سوسن امیری- گزارشگر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ روز جهانی توالت (World Toilet Day) در تقویم جهانی ۱۹نوامبر، یا همان ۲۸ آبان است و هر ساله سازمان ملل متحد آمار افرادی که به توالت دسترسی ندارند را به همین مناسبت منتشر میکند. هرچند با نگاهی به تاریخ؛ برای اولینبار سرویسهای بهداشتی در سال ۱۸۵۰ میلادی مقارن با ۱۲۲۹ شمسی در لندن ساخته شد و با توجه به افزایش جمعیت این شهر گسترش یافت. در ایران هم سرویس بهداشتی کمابیش در پارکها ساخته میشد اما از اوایل دهه ۸۰ بود که شهرداریها به طور جدی به ساخت و توسعه سرویس بهداشتی عمومی پرداختند.
با این اوصاف با گریزی به عملکرد شهرداری منطقه ۴ کرمانشاه که سال ۱۳۹۹حدود ۶۰ میلیارد ریال اعتبار برای اجرای پروژه “پیادهراه پزشکان” در خیابان “پارکینگ شهرداری” هزینه کرد و حدود ۷ ماه ساخت آن طول کشید و طول مسیر این پروژه که ۲۳۰ متر با کاربری پیاده راه است و نیز ۱۲ آب رو در قسمت بالا و ۱۵ آب رو در قسمت پایینی این پیادهراه؛ جهت عبور آب باران در فصل بارندگی قرار دارد و از دیر باز با شناخته شدن و معروفیت “محله و مکان “پارکینگ شهرداری” به عنوان محل استقرار مطب پزشکان و خدمات تخصصی پاراکلینیکی برای مردم استان کرمانشاه و سایر استانهای همجوار و حتی کشور عراق و از همین روی “پیاده راه پزشکان” محل تردد بیماران و همراهان آنهاست. اجرای این طرح باعث راحتی، آسایش و رفاه حال بیماران و همراهان آنها شده است و در این راستا ساخت و اجرای سرویس بهداشتی تمیز و در دسترس بودن آن که یکی از مهمترین جلوههایهای یک شهر مدرن و نظام بهداشت عمومی یک کشور از اهمیت فراوانی برخوردار است و کمبود و نبود سرویس بهداشتی یکی از مهمترین نقصها در مبلمان شهری است. با این اوصاف بهرهمندی از سرویس بهداشتی مدرن که مجهز به خدماتی نظیر اتاق تعویض مادر- کودک و دیوار دارای نرده-دستگیره جهت افراد سالمند و بیمار در پیاده راه پزشکان ضرورتی انکار ناپذیر است. تقریباً بعد از افتتاح و بهرهبرداری از پیاده راه پزشکان؛ شهرداری با در اختیار گذاشتن بخشی از زمین ورودی پیاده راه پزشکان به فردی خیر؛ با مشارکت ۸ چشمه توالت عمومی ساخته شد تا بیماران و همراهانشان در تنگنا گرفتار نشوند.اما مدتهاست که این سرویس بهداشتی از مراجعه کنندگان که اکثرا از شهرهای اطراف هستند پول دریافت میکند.
خانم سالمندی که با واکر به سختی قدم بر میدارد و دخترش او را همراهی میکند از وضعیت سرویس بهداشتی رضایت ندارد. دخترش میگوید: “داخل مطب دکتر متخصص ارتوپد که برای مادرم وقت گرفتهام؛ امکان استفاده از سرویس بهداشتی نیست و مجبور شدم سختی این مسیر؛ از مطب دکتر تا جایگاه سرویس بهداشتی را مادرم تحمل کند. که متأسفانه مادرم نتوانست استفاده کند چون سرویس بهداشتی فاقد توالت فرنگی است. البته این تمام ماجرا نیست برای استفاده از سرویس بهداشتی مسئول کنار در ورودی از ما مبلغ ۴ هزارتومان درخواست کرد.
این خانم ادامه میدهد: آخر نفری ۲ هزارتومان؟! این همه پول عوارض شهرداری از شهروندان میگیرد که خدمات شهری برای مردم فراهم کند یا همین دکترها چقدر پول ویزیت از بیمار میگیرد؟! اما داخل مطب حتی یک سرویس بهداشتی مناسب ندارند یا دارند و نمیخواهند کسی از آن استفاده کند.
مادر جوانی؛ که نوزادش را در پتوی کوچک پیچیده شده و محکم بغل کرده است و دختر خردسالش را در حالی که ناله میکند، کشانکشان به دنبال خود میکشد، از متصدی کنار درب سرویس بهداشتی زنانه قیمت استفاده از سرویس را میپرسد و او هم بیخیال قیمت را میگوید. مادر جوان اما غرغرکنان راهش را کج میکند و از آن جا دور میشود.
زن جوان میگوید:” از یکی از روستاهای هرسین آمدهام. دخترم با اینکه ۲ سال دارد؛ کلیههایش سنگساز است. هنوز مطب دکتر باز نشده است. نمیدانم چکار کنم؟! پول ندارم. بروم شاید یکی از مطبهای اینجا اجازه بدهد از توالت استفاده کنم. آخر دخترم تحمل ندارد.”
به راستی ابتداییترین و ضروریترین نیاز شهروندان نادیده گرفته شده است! چرا شهرداری به طور مستقل اقدام به ساخت سرویس بهداشتی استاندارد برای شهروندان نمیکند!؟ یا چرا مطب پزشکان مجهز به سرویس بهداشتی برای بیماران خود نیستند یا اجازه نمی دهند بیماران استفاده کنند.
زن و مرد، پیر و جوان در پیاده راه پزشکان از سرویس بهداشتی که با تابلوی راهنمای زنانه و مردانه جدا شده است؛ استفاده میکنند و بابت خدمات بهداشتی هزینه آن را به متصدی که روی صندلی نشسته است؛ پرداخت میکنند.
یک کارشناس ارشد مدیریت شهری عنوان میکند: “سرویسهای بهداشتی شهری از نظر اهمیت بهداشت عمومی، همچنین حفظ سلامت جامعه، از شاخصهای رفاه و پیشرفت هر مجموعه شهری محسوب میشود. زمانی که در یک شهر، بهداشت عمومی به واسطه نبود خدمات رفاهی ضروری نظیر سرویسهای بهداشتی، چالش برانگیز و در صورت تداوم، اثر نامطلوب آن گریبانگیر فرهنگ و اقتصاد سرمایهگذاری حتی آسیبزدن به صنعت گردشگری و … میشود.
در حالی که امروزه هم در کشورهای توسعه یافته در طراحی نقشه جامع شهر؛ مکانیابی سرویسهای بهداشتی به تعداد کافی و در مکانهای مناسب انجام میشود، اما مسئله سرویسهای عمومی در کشور ما هنوز حل نشده باقی مانده است و مدیریت شهری استراتژی مشخصی برای اجرا، بهرهبرداری و نظارت سرویسهای موجود و برنامهریزی برای احداث و توسعه سرویسهای بهداشتی جدید ندارد. حال آنکه دسترسی سریع و آسان شهروندان به امکانات شهری به عنوان یک اصل ضروری در بحث حقوق شهروندی است.”
مهندس باقری ادامه میدهد:” تا آنجا که حتی رنگ ویژه تابلوی راهنمای سرویس بهداشتی برای تشخیص این مکانها؛ یکی از مسائل مهمی است که شهرداری تهران به آن توجه کرده است و نیز چند مدل سازه برای بنای سرویسهای بهداشتی پیشبینی شده است حتی سازمان زیباسازی تهران با همکاری پلیس راهنمایی و رانندگی در حال پیشبینی رنگ واحدی برای تابلوهای راهنمای سرویس بهداشتی عمومی هستند تا از این پس مسیر سرویسها به طور مشخص به شهروندان معرفی شود.
البته توزیع متناسب امکانات رفاهی برای شهروندان از ناوگان حمل و نقل عمومی گرفته تا سرانه فضای سبز، فرهنگسراها، مجتمعهای ورزشي عمومی و مراکز تخصصی پزشکی حتی سرویسدهی به موقع در خصوص جمعآوری زبالههای شهری و… که جزو شاخصههای اصلی در شهرهای توسعه یافته است. شهرداریها، هر ساله عوارض متعدد ازجمله عوارض اتومبیل، املاک مسکونی و تجاری، نقل و انتقالاتو… از شهروندان دریافت میکند و قاعدتاً بایستی خدمات شایسته و در شان شهروندان ارائه نماید. در مقوله بهداشت عمومی؛ تهیه و نصب سرویسهای بهداشتی پیشرفته و مناسب در امکان عمومی؛ از اهم وظایف شهرداریهاست و در پیادهراه پزشکان پارکینگ شهرداری کرمانشاه، به دلیل موقعیت استراتژی پزشکی، امری ضروری است که شهرداری، خدمات سرویس بهداشتی را به طور رایگان در اختیار بیماران و همراهان آنها که از نقاط دور و نزدیک میآیند، قرار دهد.
