تخلیه مناطق شمالی ایتالیا در پی طوفان و سیل شدید.
محسن عباسی‌فرد گزارشگر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ مقام‌ها از ساکنان خواستند تا هنگام فعالیت نیروهای امدادی برای بازگرداندن شرایط ایمن، از مناطق سیل‌خیز، زیرگذرها و پارک‌ها دوری کنند. و اما یادداشتی در این باره با هم می‌خوانیم:
۲۵ ژوئیه ۲۰۲۵
در سال‌های اخیر، شاهد رویدادهای شدید آب و هوایی بوده‌ایم که با خشکسالی‌های متناوب و بارندگی‌های شدید مشخص می‌شوند و منجر به سیل و خسارات زیست‌محیطی شده‌اند.
سیل‌های ناگهانی با تأثیرات مخرب بر سلامت عمومی، زیرساخت‌ها و اقتصاد، به یکی از جدی‌ترین تهدیدات برای جوامع ما تبدیل می‌شوند. تغییرات اقلیمی و شهرنشینی کنترل نشده، این پدیده را تشدید می‌کنند. تجزیه و تحلیل جدیدترین رویدادها، نیاز فوری به مداخلات ساختاری و نوآوری در سیستم‌های هشدار اولیه را برجسته می‌کند.
تغییرات اقلیمی واقعیتی است که با نیروی فزاینده‌ای در هر گوشه‌ای از کره زمین خود را نشان می‌دهد. سیل‌های ناگهانی، از جمله مخرب‌ترین مظاهر تغییرات اقلیمی، به طور فزاینده‌ای به تهدیدی مکرر برای ایمنی انسان و تاب‌آوری زمین تبدیل می‌شوند. تصاویر هند، نپال، پاکستان، کره‌جنوبی و ایالات متحده از جوامع ویران شده، زندگی‌های متلاشی شده و کل سرزمین‌هایی که در عرض چند ساعت به زیر آب فرو می‌روند، حکایت دارند.
اما در پشت اثرات فوری هجوم آب به شهرها، عواقب عمیق‌تری نهفته است که بر سلامت عمومی، ساختار اقتصادی و امنیت انرژی تأثیر می‌گذارد.
ارتباط بین رویدادهای شدید آب و هوایی و شکنندگی زمین به طور فزاینده‌ای نزدیک است. طبق گزارش سازمان جهانی هواشناسی (WMO)، سیل‌های ناگهانی اکنون 85 درصد از وقایع سیل را تشکیل می‌دهند و سالانه بیش از 50 میلیارد دلار خسارت اقتصادی ایجاد می‌کنند. دلیل آن چیست؟
شهرنشینی بیش از حد، مصرف زمین، مدیریت ناکارآمد منابع آب و مهمتر از همه، جو گرم‌تری که بخار آب بیشتری را در خود نگه می‌دارد و باعث بارش شدید و متمرکز می‌شود.
استفان اولنبروک، مدیر بخش هیدرولوژی، آب و یخ‌کره سازمان جهانی هواشناسی، گفت: «سیل‌های ناگهانی پدیده جدیدی نیستند، اما فراوانی و شدت آنها در بسیاری از مناطق در حال افزایش است. افزایش دما نقش کلیدی ایفا می‌کند و خطرات مرتبط با یخچال‌های طبیعی به دلیل ذوب شدن سریع یخ‌ها در آب و هوای گرم، در حال افزایش است.»
ژوئیه ۲۰۲۵: ماهی که با رویدادهای شدید مشخص شده است
ژوئیه ۲۰۲۵ به طرز چشمگیری بی‌ثباتی فزاینده آب و هوای جهانی را تأیید کرد. مجموعه‌ای از سیل‌های مرتبط با باران‌های موسمی مناطق وسیعی از جنوب و شرق آسیا را به شدت تحت تأثیر قرار داد و کل جوامع و زیرساخت‌های استراتژیک را به زانو درآورد. در هند، بارش‌های سیل‌آسا حمل و نقل را فلج کرد و به شبکه‌های جاده‌ای و سیستم‌های برق آسیب جدی رساند، در حالی که اداره ملی هواشناسی هشدارهای مداومی در مورد احتمال رانش زمین و سیل صادر کرد.
ژوئیه ۲۰۲۵: ماهی که با سیل و طغیان رودخانه‌ها مشخص شد
در پاکستان، مقیاس فاجعه باعث شد مقامات وضعیت اضطراری اعلام کنند و نیروهای مسلح را برای عملیات نجات هوایی در دورافتاده‌ترین مناطق بسیج کنند. تهدید سیل استثنایی در امتداد حوضه‌های بالایی رودخانه جهلم، نگرانی‌ها را در مورد وقوع بلایای هیدروژئولوژیکی بیشتر در منطقه‌ای که از قبل شکننده بود، افزایش داد.
کره‌جنوبی نیز با وضعیت بحرانی روبرو شد. بین ۱۶ تا ۲۰ ژوئیه، بارندگی بی‌سابقه – با شدت بیش از ۱۱۵ میلی‌متر در ساعت – باعث تلفات، تخلیه گسترده و خسارات گسترده به زیرساخت‌های عمرانی و انرژی شد. منطقه کوهستانی سانچئونگ به ویژه تحت تأثیر قرار گرفت، جایی که بیش از ۸۰۰ میلی‌متر باران تنها در چند روز باعث رانش زمین ویرانگر در منطقه‌ای شد که قبلاً تحت تأثیر آتش‌سوزی‌های جنگلی قرار گرفته بود و آسیب‌پذیری خاک بدون پوشش گیاهی را تشدید کرد.
در ۲۱ جولای، طوفان‌های شدیدی جنوب سرزمین اصلی چین را درنوردید و یک روز پس از طوفان ویفا در هنگ کنگ، هشدارهایی مبنی بر رانش زمین و سیل ناگهانی صادر شد.
اما فقط باران نیست که تهدید محسوب می‌شود. در نپال، در ۷ جولای، سیل شدیدی به دلیل ترکیدن یک دریاچه یخچالی واقع در آن سوی مرز، در منطقه خودمختار تبت، منطقه راسووا را فرا گرفت. این رویداد که ارتباطی با بارندگی نداشت، ناشی از تخلیه ناگهانی یک دریاچه فوق یخچالی بود که در اواخر سال ۲۰۲۴ تشکیل شده و در ماه‌های بعد به طور غیرطبیعی رشد کرده بود.
این فاجعه باعث مرگ حداقل هفت نفر، تخریب یک نیروگاه برق آبی و فروپاشی پلی شد که برای تجارت بین دو کشور حیاتی بود. به گفته ICIMOD، یک مرکز تحقیقاتی مستقر در کاتماندو، این پدیده‌های یخچالی در حال تشدید هستند که نشانه‌ای آشکار از گرمایش سریع در مناطق مرتفع است.
تأثیر بر سلامت: آب آلوده و زیرساخت‌های پزشکی در بحران
هنگام وقوع سیل، اولین قربانیان فقط کسانی نیستند که از نظر جسمی در آب غرق شده‌اند. تهدیدات واقعی بسیار فراتر از عواقب فوری آن است. زیرساخت‌های مراقبت‌های بهداشتی، که اغلب در بسیاری از نقاط جهان شکننده هستند، دقیقاً زمانی که به آنها نیاز مبرمی وجود دارد، تخریب یا غیرقابل استفاده می‌شوند. بیمارستان‌ها تخلیه می‌شوند، مراکز پزشکی منزوی می‌مانند و آمبولانس‌ها قادر به دسترسی به مجروحان نیستند.
در همین حال، آب راکد به وسیله‌ای عالی برای شیوع بیماری‌های عفونی تبدیل می‌شود: وبا، هپاتیت، تب دنگی و عفونت‌های دستگاه گوارش در هفته‌های پس از حادثه چند برابر می‌شوند. کیفیت آب آشامیدنی به سرعت رو به وخامت می‌رود، سیستم‌های فاضلاب فرو می‌ریزند، در حالی که میلیون‌ها نفر از دسترسی به بهداشت مناسب محروم می‌شوند. کودکان و سالمندان، آسیب‌پذیرترین افراد، بیشترین هزینه را از نظر سلامت می‌پردازند.
هویرین کیم، رئیس بخش خدمات هیدرولوژیکی سازمان جهانی هواشناسی، گفت: «سیل‌ها تازه آغاز ماجرا هستند. آنچه در پی می‌آید، یک بحران بهداشتی آبشاری است که می‌تواند ماه‌ها ادامه داشته باشد.» اثرات غیرمستقیم، مانند استرس پس از سانحه، بیماری‌های تنفسی ناشی از رطوبت مداوم و افزایش بیماری‌های منتقله از طریق ناقلین، چالش‌های پیچیده‌ای را برای سیستم‌های بهداشتی ملی ایجاد می‌کند.
سیل‌های ناگهانی چیستند و چرا اینقدر خطرناکند؟
سیل‌های ناگهانی که به عنوان سیل‌های ناگهانی نیز شناخته می‌شوند، از جمله خطرناک‌ترین و مخرب‌ترین رویدادهای آب و هوایی مرتبط با تغییرات اقلیمی هستند. آنها ظرف چند ساعت پس از بارندگی شدید رخ می‌دهند و اغلب در مناطق شهری یا کوهستانی که ظرفیت جذب خاک محدود است، متمرکز هستند. سطح آب به طور ناگهانی بالا می‌رود و همه چیز را در مسیر خود از جمله وسایل نقلیه، خانه‌ها و مردم را با خود می‌برد.
این رویدادها تقریباً ۸۵٪ از کل سیل‌های جهان را تشکیل می‌دهند و مسئول اکثر مرگ و میرها و همچنین خسارات اقتصادی بیش از ۵۰ میلیارد دلار در سال هستند. غیرقابل پیش‌بینی بودن و توسعه سریع آنها زمان کمی برای اجرای اقدامات اضطراری باقی می‌گذارد.
در سطح جهان، آسیب‌پذیری همچنان بالاست. بانک جهانی تخمین می‌زند که بیش از ۱.۸ میلیارد نفر – ۲۳٪ از جمعیت جهان – در معرض خطر سیل‌های ۱۰۰ ساله هستند که ۸۹٪ آنها در کشورهای کم‌درآمد و متوسط متمرکز هستند.
تراژدی‌های اخیر این موضوع را تأیید می‌کنند: در سال ۲۰۲۰، جنوب آسیا بیش از ۶۵۰۰ مورد مرگ و میر و ۱۰۵ میلیارد دلار خسارت را ثبت کرد. در سال ۲۰۲۲، سیل در پاکستان ۳۳ میلیون نفر را تحت تأثیر قرار داد و خسارات اقتصادی تخمینی ۴۰ میلیارد دلار را به بار آورد. و در سال ۲۰۲۴، سیل در اروپا، خاورمیانه و آفریقا ۳۶ میلیارد دلار خسارت به بار آورد.
خشکسالی یکی از دلایل افزایش سیل است
افزایش سیل و طغیان رودخانه‌ها در طول سال‌ها به دلایل مختلفی است: یکی از این موارد خشکسالی است. دوره‌های طولانی خشکسالی باعث خشک شدن و فشرده شدن خاک می‌شود و آن را عملاً نفوذناپذیر می‌کند و قادر به تخلیه آب باران نیست.
همچنین نباید اثرات مخرب خشکسالی بر گیاهان و درختان را که ریشه‌هایشان ضعیف شده و منجر به کاهش توانایی آنها در جذب آب از خاک می‌شود، دست کم بگیریم. این وضعیت فوق‌العاده باید با اتخاذ شیوه‌های پایدار برنامه‌ریزی شهری و مدیریت آب کاهش یابد.
در واقع، تغییرات اقلیمی را نمی‌توان متوقف کرد و حتی کند کردن اثرات آن نیز کاری دشوار است. کاری که می‌توانیم انجام دهیم این است که یاد بگیریم تا حد امکان با این بی‌ثباتی زندگی کنیم و با برنامه‌های دقیق و اقدامات هدفمند، ساختمان‌ها و سلامت را تا حد امکان حفظ کنیم.
پیامدهای اقتصادی: آسیب به زیرساخت‌ها و توقف تولید
هر سیل همچنین ضربه‌ای شدید به اقتصاد است. جاده‌ها، پل‌ها، خطوط راه‌آهن، نیروگاه‌ها و شبکه‌های توزیع غرق شده و غیرقابل استفاده می‌شوند. هزینه بازسازی می‌تواند به ده‌ها میلیارد دلار برسد و تأثیر مستقیمی بر بهره‌وری و اشتغال محلی داشته باشد. در بسیاری از کشورهای آسیایی، سیل‌های اخیر محصولات کشاورزی را از بین برده، نیروگاه‌های برق آبی را تخریب کرده و تجارت فرامرزی را مختل کرده و باعث بحران انرژی شده است که خطر گسترش آن در ماه‌های آینده وجود دارد.
مورد تگزاس هیل کانتری، جایی که در شب‌های سوم و چهارم ژوئیه، رودخانه گوادالوپ تنها در ۴۵ دقیقه ۸ متر بالاتر از سطح عادی بالا آمد، نشان می‌دهد که حتی اقتصادهای پیشرفته نیز چقدر آسیب‌پذیر هستند. اگرچه هشدار زود صادر شد، اما نبود سیستم‌های صوتی اضطراری و ماهیت شبانه این رویداد مانع از تخلیه به موقع شد. قربانیان، که اکثراً کودکان در اردوهای تابستانی هستند، شواهد غم‌انگیزی از سیستمی هستند که هنوز جای بهبود دارد.
طبق مطالعه اخیر بانک جهانی، ۲۳٪ از جمعیت جهان مستقیماً در معرض سیل با احتمال ۱۰۰ سال تکرار آن قرار دارند و ۸۹٪ از این جمعیت در کشورهای کم‌درآمد یا با درآمد متوسط زندگی می‌کنند. آسیب‌پذیری اقتصادی این مناطق که از قبل با ضعف‌های ساختاری دست و پنجه نرم می‌کنند، بهبود پس از رویداد را بسیار طولانی و نامطمئن می‌کند.
در این زمینه، سازمان جهانی هواشناسی و شرکای آن در تلاشند تا پلتفرم‌های پیش‌بینی یکپارچه مانند چارچوب پیش‌بینی سیل و سیستم‌های هشدار اولیه قابل تعامل را مستقر کنند که قادر به نجات جان انسان‌ها و کاهش تأثیر اقتصادی باشند. اما بدون یک استراتژی جهانی که علم، حکومتداری و برنامه‌ریزی شهری را گرد هم آورد، رویدادهای شدید همچنان ما را بدون آمادگی درگیر خواهند کرد.
بارش شدید
پیشگیری کامل از وقایع طبیعی فاجعه‌بار مرتبط با بارش شدید دشوار است، اما می‌توان ترکیبی استراتژیک از برنامه‌ریزی کاربری زمین و مداخلات ساختاری را مطابق با مقررات فعلی برای به حداقل رساندن اثرات اجرا کرد.
اقدامات پیشگیرانه باید مبتنی بر یک رویکرد چند رشته‌ای باشد که شامل متخصصان هیدرولوژی، مهندسی عمران، برنامه‌ریزی شهری، بوم‌شناسی و سایر رشته‌های مرتبط باشد. علاوه بر این، همکاری بین مقامات محلی، جوامع و سازمان‌ها برای اثربخشی این استراتژی‌ها ضروری است.
برنامه‌ریزی فضایی
برای اجرای برنامه‌ریزی فضایی مؤثر، ابتدا لازم است با نقشه‌برداری از مناطق آسیب‌پذیر در برابر سیل، طغیان آب و سایر رویدادهای شدید آب و هوایی، مناطق خطر را شناسایی کرد: اینجاست که باید بیشترین تلاش‌های پیشگیرانه متمرکز شود.
پس از شناسایی این مناطق، ایده خوبی است که محدودیت‌های برنامه‌ریزی و توسعه را برای محدود کردن شهرنشینی اعمال کنیم. برای توسعه‌های جدید، لازم است ارزیابی اثرات زیست‌محیطی برای پروژه‌هایی که می‌توانند بر رژیم آب تأثیر بگذارند، الزامی شود و تکنیک‌های ساختمانی که آب‌بندی خاک را کاهش می‌دهند، مانند استفاده از روسازی‌های زهکشی و ایجاد فضاهای سبز، ترویج شوند.
برنامه‌ریزی زهکشی همچنین باید در نظر گرفته شود تا سیستم‌های مدیریت آب‌های سطحی را در خود جای دهد و از زیرساخت‌هایی مانند حوضچه‌های نگهداری، برکه‌های آبگیر و کانال‌های زهکشی استفاده کند.
جنبه مهم دیگر، احیای محیط زیست است که هدف آن بازگرداندن مناطق خاص به حالت طبیعی خود از طریق احیای جنگل‌ها، ایجاد تالاب‌ها و احیای مسیرهای رودخانه‌ای است.
از سوی دیگر، مداخلات ساختاری شامل ایجاد سیستم‌های زهکشی و حفاظتی مؤثر، از جمله کانال‌ها، جوی‌ها و شبکه‌های زهکشی است که باید بتوانند جریان‌های اوج آب را مدیریت کنند. در صورت لزوم، می‌توان سدها و موانعی ساخت که تأثیرات زیست‌محیطی و اجتماعی چنین کارهایی را با دقت ارزیابی کنند.
علاوه بر این، تقویت زیرساخت‌های موجود، مانند پل‌ها و خاکریزها، پس از تأیید استحکام آنها، اطمینان از مقاومت آنها در برابر بارندگی شدید و سیل، و سازماندهی برنامه‌های تخلیه و اضطراری با همکاری مقامات محلی و اطلاع‌رسانی به مردم در این زمینه ضروری است.
منظور از اصطلاح سیل چیست و علل آن چیست؟
سیل به طغیان موقت مناطقی اشاره دارد که معمولاً پوشیده از آب نیستند و در اثر بارندگی شدید در مدت زمان کوتاه یا در مدت زمان طولانی ایجاد می‌شوند. بنابراین، بارندگی بیش از حد می‌تواند از ظرفیت جذب خاک و سیستم‌های زهکشی محلی، مانند رودخانه‌ها و نهرهایی که کناره‌های آنها قادر به انجام وظیفه خود نیستند، فراتر رود.
چه چیزی باعث بارش شدید باران و سیل می‌شود؟
بارش شدید باران و سیل ارتباط نزدیکی با هم دارند و تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی قرار می‌گیرند. در مورد اول، عوامل محرک می‌توانند جبهه‌های آب و هوایی، طوفان‌های گرمسیری یا در واقع تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسانی باشند. سیل‌های مکرر امروزی تحت تأثیر قابل توجه فعالیت‌های انسانی مانند جنگل‌زدایی، شهرنشینی کنترل نشده، تغییر در آبراه‌ها و کانال‌کشی رودخانه‌ها قرار دارند که می‌تواند ظرفیت جذب خاک را کاهش داده و رواناب آب‌های سطحی را افزایش دهد.
امروزه بیشتر خاک‌های شهری با مواد نفوذناپذیری مانند آسفالت و بتن فرش شده‌اند که به رواناب سطحی و سیل کمک می‌کنند. آلودگی آب همچنین می‌تواند بر ظرفیت زهکشی طبیعی تأثیر بگذارد و باعث تجمع رسوبات و زباله‌ها در بستر رودخانه‌ها و پهنه‌های آبی شود. بارندگی شدید می‌تواند این رسوبات را منتقل کند، کانال‌ها و نهرها را مسدود کند و باعث سیل در پایین دست شود.
سیل چیست و چه تفاوتی با سیل رودخانه دارد؟
سیل، طغیان موقت مناطق معمولاً خشک است که در اثر بارندگی شدید، سرریز رودخانه، موج طوفان یا شکستن سد ایجاد می‌شود. سیل رودخانه پدیده‌ای کندتر و قابل پیش‌بینی‌تر است که در آن سطح رودخانه از آستانه مهار فراتر می‌رود. از سوی دیگر، سیل‌های ناگهانی سریع، شدید و اغلب غیرقابل پیش‌بینی هستند و اثرات مخرب‌تری بر مناطق شهری دارند.
سیل‌ها چگونه طبقه‌بندی می‌شوند و کدام یک خطرناک‌ترند؟
سیل‌ها به سیل‌های رودخانه‌ای، بارانی (ناشی از بارندگی شدید)، ساحلی (مربوط به طوفان‌های دریایی) و یخچالی (ناشی از ذوب سریع یخ‌ها) طبقه‌بندی می‌شوند. خطرناک‌ترین آنها سیل‌های ناگهانی هستند که در عرض چند ساعت ایجاد می‌شوند و بدون هشدار، اغلب در شب یا در مناطق کوهستانی، جایی که آب به سرعت و با نیروی مخرب زیادی جریان دارد، رخ می‌دهند.
خطرات سیل برای سلامت عمومی چیست؟
سیل کیفیت آب آشامیدنی را به خطر می‌اندازد، شیوع بیماری‌های عفونی را افزایش می‌دهد و فشار زیادی را بر خدمات بهداشتی وارد می‌کند. موارد عفونت‌های دستگاه گوارش، تب دنگی، هپاتیت و بیماری‌های تنفسی، علاوه بر اثرات روانی مانند استرس پس از سانحه، در حال افزایش است. آسیب‌پذیرترین گروه‌ها، مانند کودکان و سالمندان، به ویژه در معرض خطر هستند.
برای محافظت از خود و کاهش خسارت چه کاری می‌توانیم انجام دهیم؟
پیشگیری بر سه عنصر کلیدی متکی است: برنامه‌ریزی شهری تاب‌آور، سیستم‌های هشدار اولیه و آگاهی فردی. ساخت‌وساز ایمن، اجتناب از مناطق سیل‌گیر، بهبود زهکشی شهری و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های پیش‌بینی، کلیدی هستند. در سطح فردی، درک برنامه‌های اضطراری محلی، دریافت هشدارهای رسمی آب‌وهوایی و دانستن نحوه واکنش در صورت هشدار ضروری است.
سیل و رویدادهای شدید آب و هوایی: چرا رخ می‌دهند و چگونه باید به آنها پاسخ داد
خسارات ناشی از سیل و رویدادهای شدید آب و هوایی از نظر خسارات اقتصادی و جان انسان‌ها سنجیده می‌شود.
ویرایش شده توسط فابیانا مورگیا سیل و رویدادهای شدید آب و هوایی: تغییرات اقلیمی بی‌وقفه در طول سال‌ها، فراوانی و شدت بارندگی افزایش یافته و منجر به سیل‌ها و طغیان‌های شدید شده است. جامعه علمی بارها تغییرات آب و هوایی را به دلیل تأثیر انسان بر محیط طبیعی، عمدتاً از طریق انتشار گازهای گلخانه‌ای، مقصر دانسته است.
در واقع، فعالیت‌های انسانی بین سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰ باعث افزایش ۱.۱ درجه سانتی‌گراد دمای سطح سیاره در مقایسه با دوره بین ۱۸۵۰ تا ۱۹۰۰ شده است. برخی افراد در مورد چرخه طبیعی شرایط محیطی و هواشناسی صحبت می‌کنند، اما مطمئناً تصادفی نیست که افزایش دمای سطح جهانی، اگر ۲۰۰۰ سال گذشته را در نظر بگیریم، از سال ۱۹۷۰ شتاب قابل توجهی داشته است (گزارش تلفیقی تغییرات اقلیمی ۲۰۲۳ – IPCC).
آخرین رویداد شدید و قابل توجهی که در ایتالیا شاهد آن بودیم، سیلی بود که در ماه مه گذشته در امیلیا-رومانیا رخ داد و باعث سرریز شدن ۲۳ رودخانه و نهر در ۴۴ شهرداری و بیش از ۲۹۰ رانش زمین در ۵۸ شهرداری شد. این آخرین مورد از مجموعه‌ای از رویدادهای مشابه است که به طور جدی کشور ما را تحت تأثیر قرار می‌دهد و باعث تلفات و خسارات گسترده به ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها می‌شود.
اما پویایی‌های زیربنایی رابطه بین خشکسالی، بارندگی شدید و سیل چیست؟ و برای جلوگیری از این پدیده که به طور فزاینده‌ای شدید و مکرر می‌شود، چه می‌توان کرد؟ ما در این تحلیل عمیق سعی خواهیم کرد به این سؤالات پاسخ دهیم.
سیل پولسین: بزرگترین سیل ایتالیا
در ۱۴ نوامبر ۱۹۵۱، ایتالیا با یکی از بدترین بلایای هیدروژئولوژیکی تاریخ مواجه شد: سیل پولسین، منطقه‌ای واقع در شمال شرقی شبه جزیره. سیل پولسین، فاجعه‌بارترین سیل در ۱۰۰ سال گذشته. این رویداد فاجعه‌بار نتیجه افزایش قابل توجه سطح آب رودخانه پو و کانال‌های آن بود که ناشی از یک دوره بارندگی شدید و مداوم بود که از اوایل نوامبر تمام شمال ایتالیا را تحت تأثیر قرار داد.
این رودخانه که توسط آب شاخه‌های راست و چپ خود طغیان کرده و بادهای سیروکو مانع از رسیدن آن به دریا می‌شدند، بین ۱۱ و ۱۲ نوامبر در منطقه پارما طغیان کرد و هزاران هکتار زمین را زیر آب برد. دو روز بعد، سیل به منطقه پولسین رسید.
سه مورد شکستگی به سرعت رخ داد: اولین مورد در اواخر بعد از ظهر در منطقه کانارو، در پاویوله رخ داد؛ دو مورد دیگر در شهرداری اوچیوبلو، در بوسکو و در مالکانتونه رخ داد.
حجم آب بین ۳ تا ۸ میلیارد متر مکعب تخمین زده می‌شود که به مدت یازده روز حداقل ۱۱۷۰ کیلومتر مربع زمین را زیر آب برد و خانه‌ها، ساختمان‌ها، زیرساخت‌ها و محصولات کشاورزی را ویران کرد. حجم عظیم آب حدود یک هفته پس از شکستگی‌ها به دریای آدریاتیک رسید و آغاز کاهش سیل را رقم زد.
این سیل منجر به توجه بیشتر به جلوگیری از خطر بی‌ثباتی هیدروژئولوژیکی در ایتالیا و اجرای اقدامات دفاعی هیدرولیکی و مدیریت آب شد.
قوانین و مقررات فعلی در ایتالیا
در ایتالیا، مقررات مربوط به ناپایداری هیدروژئولوژیکی به دلیل زمین‌شناسی منحصر به فرد منطقه و فراوانی رویدادهای هیدروژئولوژیکی، متنوع و پیچیده است.
برخی از مقررات و قوانین اصلی که در حال حاضر برای مدیریت ناپایداری هیدروژئولوژیکی در حال اجرا هستند عبارتند از:
طرح ملی حفاظت از آب، سندی که اهداف حفاظت از منابع آب و مدیریت آب را تعیین می‌کند و شامل اقداماتی برای پیشگیری و مدیریت خطرات مرتبط با ناپایداری هیدروژئولوژیکی است.
قانون ۱۸۳/۱۹۸۹، که طرح مدیریت هیدروژئولوژیکی (PAI) را تشریح می‌کند، که هدف آن “تضمین حفاظت از خاک، اصلاح آب، استفاده و مدیریت منابع آب برای توسعه اقتصادی و اجتماعی منطقی و حفاظت از جنبه‌های زیست‌محیطی مرتبط” است.
قانون ۲۶۷/۱۹۹۸، که در مواد ۱ و ۲ برنامه‌هایی برای حفاظت از خطرات هیدروژئولوژیکی و اقدامات پیشگیرانه برای مناطق در معرض خطر، و همچنین تقویت ساختارهای فنی برای حفاظت از خاک و حفاظت از محیط زیست تعریف می‌کند.
قانون محیط زیست یا قانون تلفیقی محیط زیست (فرمان قانونی ۱۵۲/۲۰۰۶)، که حفاظت از محیط زیست را تنظیم می‌کند و قوانینی را برای پیشگیری و مدیریت موارد اضطراری زیست محیطی، از جمله موارد مربوط به ناپایداری هیدروژئولوژیکی، وضع می‌کند.
دستورالعمل سیل، که در ایتالیا با فرمان قانونی ۴۹/۲۰۱۰ اجرا شد، که چارچوبی را برای ارزیابی و مدیریت خطرات سیل ایجاد می‌کند.
قوانین منطقه‌ای: هر منطقه ایتالیا می‌تواند قوانین و مقررات خاصی را در مورد ناپایداری هیدروژئولوژیکی وضع کند، زیرا شرایط زمین‌شناسی و اقلیمی از یک منطقه به منطقه دیگر متفاوت است. علاوه بر این، مناطق می‌توانند آژانس‌های حفاظت مدنی خود را نیز تأسیس کنند.
قوانین برنامه‌ریزی شهری، که برنامه‌ریزی شهری محلی اساسی را برای مدیریت ریسک هیدروژئولوژیکی تعریف می‌کند.
پیشگیری از سیل: مطالعات موردی در برنامه‌ریزی شهری
طرح سازگاری با آب و هوای کپنهاگ
کپنهاگ یک طرح سازگاری با آب و هوا برای مقابله با چالش‌های رو به رشد تغییرات اقلیمی تدوین کرده است که هدف آن کاهش 20 درصدی انتشار CO2 و دستیابی به شهری بدون کربن تا سال 2025 است.
این طرح شامل ایجاد فضاهای سبز، پارک‌ها و تالاب‌ها در مناطق شهری است که در هنگام بارندگی شدید به عنوان مناطق آبگیر آب‌های سطحی عمل می‌کنند و از خطر سیل جلوگیری می‌کنند. همچنین حوضچه‌های نگهداری و سیستم‌های زهکشی پایدار برای مدیریت آب اضافی ساخته شده‌اند.
پروژه هافن‌سیتی در هامبورگ
هامبورگ با پروژه هافن‌سیتی، که شامل تبدیل یک منطقه صنعتی وسیع به یک منطقه مسکونی و تجاری است، به مقابله با خطر سیل در منطقه بندری پرداخته است. پروژه هافن‌سیتی در هامبورگ: در طول فرآیند توسعه که از سال ۲۰۰۳ آغاز شد، تراس‌ها و مناطق سبز ایجاد شدند تا به عنوان موانع طبیعی در برابر سیل عمل کنند. همچنین یک زیرساخت زهکشی پایدار برای جلوگیری از غرقاب شدن ساخته شد.
پیش‌بینی می‌شود هافن‌سیتی تا سال ۲۰۲۷ میزبان ۱۲۰۰۰ نفر ساکن و ۴۰۰۰۰ شغل باشد.
طرح تاب‌آوری ساحلی شهر نیویورک
پس از طوفان سندی در سال ۲۰۱۲، شهر نیویورک طرح “OneNYC” را تدوین کرد که شامل یک طرح تاب‌آوری ساحلی برای مقابله با تأثیرات آینده تغییرات اقلیمی است.
این طرح شامل ایجاد موانع سبز و زیرساخت‌های زهکشی در مناطق ساحلی برای محافظت از شهر در برابر سیل است. علاوه بر این، الزامات حداقل ارتفاع ساخت و ساز برای زیرساخت‌های جدید در مناطق مستعد سیل معرفی شده است.
طرح مدیریت آب روتردام
روتردام به عنوان شهری در معرض خطر سیل شناخته می‌شود، اما از دهه ۱۹۸۰ رویکردی نوآورانه در مدیریت آب اتخاذ کرده است.
ساخت مائسلانتکرینگ، یک پروژه حفاظت از سیل ساحلی و بندری، در سال ۱۹۹۱ آغاز شد. این پروژه شامل دو دریچه سیل چرخشی فولادی به ارتفاع ۲۲ متر و طول ۲۱۰ متر است.
پروژه فعلی شامل ایجاد پارک‌های آبی، حوضچه‌های نگهداری موقت و کانال‌هایی برای مهار آب اضافی در هنگام بارندگی شدید است. خانه‌های شناور نیز برای مقابله با خطرات فزاینده سیل ساخته شده‌اند.
نظارت مداوم بر سطح آب، افزایش ظرفیت جذب خاک و اطمینان از واکنش اضطراری برای مدیریت مؤثر خطر سیل و به حداقل رساندن خسارات بسیار مهم است. با این حال، این فرآیندها هزینه‌های قابل توجهی را به همراه دارند و نیاز به یک رویکرد هماهنگ و برنامه‌ریزی شده دارند.
به طور کلی، هزینه کلی این فعالیت‌ها به اندازه و تراکم جمعیت منطقه آسیب‌دیده، پیچیدگی زیرساخت‌های مورد نیاز و سطح برنامه‌ریزی و آمادگی بستگی دارد.
با این حال، سرمایه‌گذاری در پیشگیری و برنامه‌ریزی می‌تواند با جلوگیری از خسارات بیشتر در صورت وقوع سیل و بهبود تاب‌آوری جامعه، هزینه‌های بلندمدت را کاهش دهد.
پایش سطح آب نیازمند نصب و نگهداری ایستگاه‌های پایش هیدرومتری است که خود مستلزم خرید ابزار دقیق مانند دستگاه‌های اندازه‌گیری سطح آب، حسگرهای جریان و سیستم‌های ارتباطی برای انتقال داده‌ها است.
علاوه بر این، استخدام پرسنل باتجربه برای نصب، نگهداری و کالیبراسیون تجهیزات پایش و استفاده از زیرساخت‌های ارتباطی و سرورهای اختصاصی برای ارسال و ذخیره داده‌های جمع‌آوری‌شده ضروری است. سپس این داده‌ها توسط متخصصان برای شناسایی روندها و توسعه مدل‌های پیش‌بینی تجزیه و تحلیل می‌شوند.
ارزیابی ظرفیت جذب خاک نیز نیازمند تخصص فنی و مشاوران متخصص برای برنامه‌ریزی و طراحی سیستم‌های زهکشی و جذب است که ساخت و نگهداری آنها نیازمند سرمایه‌گذاری است.
ارزیابی ظرفیت جذب خاک همچنین نیازمند تخصص فنی و مشاوران متخصص برای برنامه‌ریزی و طراحی سیستم‌های زهکشی و جذب است که ساخت و نگهداری آنها نیازمند سرمایه‌گذاری است.
در نهایت، هزینه‌ها شامل توسعه و نگهداری سیستم‌های هشدار اولیه برای هشدار دادن به جمعیت در مورد خطر سیل با استفاده از منابع فنی و انسانی است. به طور خاص، پرسنل اورژانس شامل تیم‌های واکنش سریع مانند آتش‌نشانان، امدادگران و داوطلبانی هستند که برای پاسخگویی به شرایط اضطراری آموزش دیده‌اند.
همچنین سازماندهی و مدیریت عملیات تخلیه، استقرار منابعی که می‌توانند ایمنی و کمک به افراد آسیب‌دیده را فراهم کنند و برنامه‌ریزی اقدامات پس از سیل برای تعمیر زیرساخت‌های آسیب‌دیده، پاکسازی مناطق آسیب‌دیده و حمایت از جامعه در طول دوره بهبودی ضروری است.
حفاظت از زیرساخت‌های شهری و مدیریت آب‌های سطحی
برای اطمینان از حفاظت در برابر سیل و مدیریت آب‌های سطحی، می‌توان از راه‌حل‌های مختلفی استفاده کرد و مجموعه‌ای از اقدامات مؤثر را اجرا نمود:
سیستم‌های زهکشی پایدار، شامل عناصر سبز مانند تالاب‌ها، چمن‌ها و مناطق درختکاری شده که به جذب و به تأخیر انداختن رواناب آب‌های سطحی کمک می‌کنند.
بام‌های سبز و باغ‌های سقفی روی ساختمان‌ها برای جذب آب باران و همزمان بهبود عایق حرارتی ساختمان‌ها.
پیاده‌روهای نفوذپذیر، جایگزین سطوح نفوذناپذیر مانند آسفالت و بتن می‌شوند و به آب اجازه می‌دهند به جای تجمع در سطح، به داخل زمین نفوذ کند.
سیستم‌های زهکشی پایدار، شامل عناصر سبز مانند تالاب‌ها، چمن‌ها و مناطق درختکاری شده، به جذب و به تأخیر انداختن رواناب آب‌های سطحی کمک می‌کنند.
بام‌های سبز و باغ‌های سقفی روی ساختمان‌ها، آب باران را جذب می‌کنند و همزمان عایق حرارتی ساختمان‌ها را بهبود می‌بخشند.
پیاده‌روهای نفوذپذیر، که جایگزین سطوح نفوذناپذیری مانند آسفالت و بتن می‌شوند، به آب اجازه می‌دهند تا به جای تجمع در سطح، به زمین نفوذ کند.
حوضچه‌های نگهداری، آب باران اضافی را در هنگام بارندگی شدید به طور موقت ذخیره می‌کنند که سپس می‌توانند به تدریج در سیستم زهکشی آزاد شوند.
شیرهای یک‌طرفه در شبکه‌های زهکشی از بازگشت آب در صورت اضافه بار جلوگیری می‌کنند.
پلتفرم‌های ارتباطی آنلاین و برنامه‌های تلفن همراه به سرعت مردم را در مورد شرایط آب و هوایی، تخلیه و اقدامات ایمنی مطلع می‌کنند.
پهپادها و تصاویر ماهواره‌ای برای نقشه‌برداری از مناطق آسیب‌دیده از سیل و تسهیل عملیات جستجو و نجات.
