خاورمیانه بدون گردشگر؛ رویای رنسانس اقتصادی در آتش جنگ
یادداشتی از محمدصالح قنبری در پایگاه تحلیلی-خبری درسانیوز؛ خاورمیانه که تا پیش از این به عنوان یکی از مقاصد نوظهور گردشگری جهانی شناخته میشد،
امروز در میان آتش جنگ و نابودی زیرساختها، به تماشای فروپاشی صنعت سفر نشسته است.
رونق اقتصادی در سایه گردشگری، حالا زیر سایه سنگین نبردها
پیشبینیهای امیدوارکننده از رونق اقتصادی در سایه گردشگری، حالا زیر سایه سنگین نبردهای هوایی و پهپادها،
کاملاً بیاعتبار شده و آسمان این منطقه به جای میزبانی از مسافران، محل تردد جنگندههاست.
در ماههای اخیر، آسمان غرب آسیا شاهد تعلیق گسترده پروازهای مسافربری بوده و خبری از گردشگران خارجی در فرودگاههای بینالمللی نیست.
ایران نیز در تعطیلات نوروز ۱۴۰۵، الگوی سفر را به شکلی اجباری تغییر داد و
مسافران داخلی به جای جستجوی مقصدی جدید، به دنبال مقصدی امن برای فرار از التهاب جنگ گشتند.
هیچکس نمیداند پروازها به خاورمیانه تا چه زمانی معلق خواهند ماند، اما آنچه مسلم است،
تداوم رکود عمیق در صنعت سفر منطقه تا اطلاع ثانوی است.
از رنسانس گردشگری تا سقوط آزاد سفر
تنها یک سال پیش، نشریه تخصصی Middle East Briefing در گزارشی جامع، سیاستهای گردشگری منطقه را بررسی و از «تجربه نوعی رنسانس در گردشگری و هتلداری خاورمیانه» سخن گفته بود.
این گزارش با تکیه بر آمار، از تحول عظیم در کشورهای حوزه خلیج فارس و شمال آفریقا خبر میداد:
«دولتها در سراسر منطقه، گردشگری را به عنوان موتور رشد بلندمدت بازتعریف میکنند.
پروژههای عظیم در عربستان سعودی، گردشگری فرهنگی و رویدادمحور در امارات و قطر،
و احیای میراث تاریخی در مصر و مراکش، جذابیت جهانی منطقه را دگرگون کردهاند.»
اما اکنون، تمام این پروژههای کلان به اهدافی برای حملات نظامی تبدیل شدهاند.
بزرگترین فرودگاه خاورمیانه نزدیک به ۴۰ روز است که فعالیت خود را متوقف کرده و تعلیق پروازها،
هزینههای سوخت را افزایش داده و دامنه اثرات منفی آن به فراتر از مرزهای منطقه نیز کشیده شده است.
هرچند آمار دقیق جهانی هنوز منتشر نشده، اما اثرات مخرب جنگ بر گردشگری بینالمللی غیرقابل انکار است.
نوروز ۱۴۰۵؛ سفر در سایه ترس و رکود
حوادث سال گذشته، سایه سنگینی بر بازار سفر داخلی ایران انداخته بود و پیش از شروع جنگ نیز نشانههای رکود مشهود بود.
فعالان گردشگری که امید خود را به بازار پررونق نوروز بسته بودند، با آغاز درگیریها، حتی همین امید باقیمانده را نیز از دست دادند.
دادههای جدید پلتفرمهای معتبر مسافرتی، واقعیت تلخ بازار سفر در سال ۱۴۰۵ را آشکار ساخته است:
مستربلیط از کاهش ۷۰ درصدی تقاضای سفر خبر میدهد.
این روند نزولی از ابتدای اسفند و پیش از شروع جنگ آغاز شده بود.
اتاقک اعلام کرده که رزرو مراکز اقامتی در اسفند و فروردین، به شدت بر روی استانهای امنتری مانند مازندران، گیلان و خراسان متمرکز شده و رزرو در مناطق جنوبی کشور با کاهش چشمگیری مواجه شده است.
اسنپتریپ گزارش داده که پس از شروع جنگ، رزرو ویلاها در شهرهای شمالی مانند رامسر، رشت، ماسال و
بابلسر با رکورد تاریخی مواجه شده و مردم به دنبال پناهگاهی امن برای گذراندن روزهای پرالتهاب جنگ بودهاند.
همچنین، فروش پروازهای خارجی و داخلی این پلتفرم به ترتیب ۷۷ و ۷۴ درصد کاهش یافته که ناشی از بسته بودن آسمان ایران و کشورهای همسایه است.
گردشگری در کشورهای همسایه؛ از رؤیا تا ابهام
کشورهای حاشیه خلیج فارس برای سال ۲۰۲۶ چشماندازهای طلایی در حوزه گردشگری ترسیم کرده بودند،
اما جنگ تمامی این برنامهها را مختل کرده است.
عربستان، امارات و قطر بیش از دیگران، رویاهای خود را در هالهای از ابهام میبینند و
حتی در گردشگری داخلی نیز با رکودی بیسابقه دست و پنجه نرم میکنند.
بر اساس تحقیقات مؤسسه Tourism Economics، ورود مسافران به خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ بین ۲۳ تا ۳۸ میلیون نفر کاهش خواهد یافت و درآمد این منطقه بین ۳۴ تا ۵۶ میلیارد دلار آسیب خواهد دید.
تأثیر جنگ بر ترکیه و لغو سفرهای نوروزی
دامنه این بحران تنها محدود به کشورهای عربی نیست.
به گزارش درسانیوز، در ترکیه نیز رزرو هتلها و تورهای گردشگری در شهرهای شرقی و جنوبشرقی به طور گسترده لغو شده است.
برخلاف سالهای گذشته که ایرانیان زیادی برای تعطیلات نوروز به ترکیه سفر میکردند،
امسال به دلیل جنگ و مشکلات اقتصادی، تعداد مسافران ایرانی به شدت کاهش یافته و هتلهای شهر مرزی «وان» عملاً خالی از مسافر است.
آمار مؤسسه آمار ترکیه نشان میدهد که به طور میانگین سالانه ۳.۳ میلیون ایرانی به این کشور سفر میکردند،
اما در نوروز ۱۴۰۵ این سفرها به طور کامل متوقف شده است.
چشمانداز آینده؛ خسارتی که تا سالها جبران نمیشود
شرکت مشاوره بینالمللی آکسفورد اکونومیکس پیشبینی کرده که در نتیجه جنگ، ورود گردشگران به خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ بین ۱۱ تا ۲۷ درصد کاهش سالانه خواهد داشت.
با ادامه نامشخص این درگیریها، بسیاری از مشاغل وابسته به گردشگری در ایران و منطقه به نقطه پایان رسیدهاند.
در ایران، سالهاست که صنعت گردشگری با رکود دست و پنجه نرم میکند و سرمایههای انسانی این حوزه – از راهنمایان گردشگری گرفته تا فعالان اقامتی – عملاً از این صنعت کناره گرفتهاند.
اما در سایر کشورهای منطقه، خسارت وارده به سرمایهگذاریهای کلان زیرساختی، چالشی بزرگ و جبرانناپذیر پیش روی اقتصاد آنها قرار داده است.
پایان جنگ هر زمان که باشد، ترمیم این زخم عمیق اقتصادی، به زمان و برنامهریزی فراوانی نیاز دارد.
خاورمیانه بدون گردشگر؛ رویای رنسانس اقتصادی در آتش جنگ
