موج گرما در اروپا و تشدید شکاف طبقاتی، زنان و کودکان قربانیان اصلی
یاداشتی از محمدمهدی دبیریان در پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ همزمان با افزایش بی‌سابقه دما در سراسر اروپا، شهرها با چالش بزرگ سازگاری با گرمای شدید روبه‌رو شده‌اند.
موج گرمای مرگبار اروپا و عمیق‌تر شدن نابرابری‌های شهری
موج گرمای کنونی که برخی کارشناسان آن را شدیدترین موج ثبت شده تا امروز می‌خوانند،
ترکیب خطرناکی از دمای بالا و رطوبت را به ارمغان آورده است؛
پدیدهای که به‌واسطه بحران اقلیمی تشدید شده و بسیاری از کلانشهرها را عملاً غیرقابل سکونت کرده است.
اما آنچه این بحران را از یک پدیده طبیعی فراتر می‌برد، تأثیر طبقاتی و جنسیتی آن است.
در حالی که برخی تنها با خواب آشفته و روزهایی دشوار در خانه‌های مجهز خود مواجه‌ند،
خانواده‌های کم‌درآمد به دلیل نبود زیرساخت‌های سازگار با گرما، آسیب‌های چندبرابری متحمل می‌شوند
و در این میان، زنان به‌عنوان اصلی‌ترین مراقبان خانواده، سنگین‌ترین بار را به دوش می‌کشند.
گرمایی که بر آسیب‌های اجتماعی «نارنجک» پرتاب می‌کند
اسد رحمان، مدیر اجرایی سازمان محیط‌زیستی «دوستان زمین»، در این‌باره می‌گوید:
«گرما مثل نارنجکی است که به تمام آسیب‌پذیری‌های از پیش موجود جامعه پرتاب می‌شود.»
او تأکید می‌کند:
که در سراسر جهان، گروه‌های حاشیه‌ای و کم‌درآمد بیشترین پیامدهای بحران اقلیمی را متحمل می‌شوند.
در شهرهای پرتراکم، این نابرابری به‌وضوح در توزیع نابرابر فضای سبز دیده می‌شود.
پژوهش‌ها نشان داده‌اند که درختان می‌توانند اثر «جزیره گرمایی شهری» را تا ۵۰ درصد کاهش دهند، اما محله‌های فقیرنشین از این موهبت بی‌بهره‌اند.
به گفته رحمان، سایه درختان می‌تواند دمای سطح زمین را تا ۱۹ درجه و پوشش چمنی تا ۲۴ درجه سانتیگراد کاهش دهد – اما این سایه، برای همه نیست.
زندگی در خانه‌ای داغ و کوچه‌های بدون سایه
برای امیلی دیکینسون (۳۶ ساله)، همسرش دنی سوین(۳۴ ساله) و پسر ۱۰ساله‌شان اولیور،
زندگی در یک آپارتمان یک‌خوابه در محله تافنل پارک لندن به یک کابوس تبدیل شده است.
با تعطیلی مدارس در پی موج گرما، اولیور نه‌تنها نتوانست به مدرسه برود،
بلکه در خانه نیز فضای کافی برای یادگیری ندارد.
دیکینسون می‌گوید:
«واقعاً غیرقابل تحمل است. اولیور در مدرسه خنک‌تر از خانه ما بود.»
او به نبود فضای سبز در نزدیکی محل زندگی‌شان اشاره می‌کند و می‌افزاید:
که خانواده‌های کم‌درآمد برای رسیدن به نقاط خنک، مجبورند در گرمای سوزان پیاده‌روی کنند.
هزینه‌های اضافی مانند خرید پنکه یا کولر نیز برای این خانواده‌ها که با فشار اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند،
یک تنبیه مالی مضاعف است.
دیکینسون با ناامیدی از سیاست‌های دولتی می‌گوید:
«حس می‌کنیم مثل رعیت‌هایی هستیم که فقط باید تحمل کنیم.»
تعطیلی مدارس و بحران مراقبت از کودکان؛ مادران در خط مقدم فشار
آرکان بویوک قهرمانی (۴۳ ساله) و همسرش آیتن (۴۱ ساله)، پس از تعطیلی مدرسه پسر ۷ ساله‌شان پویراز،
چارهای جز آوردن او به کافه‌ای که در منطقه ایزلینگتون اداره می‌کنند، نداشتند.
آرکان می‌گوید:
«نمی‌توانیم مغازه را ببندیم. پویراز نمی‌تواند تکالیفش را در کافه انجام دهد و نگران عقب ماندن تحصیلی او هستیم.»
او به نبود شبکه حمایتی خانوادگی و هزینه بالای پرستار کودک اشاره می‌کند و می‌گوید:
که گرمای شدید، معادلات ساده زندگی را بر هم زده است.
این مشکل تنها به خانواده‌های دارای فرزند خردسال محدود نمی‌شود.
کیمبرلی لوید (۷۶ ساله) که دو شب در هفته از نوه ۹ ساله‌اش مراقبت می‌کند، می‌گوید:
«اگر نتوانم به خانه دخترم برسم، او نمی‌تواند سر کار برود.»
زنان؛ قربانیان پنهان بحران اقلیمی
شارلوت باکستون (۴۱ ساله) از ساوت دربیشایر، مادر پنج فرزند که سه تن از آنها مبتلا به اوتیسم هستند،
تصمیم گرفت فرزندانی که مدرسه‌شان تعطیل شده بود را در خانه نگه دارد تا از گرمای شدید محافظت‌شان کند.
اما این تصمیم به قیمت فرسایش سلامت جسمی و روانی خودش تمام شد.
او که خود با بیماری‌های فیبرومیالژیا و سندرم تاکی‌کاردی وضعیتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، می‌گوید:
«من همیشه مجبورم یکی را انتخاب کنم. گرمای شدیدتر و مکرر در آینده، زندگی مرا برای همیشه ناپایدار خواهد کرد.»
بهره‌وری شغلی زنان بیش از مردان کاهش می‌یابد
باکستون به یک واقعیت تلخ اشاره می‌کند:
در نهایت این زنان هستند که بار اصلی مراقبت را به دوش می‌کشند.
مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۲ نشان داد که تقریباً نیمی از زنان در سن کار، به‌طور متوسط ۴۵ ساعت در هفته کار مراقبتی بدون دستمزد انجام می‌دهند.
جما دریک، استاد دانشگاه بریستول، نیز تأیید می‌کند:
که پس از والد شدن، بهره‌وری شغلی زنان بیش از مردان کاهش می‌یابد و در شرایط اضطراری،
اولین کسی که برای مراقبت از کودکان فراخوانده می‌شود، مادر است.
او می‌گوید:
«تعطیلی مدارس در موج گرما بر این فرض نانوشته استوار است که مادر مراقب اصلی است؛
این یعنی زنان، ناخودآگاه به حاشیه رانده می‌شوند.»
راهکارها: اقدام فوری برای سازگاری و عدالت اقلیمی
اسد رحمان تأکید می‌کند:
که تنها راه مقابله با این بحران، ترکیبی از کاهش سرعت گرمایش جهانی از طریق اقدامات پیشگیرانه و اجرای سیاست‌های سازگار با تغییر اقلیم درسطح محلی است.
او می‌گوید:
«آیا ما شرایطی ایجاد کرده‌ایم که افراد حاشیه‌ای را در معرض خطر قرار دهد؟
آنها عامل این بحران نیستند، اما بیشترین رنج را از آن می‌برند.»
این گزارش نشان می‌دهد که موج گرما تنها یک پدیده آب‌وهوایی نیست؛
بلکه آینه‌ای است که شکافه‌ای اجتماعی، اقتصادی و جنسیتی را با بی‌پروایی تمام به نمایش می‌گذارد.
سایه برای همه نیست، اما سیاست‌گذاری صحیح و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های شهری می‌تواند
این نابرابری را کاهش دهد – مشروط بر اینکه صدای زنان، کودکان و خانواده‌های کم‌درآمد به گوش مسئولان برسد.
سایه برای همه نیست؛ موج گرما در اروپا و تشدید شکاف طبقاتی، زنان و کودکان قربانیان اصلی
