تحریم آزمونهای بینالمللی زبان؛ مانعی تازه بر سر راه مهاجرت تحصیلی ایرانیان
آرین عباسیفرد گزارشگر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ در روزهای اخیر، وزارت خزانهداری آمریکا با اعمال تحریمهای جدید، برگزاری آزمونهای بینالمللی زبان و سنجش تحصیلی را برای ایرانیان به شدت محدود کرده است.
از هزینههای نجومی، انزوای علمی و کارزار دیپلماتیک دانشجویان
توقف آزمونهای آیلتس، تافل، GRE، دولینگو، PTE و AMC (ویژه پزشکان متقاضی کار در استرالیا) موجی از نگرانی را میان هزاران دانشجو و متقاضی مهاجرت ایجاد کرده است.
همزمان، کارزاری با عنوان «مطالبه اقدام فوری علیه تحریم آزمونهای بینالمللی زبان» راهاندازی شده و کارشناسان آموزشی از تعمیق شکاف عدالت آموزشی و افزایش هزینههای مهاجرت هشدار میدهند.
تحریم جدید و توقف آزمونها
آخرین تحولات: پیرسون و AMC نیز محدود شدند
کارزار دیپلماتیک؛ فریاد دانشجویان و نخبگان
هزینههای سرسامآور؛ زبانآموزی قربانی گرانی
پیامدهای بلندمدت؛ انزوای علمی و شکاف اقتصادی
پرسشهای متداول (FAQ)
تحریم جدید و توقف آزمونها
از ابتدای شهریور ۱۴۰۵، محدودیتهای تازهای برای برگزاری آزمونهای بینالمللی در ایران اعمال شده است. مؤسسه ETS (برگزارکننده تافل و GRE) با استناد به تغییر مقررات وزارت خزانهداری آمریکا و تعلیق مجوز عمومی G از سوی دفتر کنترل داراییهای خارجی (OFAC)، برگزاری این دو آزمون را به حالت تعلیق درآورد. همچنین پیشتر، آزمون آیلتس نیز از بهمن ۱۴۰۴ در ایران برگزار نشده بود.
تنها چند روز بعد، آزمون دولینگو نیز اعلام کرد که از اول سپتامبر ۲۰۲۶، نه تنها افراد مقیم ایران،
بلکه تمامی دارندگان مدارک هویتی ایرانی از شرکت در این آزمون محروم میشوند.
تنها استثنا، ایرانیان مقیم خارج با مدرک هویتی معتبر از کشور دیگر است.
آخرین تحولات: پیرسون و AMC نیز محدود شدند
روز پنجشنبه ۱۲ شهریور، شرکت پیرسون (Pearson) – برگزارکننده آزمون PTE – اعلام کرد که از ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ارائه خدمات به ساکنان ایران به کلی متوقف میشود.
داوطلبانی که پیشتر ثبتنام کردهاند، لغو و هزینه آنها بازپرداخت خواهد شد.
این محدودیت دامنهای فراتر از PTE دارد؛ زیرا آزمون AMC (مربوط به شورای پزشکی استرالیا) نیز از طریق پیرسون برگزار میشود و به تبع آن، پزشکان ایرانی متقاضی ارزشیابی حرفهای در استرالیا با مانع جدی مواجه شدهاند.
سازمان سنجش آموزش کشور در واکنش، این اقدامات را محکوم و تأکید کرد که «علم و آموزش نباید قربانی سیاستهای خصمانه و تحریمهای یکجانبه شود.»
کارزار دیپلماتیک؛ فریاد دانشجویان و نخبگان
از ۹ شهریور، جمعی از دانشجویان و داوطلبان، کارزاری را با عنوان «مطالبه اقدام فوری علیه تحریم آزمونهای بینالمللی زبان» به راه انداختهاند و از وزیر امور خارجه، وزیر علوم و نمایندگان مجلس خواستار اقدام حقوقی و دیپلماتیک شدهاند. در متن این کارزار آمده است:
«هزاران جوان و نخبه علمی که ماهها و سالها برای ارتقای توان خود هزینه کردهاند، اکنون قربانی تحریمها شدهاند.
موضع منفعلانه مسئولان در برابر این بحران پذیرفتنی نیست.»
شهروز شیعی، نویسنده کارزار، به خبرنگار ما گفت که خود قصد مهاجرت ندارد اما دغدغه دوستان و اطرافیانش او را به این حرکت واداشته است. او سه خواسته اصلی را برشمرد:
اقدام فوری حقوقی و دیپلماتیک در مجامع جهانی مانند یونسکو
ایجاد زیرساختهای جایگزین برای برگزاری آزمونها یا تسهیل شرکت در کشورهای همسایه
پرهیز از محدودسازی ارتباطات علمی در داخل (مانند طرحهای غیرکارشناسی مجلس)
شیعی تأکید کرد که هزینههای سفر به ارمنستان، ترکیه و امارات برای شرکت در آزمون، بسیاری از متقاضیان کمبضاعت را از مسیر مهاجرت حذف میکند.
هزینههای سرسامآور؛ زبانآموزی قربانی گرانی
فشار اقتصادی پیش از این نیز گریبانگیر زبانآموزان بود.
مهسا نارویی، مدرس آیلتس، به ما گفت که تقاضا برای کلاسهای خصوصی به شدت کاهش یافته و زبانآموزان به کلاسهای گروهی و منابع رایگان آنلاین روی آوردهاند.
هزینه کتابهای آموزشی نیز چند برابر شده و بسیاری از دانشجویان از اپلیکیشنهایی مانند دولینگو و سامانههای ایرانی مثل «تستینو» برای خودآموزی استفاده میکنند، هرچند این ابزارها جایگزین کامل کلاسهای حرفهای نیستند.
به گفته نارویی، برای رسیدن از سطح پایه به نمره قبولی در آزمون، حدود ۱ تا ۲ سال زمان و هزینۀ قابلتوجهی نیاز است و اکنون با اضافه شدن هزینه سفر، این مسیر برای بسیاری غیرممکن شده است.
پیامدهای بلندمدت؛ انزوای علمی و شکاف اقتصادی
رضا زنگنه، کارشناس آموزش، این محدودیتها را نه فقط یک مانع عملی، بلکه اقدامی تبعیضآمیز و مردمستیزانه خواند که با ادعای آزادی اطلاعات کشورهای غربی در تناقض است.
او هشدار داد که دسترسی به آزمونها به عواملی مانند توان مالی گره میخورد و شکاف طبقاتی را در عرصه آموزش بینالمللی عمیقتر میکند.
از سوی دیگر، کاهش ارتباط دانشجویان و پژوهشگران ایرانی با دانشگاههای مطرح جهان، به انزوای علمی ایران دامن میزند.
زنگنه پیشنهاد کرد که ایران باید به سمت همکاری با دانشگاههای کممانعتر در کشورهای آسیایی و اروپایی (غیرانگلیسیزبان) حرکت کند و ترجمه منابع علمی از زبانهای اسپانیایی، آلمانی و فرانسوی را جدی بگیرد، هرچند او پذیرفت که بسیاری از دانشجویان به دنبال «مهاجرت از مسیر تحصیل» هستند، نه صرفاً «تحصیل برای علم».
پرسشهای متداول (FAQ)
۱. کدام آزمونهای بینالمللی برای ایرانیان متوقف شدهاند؟
آزمونهای آیلتس، تافل، GRE، دولینگو، PTE و AMC (پزشکی استرالیا) همگی به دلایل تحریمی یا ممنوع شدهاند یا با محدودیت شدید روبرو هستند.
۲. آیا ایرانیان خارج از کشور هم مشمول این محدودیتها میشوند؟
در مورد دولینگو، اگر مدرک هویتی غیرایرانی داشته باشند، میتوانند شرکت کنند. برای سایر آزمونها، محدودیت عمدتاً بر اساس محل اقامت (ایران) اعمال میشود.
۳. هزینههای اضافی برای شرکت در آزمون چقدر است؟
علاوه بر هزینه ثبتنام (حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ دلار)، باید هزینه بلیت، اقامت و تبدیل ارز برای سفر به کشورهای همسایه را نیز در نظر گرفت که مجموعاً میتواند از ۱۰۰۰ دلار فراتر رود.
۴. چه راهکاری برای متقاضیان وجود دارد؟
پیروی از کارزار و فشار دیپلماتیک، پیگیری آزمون در کشورهای همسایه (در صورت تمکن مالی)،
و بررسی دانشگاههایی که آزمونهای جایگزین یا معافیت دارند، از گزینههای پیش روست.
۵. واکنش رسمی ایران چه بوده است؟
سازمان سنجش آموزش کشور اقدام آمریکا را محکوم کرده، اما تا کنون راهکار عملی مشخصی
برای برگزاری آزمون در داخل یا تسهیل دسترسی ارائه نشده است.
