بازار رمزارزها و نوسانات آن
به گزارش پایگاه تحلیل-خبری درسا نیوز، بازار رمزارزها در سال‌های اخیر به مرحله‌ای جدید وارد شده است؛ بازاری که در آن حضور سرمایه‌گذاران نهادی، ورود صندوق‌های ETF و افزایش عمق نقدینگی، نوسانات روزانه را کاهش داده است. با این وجود، در پس این آرامش ظاهری، نشانه‌هایی از رفتارهای پرریسک و جهش‌های ناگهانی همچنان وجود دارد؛ موضوعی که مدل‌های سنتی مدیریت ریسک را با چالش مواجه کرده است.
بیت‌کوین که پیش‌تر به‌عنوان دارایی با نوسانات شدید شناخته می‌شد، اکنون در نظر بسیاری از سرمایه‌گذاران حرفه‌ای آرام‌تر به نظر می‌رسد. اما داده‌های معاملاتی نشان می‌دهد که دوره‌های سکون بازار می‌توانند زمینه‌ساز حرکات شدید بعدی باشند. ترکیب عواملی چون تحولات اقتصاد کلان، سیاست‌های فدرال رزرو، معاملات اهرمی و موقعیت‌گیری سنگین در بازار مشتقات، همچنان می‌تواند جرقه یک نوسان بزرگ را بزند.
چالش‌های جدید در مدیریت ریسک
در چنین شرایطی، پرسش اصلی برای فعالان بازار دیگر تنها این نیست که بیت‌کوین چقدر نوسان دارد؛ بلکه این است که آیا مدل‌های فعلی توانایی اندازه‌گیری ریسک‌های پنهان این بازار را دارند یا کاهش نوسانات اخیر، تصویری آرام‌تر از واقعیت پیش روی سرمایه‌گذاران قرار داده است؟ گزارش کوین‌دسک به بررسی همین تناقض در رفتار قیمتی بیت‌کوین پرداخته است.
تحلیل کوین‌دسک نشان می‌دهد که بیت‌کوین در سال ۲۰۲۶، ۱۰ روز معاملاتی غیرعادی را تجربه کرده است. این موضوع پرسش‌هایی درباره نحوه سنجش ریسک در بازاری با حضور روزافزون سرمایه‌گذاران نهادی ایجاد می‌کند. بیت‌کوین (BTC) با قیمت ۸۲ هزار و ۶۸۰ دلار و ۶۷ سنت در سال جاری میلادی، با وجود کاهش چشمگیر نوسانات کلی، بیشتر از دوره بازار نزولی سال ۲۰۱۸ شاهد نوسانات قیمتی غیرمعمول و شدید بوده است.
بر اساس تحلیل کوین‌دسک، بزرگ‌ترین رمزارز جهان در سال ۲۰۲۶، ۱۰ روز معاملاتی را ثبت کرده که قیمت آن در این روزها دست‌کم سه انحراف معیار از الگوی معاملاتی اخیر خود فاصله گرفته است. این رقم از ۸ روز مشابه در کل سال ۲۰۱۸ بیشتر است؛ سالی که بیت‌کوین حدود ۷۳ درصد از ارزش خود را از دست داد.
حرکات غیرمعمول قیمت و چالش‌های سرمایه‌گذاران
معامله‌گران برای اندازه‌گیری حرکات غیرمعمول قیمت از مفهوم «سیگما» استفاده می‌کنند؛ معیاری که نشان می‌دهد قیمت یک دارایی تا چه اندازه از رفتار معمول خود فاصله گرفته است. برای اندازه‌گیری این نوسانات، کوین‌دسک حرکت روزانه قیمت بیت‌کوین را با نوسان تحقق‌یافته ۳۰ روزه آن مقایسه کرده است. هر روزی که قیمت بیت‌کوین در آن حداقل سه برابر این میزان حرکت کرده باشد، به‌عنوان یک روز ۳ سیگما (3-sigma) در نظر گرفته می‌شود.
یافته‌های این بررسی نشان می‌دهد که بیت‌کوین در طول سال‌های گذشته آرام‌تر شده، اما روزهای پرنوسان بزرگ همچنان وجود دارند و در سال جاری حتی بیشتر از سال ۲۰۱۸ رخ داده‌اند. به بیان دیگر، بیت‌کوین نسبت به نوسانات اخیر خود، حرکات بزرگ‌تری را تجربه می‌کند، هرچند اندازه این نوسانات در مقایسه با گذشته کاهش یافته است.
نوسان سالانه‌شده بیت‌کوین در سال جاری حدود ۴۶ درصد بوده، در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۸ حدود ۸۴ درصد بود. همچنین میانگین حرکات ۳ سیگمایی بیت‌کوین در سال جاری حدود ۷ درصد بوده که نسبت به حدود ۱۰ درصد در هشت سال قبل کاهش یافته است.
تحلیلگران و پیش‌بینی‌ها
نیکولا کواتراوو، مدیر بخش اروپا، خاورمیانه و آفریقا در شرکت پارادایم، گفت: «بیت‌کوین همچنان دوره‌های طولانی آرامش را پشت سر می‌گذارد و پس از آن با قیمت‌گذاری‌های مجدد شدید مواجه می‌شود؛ این موضوع تغییر نکرده است. بازار بالغ‌تر شده و حضور مؤسسات مالی، صندوق‌های ETF و نقدینگی بسیار عمیق‌تر باعث شده روزهای عادی آرام‌تر باشند، اما شوک‌ها همچنان از بین نرفته‌اند.»
این تضاد حتی در مقایسه بیت‌کوین با سایر دارایی‌های پرنوسان نیز قابل مشاهده است. از سال ۲۰۲۴ تاکنون، نوسان بیت‌کوین تقریباً مشابه سهام انویدیا بوده و حدود ۴۷ درصد ثبت شده است. با این حال، بیت‌کوین در این دوره ۲۶ روز ۳ سیگمایی داشته، در حالی که انویدیا تنها ۸ روز مشابه را تجربه کرده است.
چالش‌های مدل‌های ریسک
تداوم حرکات شدید قیمت، چالشی جدی برای سرمایه‌گذارانی ایجاد می‌کند که از مدل‌های مبتنی بر نوسان برای تعیین میزان سرمایه‌گذاری در بیت‌کوین استفاده می‌کنند. یکی از معیارهای پرکاربرد در این زمینه، ارزش در معرض ریسک (Value-at-Risk یا VaR) است؛ مدلی که تخمین می‌زند یک سبد سرمایه‌گذاری در یک روز بد تا چه میزان ممکن است زیان کند.
برخی مدل‌های VaR وابستگی زیادی به نوسانات اخیر قیمت دارند؛ به این معنا که یک دوره طولانی از معاملات آرام می‌تواند باعث شود یک دارایی کم‌ریسک‌تر از واقعیت به نظر برسد. کاهش نوسانات ۳۰، ۹۰ و ۱۸۰ روزه بیت‌کوین می‌تواند سرمایه‌گذاران را به افزایش میزان مواجهه خود با این رمزارز تشویق کند.
ریسک دنباله‌ای و جهش‌های ناگهانی
این مسئله به مفهوم ریسک دنباله‌ای (Tail Risk) مربوط می‌شود؛ یعنی احتمال وقوع زیان‌های نادر اما بسیار بزرگ که خارج از الگوی معمول معاملات یک دارایی رخ می‌دهند. تکرار حرکات سه سیگمایی بیت‌کوین نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران حتی در شرایط کاهش نوسانات روزانه، باید احتمال چنین سناریوهای شدیدی را در نظر بگیرند.
لوک استریجرز، مدیرعامل صرافی اختیار معامله رمزارزی دریبیت، گفت: «مدل‌های استاندارد VaR نمی‌توانند تمام ریسک دنباله‌ای را به‌درستی ارزیابی کنند و این یکی از دلایل اصلی حرکت صنعت به سمت معیارهایی مانند Expected Shortfall است که ریسک‌های انتهایی را نیز در نظر می‌گیرند.»
مدل Expected Shortfall به جای تمرکز صرف بر تعداد دفعات وقوع زیان، شدت زیان‌ها در بدترین روزهای بازار را بررسی می‌کند. برخلاف VaR، این روش به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند میزان خسارت احتمالی در شرایط بحرانی را بهتر ارزیابی کنند.
عوامل موثر بر نوسانات بازار
فعالان بازار معتقدند ترکیبی از شوک‌های غیرقابل پیش‌بینی اقتصاد کلان و موقعیت‌های معاملاتی اهرمی در بازار اختیار معامله، دو عامل اصلی ایجاد روزهای با ریسک بالا هستند. کواتراوو درباره شرایط امسال گفت: «شروع سال آرام بود؛ سرمایه‌ها به سمت سهام فناوری حرکت کردند و مجموعه‌ای از هک‌های حوزه دیفای باعث شد معامله‌گران به سمت فروش نوسان و محصولات ساختاریافته برای کسب بازده حرکت کنند.»
به بیان ساده، ریسک زمانی افزایش پیدا می‌کند که معامله‌گران شرط می‌بندند قیمت‌ها نسبتاً ثابت باقی خواهند ماند. این موقعیت شامل فروش اختیار معامله‌ها یا همان فروش بیمه در برابر نوسانات شدید قیمت است.
الکساندر اس. بلوم، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت Two Prime، به یکی از محبوب‌ترین نسخه‌های این معاملات یعنی فروش اختیار خرید پوشش‌داده‌شده (Call Overwriting) اشاره کرد. در این روش، سرمایه‌گذاران اختیار خرید بیت‌کوینی را که در اختیار دارند می‌فروشند و در مقابل، بخشی از سود احتمالی افزایش قیمت را از دست می‌دهند اما از محل فروش این اختیارها درآمد ثابت کسب می‌کنند.
بازار و نوسانات آینده
با وجود کاهش کلی نوسانات، افزایش شدید موقعیت‌گیری در بازار مشتقات باعث شده حرکات بزرگ همچنان با فراوانی قابل توجهی رخ دهند. در حال حاضر، فروش اختیار خرید یک معامله بسیار شلوغ شده است. زمانی که بازار مانند ماه گذشته حرکت صعودی دارد، این وضعیت باعث ایجاد فشار فروشندگان (Short Squeeze) می‌شود و حرکت قیمت را تشدید می‌کند.
نکته مثبت این است که بازار اکنون این شوک‌ها را بهتر از گذشته جذب می‌کند. در تاریخ ۲۱ سپتامبر، روزی که آخرین جهش ۳ سیگمایی بیت‌کوین رخ داد، شرکت پارادایم رکورد ۶.۷ میلیارد دلار معاملات اختیار معامله را پردازش کرد. کواتراوو گفت: «این بار هیچ گزارشی از اینکه یک میز معاملاتی متحمل زیان سنگین شده باشد، ندیده‌ایم یا نشنیده‌ایم.»
با این حال، نباید انتظار داشت این نوسانات شدید به‌طور کامل از بین بروند. کواتراوو تأکید کرد: «این حرکات همچنان باقی خواهند ماند. داده‌های ۱۰ سال گذشته نشان می‌دهد این روزهای پرنوسان با بالغ‌تر شدن بازار از بین نرفته‌اند، زیرا شوک‌های اقتصاد کلان همچنان ادامه خواهند داشت.»
