“`html
بازگشت باسف به صدر غول‌های شیمیایی جهان؛ سود خالص ۱۰۰ شرکت برتر ۸۱.۹ درصد کاهش یافت
به گزارش پایگاه تحلیل-خبری درسا نیوز، جدیدترین رتبه‌بندی سالانه مؤسسه بین‌المللی ICIS که در تاریخ ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، تغییرات قابل توجهی در جایگاه بزرگ‌ترین تولیدکنندگان مواد شیمیایی جهان و فشارهای سنگین بر سودآوری این صنعت در سال ۲۰۲۵ را به تصویر می‌کشد. در این فهرست، شرکت باسف آلمان دوباره به مقام اول دست یافته و پتروچاینا نیز به جمع چهار شرکت برتر پیوسته است. همچنین، مجموع سود خالص ۱۰۰ شرکت برتر با افتی بی‌سابقه مواجه شده است. در عین حال، نام شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس که در گزارش سال گذشته در رتبه دوازدهم قرار داشت، در فهرست جدید دیده نمی‌شود.
باسف دوباره بزرگ‌ترین شرکت شیمیایی جهان شد
بر اساس گزارش ICIS، شرکت آلمانی BASF با درآمد فروش ۷۰ میلیارد و ۴ میلیون دلار به مقام نخست بزرگ‌ترین شرکت‌های شیمیایی جهان بازگشته است. این شرکت پس از یک سال وقفه، جایگاه خود را از ساینوپک چین که در رتبه‌بندی قبلی با فروش ۷۱ میلیارد و ۷۶۹ میلیون دلار در صدر قرار داشت، پس گرفته است.
در گزارش جدید، ساینوپک با درآمد ۶۶ میلیارد و ۳۲۸ میلیون دلار به رتبه دوم تنزل یافته است. همچنین، اکسون‌موبیل آمریکا با درآمد ۵۳ میلیارد و ۴۴۲ میلیون دلار جایگاه سوم خود را حفظ کرده است. یکی از تغییرات مهم دیگر، صعود پتروچاینا از رتبه پنجم به چهارم است. این شرکت چینی با درآمد فروش ۴۲ میلیارد و ۶۴ میلیون دلار بالاتر از شرکت آمریکایی داو قرار گرفته است. داو نیز با کاهش درآمد از ۴۲ میلیارد و ۹۶۴ میلیون دلار در رتبه‌بندی قبلی به ۳۹ میلیارد و ۹۶۸ میلیون دلار در گزارش جدید، یک پله عقب‌نشینی کرده و پنجم شده است.
جدول ۱۰ شرکت بزرگ شیمیایی جهان در رتبه‌بندی جدید
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در گزارش ICIS، ترکیب ۱۰ شرکت نخست به شرح زیر است:
- رتبه ۱: باسف (BASF) – آلمان – ۷۰ میلیارد و ۴ میلیون دلار
- رتبه ۲: ساینوپک (Sinopec) – چین – ۶۶ میلیارد و ۳۲۸ میلیون دلار
- رتبه ۳: اکسون‌موبیل (ExxonMobil) – آمریکا – ۵۳ میلیارد و ۴۴۲ میلیون دلار
- رتبه ۴: پتروچاینا (PetroChina) – چین – ۴۲ میلیارد و ۶۴ میلیون دلار
- رتبه ۵: داو (Dow) – آمریکا – ۳۹ میلیارد و ۹۶۸ میلیون دلار
- رتبه ۶: اینیوس (INEOS) – اروپا – در متن منبع اعلام نشده
- رتبه ۷: لیوندل‌بازل (LyondellBasell) – آمریکا – در متن منبع اعلام نشده
- رتبه ۸: وانهوا کمیکال (Wanhua Chemical) – چین – ۲۹ میلیارد و ۴۵ میلیون دلار
- رتبه ۹: رونگ‌شنگ پتروکمیکال (Rongsheng Petrochemical) – چین – در متن منبع اعلام نشده
- رتبه ۱۰: سابیک (SABIC) – عربستان سعودی – ۲۷ میلیارد و ۷۱۶ میلیون دلار
این اطلاعات از رتبه‌بندی سالانه ICIS برای سال ۲۰۲۶، بر مبنای عملکرد مالی شرکت‌ها در سال ۲۰۲۵ استخراج شده است. درآمد برخی شرکت‌ها در متن مبنا ذکر نشده است. بررسی ترکیب این فهرست نشان می‌دهد که چین با چهار شرکت بیشترین سهم را در میان ۱۰ شرکت نخست دارد. آمریکا با سه شرکت، اروپا با دو شرکت و خاورمیانه با یک شرکت در جایگاه‌های بعدی قرار گرفته‌اند.
جابه‌جایی در رتبه‌های بالایی؛ صعود وانهوا و عقب‌نشینی سابیک
در ادامه فهرست ۱۰ شرکت نخست، اینیوس در رتبه ششم قرار گرفته و لیوندل‌بازل با یک پله صعود، جایگاه هفتم را به دست آورده است. همچنین شرکت چینی وانهوا کمیکال با دو پله ارتقا و درآمد فروش ۲۹ میلیارد و ۴۵ میلیون دلار به رتبه هشتم رسیده و رونگ‌شنگ پتروکمیکال جایگاه نهم را به خود اختصاص داده است. در مقابل، سابیک عربستان که در رتبه‌بندی سال گذشته هفتمین شرکت بزرگ شیمیایی جهان بود، با سه پله افت به رتبه دهم رسیده است. درآمد فروش این شرکت در گزارش جدید ۲۷ میلیارد و ۷۱۶ میلیون دلار اعلام شده و سود عملیاتی آن با کاهش ۹۴.۸ درصدی به ۸۸ میلیون دلار رسیده است؛ رقمی که شدت فشار بر عملکرد عملیاتی این شرکت را نشان می‌دهد.
جدول تغییرات شاخص‌های مالی ۱۰۰ شرکت برتر گزارش ICIS
عملکرد مالی بزرگ‌ترین تولیدکنندگان مواد شیمیایی جهان در سال ۲۰۲۵ با افت هم‌زمان فروش و سودآوری همراه بوده است. شاخص‌های مالی تغییر نسبت به سال قبل به شرح زیر است:
- مجموع درآمد فروش ۱۰۰ شرکت برتر: ۴.۶ درصد کاهش
- مجموع سود عملیاتی: ۴۷.۳ درصد کاهش
- مجموع سود خالص: ۸۱.۹ درصد کاهش
این ارقام نشان می‌دهد که افت سودآوری بسیار شدیدتر از کاهش درآمد فروش بوده است؛ موضوعی که می‌تواند از فشرده‌شدن حاشیه سود شرکت‌ها در پی فشارهای بازار، هزینه‌ها و شرایط عرضه و تقاضا حکایت داشته باشد.
چرا سودآوری صنعت شیمیایی جهان کاهش یافت؟
به ارزیابی ICIS، افزایش ظرفیت تولید پتروشیمی در چین و هم‌زمانی آن با ضعف تقاضا در بخش‌های ساختمان، خودروسازی و کالاهای بادوام، از عوامل اصلی کاهش قیمت محصولات و تضعیف حاشیه سود تولیدکنندگان در سال ۲۰۲۵ بوده است. در چنین شرایطی، رشد ظرفیت تولید بدون افزایش متناسب تقاضا، فشار بر قیمت‌های فروش را تشدید کرده و شرکت‌های بزرگ شیمیایی را با کاهش درآمد و سود مواجه ساخته است. با این حال، میزان تأثیر هر یک از این عوامل بر عملکرد شرکت‌های مختلف در اطلاعات ارائه‌شده به‌صورت جداگانه مشخص نشده است.
جوزف چانگ، سردبیر جهانی نشریه ICIS Chemical Business، سال ۲۰۲۵ را احتمالاً نقطه کف چرخه سودآوری صنعت شیمیایی توصیف کرده است. به گفته او، کمبود عرضه مواد شیمیایی و خوراک در پی درگیری‌های خاورمیانه می‌تواند در سال ۲۰۲۶ زمینه بهبود معنادار حاشیه سود تولیدکنندگان را فراهم کند. این ارزیابی به معنای تحقق قطعی بهبود سودآوری نیست؛ بلکه چشم‌اندازی است که بر اساس تحولات عرضه و شرایط بازار مطرح شده است.
غیبت هلدینگ خلیج فارس در رتبه‌بندی جدید ICIS
یکی از نکات قابل‌توجه در مقایسه دو رتبه‌بندی متوالی، غیبت هلدینگ خلیج فارس در فهرست جدید است. این مجموعه در گزارش سال گذشته ICIS با درآمد فروش ۱۹ میلیارد و ۵۶۱ میلیون دلار در جایگاه دوازدهم بزرگ‌ترین شرکت‌های شیمیایی جهان قرار داشت. بر اساس اطلاعات رتبه‌بندی قبلی، سود عملیاتی هلدینگ خلیج فارس ۵ میلیارد و ۶۳۱ میلیون دلار و سود خالص آن ۵ میلیارد و ۳۰۲ میلیون دلار اعلام شده بود. همچنین درآمد فروش این مجموعه در آن دوره رشد ۱۲.۸ درصدی را تجربه کرده بود. با وجود این سابقه، نام شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس در فهرست جدید ۱۰۰ شرکت نخست و حتی در فهرست شرکت‌های خارج از جمع ۱۰۰ شرکت برتر درج نشده است. طبق اطلاعات ارائه‌شده، ICIS دلیلی برای غیبت این شرکت اعلام نکرده است. ازاین‌رو، صرف مشاهده‌نشدن نام هلدینگ در رتبه‌بندی جدید، برای نتیجه‌گیری درباره افت واقعی جایگاه اقتصادی یا کاهش درآمد آن کافی نیست. برای روشن‌شدن علت این تغییر، به توضیحات رسمی بیشتر از سوی مؤسسه رتبه‌بندی یا خود هلدینگ نیاز است.
چشم‌انداز سال ۲۰۲۶؛ احتمال بهبود حاشیه سود
در شرایطی که صنعت شیمیایی جهان سال ۲۰۲۵ را با افت گسترده سودآوری پشت سر گذاشته، ارزیابی مطرح‌شده از سوی ICIS برای سال ۲۰۲۶ از احتمال تغییر شرایط بازار حکایت دارد. بر اساس این ارزیابی، اختلال در زنجیره تأمین مواد شیمیایی و خوراک در پی جنگ خاورمیانه ممکن است عرضه جهانی را محدود کند و بخشی از فشار بر قیمت‌ها و حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش دهد. تحقق این سناریو به تداوم اختلالات عرضه، وضعیت تقاضای جهانی و تحولات بازار مواد شیمیایی وابسته خواهد بود.
مبنای رتبه‌بندی ICIS چیست؟
رتبه‌بندی سالانه ICIS بر اساس درآمد فروش شرکت‌ها تنظیم می‌شود و در کنار جایگاه جهانی، اطلاعاتی درباره سود عملیاتی، سود خالص، مجموع دارایی‌ها، مخارج سرمایه‌ای و هزینه‌های تحقیق و توسعه ارائه می‌دهد. بر اساس متن گزارش، مبنای تبدیل ارزهای مختلف به دلار در رتبه‌بندی جدید، نرخ‌های پایان سال ۲۰۲۵ بوده است. بنابراین، مقایسه جایگاه شرکت‌ها علاوه بر عملکرد مالی آنها، به مبنای محاسبه و معیارهای مورد استفاده در رتبه‌بندی نیز وابسته است.
در مجموع، رتبه‌بندی جدید ICIS دو پیام مهم برای صنعت شیمیایی جهان دارد: از یک سو، تغییر جایگاه بازیگران بزرگ و بازگشت باسف به صدر جدول؛ و از سوی دیگر، افت سنگین سودآوری در سال ۲۰۲۵. در کنار این تحولات، غیبت هلدینگ خلیج فارس پرسشی مهم درباره وضعیت حضور این مجموعه در رتبه‌بندی جهانی ایجاد کرده که پاسخ قطعی به آن، مستلزم انتشار توضیحات تکمیلی است.
“`
