هزاران سند و راهحل برای برونرفت از بحرانها داریم، اما اجرا کار ما نیست
به گزارش پایگاه تحلیلی-خبری «درسانیوز»، «محمدابراهیم زارعی» رئیس پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، از وجود هزاران سند و گزارش در این پژوهشگاه درباره حفاظت و معرفی میراثفرهنگی خبر داد.
او در پاسخ به این پرسش که مغز متفکر وزارت میراثفرهنگی چه اقداماتی برای برونرفت از بحرانهایی مانند فرونشست انجام داده، اعلام کرد: «پژوهشگاه میراثفرهنگی گزارشها و پژوهشهای مختلفی در زمینههای کاری خود انجام داده است. اما اینکه این پژوهشها به مرحله اجرا درآمدهاند یا نه، سوالی نیست که پژوهشگاه باید به آن پاسخ دهد. بلکه باید از معاونت میراثفرهنگی کشور و حوزه اجرایی و دستگاههای دیگر پرسیده شود.»
بحرانهای میراثفرهنگی در دو دهه اخیر
بیش از دو دهه است که بسیاری از آثار و محوطههای تاریخی کشور با بحرانهای جدی مواجهاند. این بحرانها از تغییرات اقلیمی که منجر به فروپاشی تمدنهای بزرگ تاریخی شده، شروع می شوند. همچنین، تهدید غارت توسط قاچاقچیان و بحرانهای مدیریتی نیز وجود دارند. فرونشست زمین، خشکسالی، سیل و زلزله نیز از جمله خطراتی هستند که اکنون مهمترین شهرهای تاریخی ایران را تهدید میکنند.
در این میان، یکی از مهمترین وظایف ذاتی پژوهشگاه میراثفرهنگی، بهعنوان مغز متفکر وزارت میراثفرهنگی، پژوهش و ارائه راهکار است. این امر برای برونرفت از بحرانهایی است که بناها و محوطههای تاریخی در دو دهه اخیر با آنها دستوپنجه نرم کردهاند.
فعالیتهای پژوهشی گسترده اما غیر اجرایی
زارعی در ادامه گفت: «فعالیت پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری در رشتهها و زمینههای تعریفشده انجام میگیرد. این فعالیت از مطالعه ابنیه تاریخی تا پژوهشهای مردمنگاری، از حفاظت و مرمت اشیاء تا زبانشناسی گویشها و کتیبهها را شامل میشود. در حوزه گردشگری نیز بخشی از مطالعات ما به میراثطبیعی مربوط میشود.»
او افزود: «همکاران من طی سالهای گذشته مطالعات و پژوهشهای گستردهای براساس وظایف ذاتی خود انجام دادهاند. در ارتباط با موضوعهای بحرانی نیز گزارشهایی تهیه شده، مقالاتی نوشته شده و پروژهها و مطالعات قابلتوجهی صورت گرفته است. تا جایی که لازم بوده، این اطلاعات به حوزه معاونت میراثفرهنگی ارائه شده است.»
زارعی ادامه داد: «اگر به مرکز اسناد و کتابخانه پژوهشگاه مراجعه کنید، خواهید دید که هزاران گزارش درباره این موضوعها تولید شده که همکاران ما در حوزه اجرا میتوانند از آنها استفاده کنند. شاید هم استفاده کردهاند، شاید هم نه.»
تولید دانش، نه اجرای پروژهها
او تأکید کرد: «وظیفه پژوهشگاه میراثفرهنگی تولید سند و دانش درباره حفاظت و معرفی میراثفرهنگی است. در کنار پژوهشکدههایی که هماکنون فعال هستند، مقالات مرتبط با چالشهای میراثفرهنگی ایران توسط اعضای هیأت علمی پژوهشگاه منتشر میشود. بهطوری که اکنون دو مقاله مهم در مجله نیچر توسط باستانشناسان و محققان ما منتشر شده است.»
زارعی در پایان گفت: «تمام این اقدامات پژوهشی برای کمک به حوزه اجراست. از زمان شکلگیری پژوهشگاه، کتابها و متون زیادی تولید شدهاند، بهویژه در دوره دوم پس از ادغام میراثفرهنگی. بنابراین، کار پژوهشگاه اجرایی نیست؛ بلکه تولید دانش و پژوهش در زمینه حفاظت، مرمت، زبانشناسی و گویشهاست. اما اینکه چقدر از اینها عملیاتی شده، باید از حوزه اجرایی و معاونت میراثفرهنگی مطالبه شود.»
او تأکید کرد: «دوستان در حوزه معاونت میراثفرهنگی میتوانند بگویند که چه میزان از این فعالیتها اجرایی و به بهرهبرداری رسیده است.»
