سیاست «نه‌شرقی، نه‌غربی» در اندیشه‌های امام خمینی(ره) | بررسی مفهوم و تأثیرات آن.
به گزارش پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ سیاست «نه‌شرقی، نه‌غربی» یکی از اصول کلیدی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که ریشه در اندیشه‌های امام خمینی(ره) دارد. این اصل نشان‌دهنده رویکرد استقلال‌طلبانه ایران در نظام بین‌الملل است و بر عدم وابستگی به قدرت‌های جهانی مانند ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سابق تأکید دارد.
این سیاست در اصل ۱۵۲ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ثبت شده و جهت‌گیری کلی روابط خارجی کشور را مشخص می‌کند. امام خمینی(ره) با تأکید بر این اصل، تلاش کرد ایران را از سلطه‌ی قدرت‌های جهانی دور نگه دارد و سیاست خارجی مستقلی مبتنی بر ارزش‌های اسلامی تدوین کند.
زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری سیاست نه شرقی، نه غربی
1-جنگ سرد و تقسیم جهان به دو بلوک قدرت 2- نفوذ آمریکا و غرب در حکومت پهلوی 3- انقلاب اسلامی و تغییر در سیاست خارجی ایران
الف) در دوران جنگ سرد، جهان بین دو قطب قدرت تقسیم شده بود: آمریکا در رأس بلوک غرب و شوروی در رأس بلوک شرق. بسیاری از کشورها برای تأمین امنیت و منافع اقتصادی خود، وابسته به یکی از این دو اردوگاه بودند.
ب) حکومت پهلوی نیز به‌شدت تحت نفوذ آمریکا قرار داشت و سیاست‌های داخلی و خارجی ایران بر اساس خواسته‌های غرب شکل می‌گرفت.
ت) با وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، امام خمینی (ره) سیاست استقلال‌محور جدیدی را پایه‌گذاری کرد و ایران را از وابستگی به قدرت‌های جهانی دور ساخت.
مبانی نظری سیاست نه شرقی، نه غربی در اندیشه‌های امام خمینی (ره)
✔ استقلال و عزت اسلامی
✔ مخالفت با استعمار و سلطه‌پذیری
✔ حمایت از مستضعفان و ملت‌های مظلوم جهان
امام خمینی (ره) این سیاست را بر اساس آموزه‌های اسلامی مطرح کرد. قرآن کریم بر حفظ استقلال مسلمانان و عدم وابستگی به دشمنان خارجی تأکید کرده است. ایشان همچنین مخالف سلطه‌جویی قدرت‌های جهانی بود و حمایت از ملت‌های مظلوم را جزو اصول مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی دانست.
عملکرد جمهوری اسلامی در پیاده‌سازی سیاست نه شرقی، نه غربی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی ایران سیاست نه شرقی، نه غربی را در عرصه بین‌الملل اجرا کرد. از تحریم‌های آمریکا گرفته تا حمایت از ملت‌های مظلوم جهان، این سیاست باعث شد ایران مسیر دیپلماسی مستقلی را دنبال کند.
1-قطع روابط با آمریکا و عدم وابستگی به شوروی
پس از انقلاب، روابط ایران و آمریکا دچار تنش شد و نهایتاً در سال ۱۳۵۸، با تسخیر سفارت آمریکا، روابط دیپلماتیک دو کشور قطع شد. ایران همچنین از وابستگی به شوروی خودداری کرد و مسیر مستقل خود را ادامه داد.
2-حمایت از جنبش‌های آزادی‌بخش فلسطین و لبنان
ایران، بر اساس این سیاست، از ملت‌های مظلوم و جنبش‌های آزادی‌بخش جهان حمایت کرده است. نمونه‌هایی از این سیاست را می‌توان در حمایت از فلسطین، لبنان و سایر ملت‌های اسلامی مشاهده کرد.
3- برقراری روابط متوازن با کشورهای مختلف
جمهوری اسلامی ایران، ضمن حفظ استقلال، روابط متوازن با کشورهای مختلف را برقرار کرده است. این سیاست باعث شده ایران بتواند تعاملات گسترده‌ای با کشورهای منطقه و جهان داشته باشد.
چالش‌ها و آینده‌ی سیاست نه شرقی، نه غربی
الف) تحریم‌های اقتصادی و فشارهای سیاسی قدرت‌های جهانی
کشورهای غربی، به‌ویژه آمریکا، همواره تلاش کرده‌اند تا با اعمال تحریم‌ها، ایران را تحت فشار قرار دهند و سیاست خارجی آن را تغییر دهند.
ب) نقش چین و روسیه در نظام بین‌الملل و تأثیر بر سیاست ایران
با گذشت زمان، نقش کشورهای شرقی مانند چین و روسیه در اقتصاد و سیاست جهانی پررنگ‌تر شده است. برخی معتقدند که سیاست نه شرقی، نه غربی باید با توجه به شرایط جدید جهانی بازنگری شود.
ت) لزوم دیپلماسی هوشمندانه و استفاده از فرصت‌های جهانی
برخی تحلیلگران بر این باورند که ایران باید ضمن حفظ اصول سیاست خارجی خود، دیپلماسی فعال‌تری را در سطح بین‌المللی دنبال کند تا بتواند از فرصت‌های جهانی استفاده کند.
نتیجه‌گیری
سیاست «نه شرقی، نه غربی» یکی از اصول کلیدی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است که بر استقلال کشور، عدم وابستگی به قدرت‌های جهانی و حمایت از مستضعفان تأکید دارد.
این سیاست از اندیشه‌های امام خمینی (ره) سرچشمه گرفته و نقش مهمی در حفظ اقتدار ایران در سطح جهانی ایفا کرده است. برای آینده، ایران باید با دیپلماسی فعال و روابط متوازن مسیر رشد و پیشرفت خود را ادامه دهد.
