“`html
وضعیت طنز در فضای مجازی
به گزارش پایگاه تحلیل-خبری درسا نیوز، این روزها فضای مجازی مملو از محتوای طنز است که چارچوب مشخصی ندارد و گاهی باعث ایجاد تقابل‌ها و چالش‌هایی در عرصه فرهنگ و هنر می‌شود. فقدان آموزش مناسب در زمینه طنز و عدم وجود چهارچوب‌های فرهنگی به وضوح احساس می‌شود و این بار سنگین بر دوش طنزپردازانی است که میراث‌خوار بزرگان همچون کیومرث صابری فومنی (گل‌آقا)، منوچهر احترامی، ابوالفضل زرویی نصرآباد و دیگران هستند.
محسن فراهانی، طنزپرداز و نویسنده جوان که بیشتر با صفحه «هویج‌مدیا» شناخته می‌شود، به عنوان معاون محتوایی دفتر طنز حوزه هنری و یکی از فعالان فضای مجازی، با برگزاری کارگاه‌های آموزشی «طنزخوانه»، به عرصه آموزش نیز ورود کرده و در بسترهای مختلف به تولید طنز می‌پردازد. در این گفتگو به بررسی آسیب‌شناسی وضعیت فعلی طنز در فضای مجازی، ضرورت تمایز میان طنز و لودگی، چالش‌های آموزش آکادمیک و تلاقی ماندگاری در متن با سرعت وایرال‌شدن پرداخته‌ایم.
نقاط قوت و ضعف طنز ایران
فراهانی در پاسخ به این سوال که بزرگ‌ترین نقاط قوت و ضعف طنز ایران چیست، اظهار داشت: «طنز امروز ما به شدت تحت تأثیر کمدی در فضای مجازی قرار دارد، به گونه‌ای که مردم دیگر شاعران و نویسندگانی که در نشریات قلم می‌زدند را به عنوان طنزپرداز نمی‌شناسند و به جای آن به تولیدکنندگان محتوای طنز در فضای مجازی می‌گویند طنزپرداز. شاید نقطه قوت این فضا، امکان طنزپردازی از یک جوان روستایی در دورترین نقاط کشور باشد، اما نقطه ضعف آن ورود افراد بی‌سواد و تولید محتواهای فاقد ارزش‌های هنری و ادبی است.»
انتشار کتاب صوتی
وی درباره کتاب تازه منتشر شده‌اش به صورت صوتی گفت: «کتاب «پاپاراتزی» مجموعه‌ای از گزارش‌های طنز یک خبرنگار بود که از سال 95 تا 97 در رادیو جوان به عنوان یک آیتم صبحگاهی پخش می‌شد. متن را برای صوتی شدن نوشتم و بعدها با صدای خودم به عنوان کتاب صوتی آماده انتشار شد. صوتی شدن یک متن، به شرط اجرای مطلوب، می‌تواند به جذاب‌تر شدن آن کمک کند، اما باید قبول کنیم که هنوز بخشی از مخاطبان به شنیدن کتاب صوتی عادت ندارند.»
کمبود آموزش در طنز
فراهانی با اشاره به کمبود آموزش منسجم و دانشگاهی در زمینه طنزنویسی در ایران، اظهار داشت: «طنز در ایران بیشتر از کمبود استعداد، از کمبود آموزش رنج می‌برد. در فضای مجازی هزاران نفر را می‌بینیم که به تولید طنز نزدیک می‌شوند، اما نبود آموزش باعث شده محتوای ارزشمند کمتری از آنها شاهد باشیم. ما معتقدیم که طنز را می‌توان آموزش داد و یاد گرفت.»
برگزاری جلسات آموزشی «طنزخوانه»
وی در ادامه به برگزاری جلسات آموزشی «طنزخوانه» اشاره کرد و گفت: «این گردهمایی در سال سوم خود است و بسیاری از طنزآموزان در آن شرکت کرده‌اند که اکنون برای رادیو، تلویزیون یا نشریات می‌نویسند. در این کارگاه‌ها هر هفته با یک موضوع مشخص، متنی طنز به نثر می‌نویسیم و آن را نقد و بررسی می‌کنیم تا متن‌ها بامزه‌تر و اصولی‌تر نوشته شوند.»
آموزش طنز در سطح ملی
فراهانی همچنین به حضور خود در رویداد ملی آموزشی طنز «قلمه» به عنوان مدرس اشاره کرد و گفت: «طنزخوانه بخشی از این رویداد است و ما در برخی استان‌ها نیز این کارگاه‌ها را برگزار کردیم. مباحثی نظیر «زیست طنزپردازانه» و «تولیدات کمدی در فضای مجازی» نیز از دیگر موضوعاتی بود که ارائه آن بر عهده من بود. ظرفیت‌های بالایی در برخی استان‌ها کشف شده که اگر مسئولان طنز را جدی‌تر بگیرند، شاهد ظهور استعدادهای جدیدی خواهیم بود.»
مرز میان طنز و لودگی
وی در خصوص کمرنگ شدن مرز میان طنز، شوخی و لودگی گفت: «متأسفانه برای بخشی از مخاطبان فضای مجازی، این مرز از بین رفته و بسیاری تصور می‌کنند طنز همان لودگی است. طنزی که بزرگان در گذشته تلاش کردند تعریفی ادبی و استاندارد از آن ارائه دهند، حالا زیر دست و پای برخی صفحات زرد فضای مجازی در حال تغییر شکل است.»
محتوای طنز در «هویج مدیا»
فراهانی درباره صفحه «هویج مدیا» گفت: «ما در این صفحه تلاش می‌کنیم طنز سیاسی ولی سالم و به دور از لودگی تولید کنیم. سعی داریم حوالی خط قرمز تردد کنیم ولی از آن عبور نکنیم. نقد ما به مسئولان و ناکارآمدان به گونه‌ای است که بتوان آن را در کنار خانواده مشاهده کرد.»
تغییر ذائقه مخاطب
وی در پایان به تغییر ذائقه مخاطبان اشاره کرد و گفت: «سرعت در روزگار امروز مفهوم مهمی است و متأسفانه این سرعت بر ذائقه مخاطب تأثیر گذاشته است. محتوایی که در مورد موضوعات روز باشد، بیشترین بازدید را می‌خورد و درآمدزایی در این زیست‌بوم وابستگی مستقیم به بازدید محتوا دارد.»
مهارت‌های طنزنویسی
فراهانی در پاسخ به این سوال که اگر تنها یک مهارت را به کسی که می‌خواهد طنزنویس شود آموزش دهد، آن مهارت چیست، گفت: «یکی از تکنیک‌های مهم و پرکاربرد خلق شوخی «اغراق» است. اغراق می‌تواند هر موضوعی را شوخ‌طبعانه کند، اما اندازه آن بسیار مهم است که با تمرین به دست می‌آید.»
آینده طنز
وی در پایان درباره آینده طنز گفت: «فضای مجازی نقش بسیار پررنگی در آینده طنز ایفا می‌کند و حتی اگر کتاب هم به نقش‌آفرینی خود ادامه دهد، باز برای عرضه خود به مخاطب نیازمند فضای مجازی خواهد بود. ما باید قواعد فضای مجازی را یاد بگیریم.»
“`
