معجزه مردادماه در زاگرس؛ وقتی هشیلان پس از سالها نفس عمیق میکشد
محسن عباسیفرد عضو فدراسیونهای بینالمللی و جهانی IFJ، AIPS، FISU) سردبیر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ در روزهایی که کابوس خشکسالی و فرونشست زمین، گریبانگیر اکوسیستمهای آبی غرب کشور بود، خبری خوش از دل طبیعت بکر استان کرمانشاه به گوش میرسد.
برخلاف روال تلخ سالهای گذشته که در اوج گرما، تالابها و سرابهای این دیار به کویری خشک
و بیجان تبدیل میشدند، امسال انگار زمین نفسهای عمیقی کشیده است.
بررسیهای میدانی جدید حاکی از آن است که شریانهای حیاتی این استان، همچنان میتپند و تالاب بینالمللی هشیلان، معجزه تابستان ۱۴۰۵ را به نظاره نشسته است.
طلوع دوباره امید در غرب ایران؛ تالاب هشیلان نفس گرفت و سرابهای کرمانشاه به زندگی برگشتند!
دبی ۲۰۰ لیتری سراب سبزعلی، خشکی تالاب هشیلان
بررسیهای میدانی جدید و اظهارات رسمی مسئولان محیطزیست نشان میدهد که شریانهای حیاتی
این استان، همچنان میتپند و تالاب بینالمللی هشیلان، معجزه تابستان ۱۴۰۵ را به نظاره نشسته است.
آماری که امروز از وضعیت منابع آبی کرمانشاه منتشر میشود، نه فقط یک گزارش فنی، بلکه نویدبخش طلوع دوباره امید در دل زاگرس است.
پایان کابوس مردادماه؛ بررسی میدانی که نویدبخش است
محمدحسین فلاحتی، رئیس اداره محیط زیست کرمانشاه، در گفتوگویی اختصاصی با خبرنگار ما، با ابراز شگفتی از وضعیت کنونی منابع آبی استان تصریح کرد:
«در سالهای نهچندان دور، در چنین روزهایی از سال، ناامیدی بر پیکره تالابها حاکم بود و دبی سرابها به صفر میرسید.
اما امسال، آمارها و مشاهدات عینی نشان میدهد که هیچکدام از سرابها و تالابهای اصلی با افت بحرانی مواجه نیستند.»
رئیس محیط زیست استان با اشاره به اینکه هنوز فصل گرما به پایان نرسیده، اما دبی خروجی چشمهها حفظ شده است، این پدیده را نویدبخشترین رویداد محیط زیستی سال خواند و تأکید کرد
که در صورت تحقق بارشهای مطلوب پاییزی، قطعاً سالی سبز و پرطراوت در انتظار زاگرسنشینان خواهد بود.
راز بقای هشیلان؛ چشمهای که با قدرت ۲۰۰ لیتر بر ثانیه میجوشد!
شاید شگفتانگیزترین بخش این گزارش، مربوط به قلب تپنده تالاب هشیلان، یعنی «سراب سبزعلی» باشد. فلاحتی با اشاره به تغییرات چشمگیر این چشمه حیاتبخش اظهار داشت:
«سال گذشته در این ایام، برای جلوگیری از مرگ ماهیها و پرندگان مهاجر، مجبور بودیم با تانکرهای سیار،
آب را به تالاب منتقل کنیم؛ صحنهای دلخراش که امید را از دیدهها میربود.
اما امروز، دبی سراب سبزعلی به عدد شگفتانگیز ۲۰۰ لیتر در ثانیه رسیده است! این رقم برای این فصل از سال، نه یک رویا، که یک معجزهی زمینشناسی و اقلیمی است.»
علاوه بر این، تداوم جریان انتقال آب از رودخانه دائمی «رازآور» نیز نقش بیبدیلی در پایداری این نگین طبیعت غرب ایفا کرده است و خیال دوستداران محیط زیست را از بابت خشکی هشیلان تا حدود زیادی آسوده ساخته است.
سراب یاوری؛ احیای یک اکوسیستم فراموششده
یکی دیگر از نقاط عطف این گزارش، احیای دوباره سراب یاوری است.
سرابی که سال گذشته به دلیل خشکسالیهای پیدرپی، به طور کامل به خشکیزدگی دچار شده بود و خروجی آب آن به صفر رسیده بود، امسال بار دیگر جاری شده و لبخند را به طبیعت اطراف هدیه داده است.
همچنین سراب نیلوفر نیز با دبی مناسبترین وضعیت خود در چند سال اخیر، سیراب میماند و این نوید را میدهد که پوشش گیاهی و جانوری حاشیهاش بار دیگر شکوفا شود.
این احیای همزمان چندین منبع آبی مهم، نشان از تغییر اقلیم محلی و یا مدیریت بهتر منابع دارد که خود موضوعی شایان تأمل است.
خلاصه وضعیت منابع آبی کرمانشاه (مرداد ۱۴۰۵)
منبع آبی وضعیت فعلی مقایسه با سال گذشته
تالاب هشیلان جریان پایدار و مطلوب انتقال آب با تانکر در سال قبل
سراب سبزعلی دبی ۲۰۰ لیتر بر ثانیه افزایش چشمگیر نسبت به سال قبل
سراب نیلوفر دارای دبی مناسب وضعیت پایدار
سراب یاوری احیا و دارای خروجی آب کاملاً خشک در سال قبل
تیغ دو لبه مدیریت کشاورزی؛ هشدار جدی محیط زیست به کشاورزان
اگرچه این اخبار، امیدوارکننده و شگفتانگیز به نظر میرسد، اما رئیس محیط زیست کرمانشاه
با لحنی هشدارآمیز نسبت به تداوم این وضعیت، زنگ خطر را برای متولیان امر به صدا درآورده است.
وی با اشاره به اینکه بخش قابلتوجهی از خروجی سرابها (به ویژه سراب یاوری) صرف مصارف کشاورزی میشود، خاطرنشان کرد:
«اضافهبرداشت بیرویه از چاههای اطراف و برداشتهای غیرمجاز، بزرگترین تهدید برای منابع آب زیرزمینی و دبی سرابهاست.
اگر مدیریت کشتهای پرمصرف و الگوی نوین آبیاری در دستور کار قرار نگیرد، ممکن است سال آینده بار دیگر شاهد بازگشت سناریوی تلخ خشکسالی باشیم.»
فلاحتی در پایان تأکید کرد :
که توسعه پایدار در بخش کشاورزی، تنها راه عبور از این گردنه حساس است و بدون مشارکت
کشاورزان و دستگاههای متولی، نمیتوان به بقای بلندمدت این تالابهای ارزشمند امیدوار بود.
فرصتی طلایی برای تغییر سرنوشت زاگرس
هشیلان نفس کشید، یاوری زنده شد، نیلوفر جاری ماند؛ اما این آغاز راه است، نه پایان آن.
سرابها به ما فرصت دوباره دادند؛ حالا نوبت ماست که با مدیریت هوشمندانه، این فرصت را
به سرنوشتی پایدار تبدیل کنیم.
اگر این بار با خرد جمعی و نگاه پایدار به سراغ کشاورزی و مدیریت آب برویم، زاگرس میتواند طراوت
خود را برای نسلهای بعد هم حفظ کند. هشیلان امروز لبخند زده؛ بیایید این لبخند را ماندگار کنیم.
زاگرس تماشا میکند؛ بیایید شرمندهاش نشویم.
حرف آخر:
هشیلان نفس کشید، یاوری زنده شد، نیلوفر جاری ماند؛ اما این آغاز راه است، نه پایان آن.
سرابها به ما فرصت دوباره دادند؛ حالا نوبت ماست که با مدیریت هوشمندانه،
این فرصت را به سرنوشتی پایدار تبدیل کنیم. زاگرس تماشا میکند؛ بیایید شرمندهاش نشویم.
معجزه مردادماه در زاگرس؛ وقتی هشیلان پس از سالها نفس عمیق میکشد
