سوسن امیریپریان – گزارشگر پایگاه تحلیلیخبری درسانیوز؛ سالهاست که کرمانشاه جولانگاه بساز بندازهای آپارتمان شده است. مهندس نماهایی که با ساخت و سازهای غیرفنی و ناایمن زمینهای مرغوب را حیف و میل کردهاند و مهندسان ساختمان واقعی پشتپرده بازار بساز بفروشی مخفی ماندهاند! البته این ماجرا سر دراز دارد؛ از یک طرف سودای ساخت و ساز بعضی افراد که نه تنها سواد آکادمیک نداشته بلکه تجربه کار بر سر ساختمانسازی را هم ندارند و از طرفی، کوتاهی و ضعف علمی و اجرایی نهادهای مسئول ناظر بر ساخت و سازهای مسکونی، باعث تشدید نارسایی در بازار ساخت و ساز آپارتمان شده است.
هنرنمایی بیهنران
با اینکه مجموعه سازمان شهرداری و نظام مهندسی مطابق قانون موظف به نظارت و کنترل فعالیتهای ساختمانی از نظر حسن اجرای ضوابط و مقررات ساخت و ساز هستند؛ اما در کارنامه نظارتی این دو نهاد دولتی در بازار ساخت و ساز ملک مسکونی؛ ساختمانهای فاقد هویت مهندسی به عنوان محصول سازندههای کارنابلد، بجا میماند.
اما سالهاست که خانههای محلههای زیبا و قدیمی شهر به جای مقاومسازی و مرمت؛ عرصه هنرنمایی بیهنران شده است. در کوچه پس کوچههای شهر گشت میزنی اما کمتر کوچه و خیابانی را میبینیم که به تاراج آپارتمانساز نماها نرفته باشد. معالوصف شانزدهم دی ماه ۱۴۰۱ در محله قدیمی شریعتی کرمانشاه بر اثر گودبرداری غیر اصولی ساختمانی برای آپارتمانسازی؛ ساختمانهای مجاور فروریخت.
حوادث احتمالی
خبرگزاری ایرنا در مورخه ۱۶ دی ماه ۱۴۰۱ این حادثه را چنین بازگو میکند: “به گزارش ایرنا؛ استاندار کرمانشاه در این بازدید در جریان جزییات فنی و خطرات این گودبرداری غیراصولی قرار گرفت و دستورات لازم را برای مدیریت حوادث احتمالی به مدیران مربوطه صادر کرد. در این بازدید سرپرست معاونت عمرانی و مدیرکل مدیریت بحران استانداری هم حضور داشتند.
در پی این گودبرداری غیراصولی دست کم سه ساختمان مجاور با خطر ریزش مواجه شدهاند که هم اکنون هر سه ساختمان تخلیه شده و به دستور استاندار کرمانشاه، اقدامات پیشگیرانه و مدیریت حوادث احتمالی در دستور کار قرار گرفته است.
گودبرداری غیراصولی
در پی این حادثه و به دنبال بارندگیهای اخیر در بهمن ماه؛ ابراهیم رحیمیزنگنه سرپرست فرمانداری کرمانشاه هم در بازدید میدانی از محل وقوع حادثه با بیان اینکه گودبرداری غیراصولی یک ساختمان در حال ساخت در خیابان شریعتی علیرغم اخطارهای شهرداری کرمانشاه باعث خطر ریزش برای ساختمانهای مجاور شده است؛
فرماندار در این باره میگوید: بارندگیهای اخیر خاک زیر پی ساختمانهای مجاور این ساختمان در حال ساخت را غیر ایمن کرده و در یکی از ساختمانهای مجاور این ساختمان در حال ساخت نشست اتفاق افتاده است که خطر ریزش اهالی ساختمان را تهدید میکند و براین اساس دستور تخلیه ساکنان این ملک صادر شد.
فرماندار کرمانشاه به بازدید مدیرکل بحران استانداری، معاون شهردار، رئیس سازمان آتش نشانی و نمایندگان دادستانی، نیروی انتظامی و سازمان نظام مهندسی از محل وقوع حادثه اشاره میکند و میافزاید: پس از مشورت با کارشناسان، تمامی خانههای اطراف این ساختمان در حال ساخت و ساختمانهایی که در معرض خطر هستند، تخلیه شده و مکان با حضور نیروهای امدادی و انتظامی برای جلوگیری از تردد اهالی مسدود شد.
اطمینان در گلوی بیل مکانیکی
محله الهیه کرمانشاه در منطقه ۶ شهرداری هم از این قاعده مستثنی نیست و هر از گاهی تیشه نابلدان بر پیکر نحیف خانههای مردم وارد میشود و ساختمانهای بیقواره به نام آپارتمان بالا میرود و این زخم کاری است که بر بدنه ملکهای مجاور این آپارتمانها هم مینشیند.
مالکان خانههای دیوار به دیوار آپارتمان سازها چارهای ندارند و در تمام طول ساخت و ساز تمام دردسرها و مشکلات در حین انجام کار را به جان میخرند.
باران و نشست زمین
خانمی که خانهاش دیوار به دیوار ملک ویلایی تخریب شده قرار دارد و قرار است جای آن ۹ طبقه آسمان خراش بالا برود؛ با عصبانیت و ناراحتی میگوید: خانهام بر اثر گودبرداری غیراصولی ترک خورده است. هرچه میکشیم از شهرداری است. با اینکه کاملاً در جریان و ناظر بر آپارتمانسازی است و اطلاع دارد که گودبرداری این خانه غیر استاندارد است اما جلوی کار گود برداری غیرحرفهای را نگرفت و سازنده با خیال راحت به گودبرداری ادامه داد.
این خانم میافزاید: قبل از گودبرداری این ساختمان؛ سازنده به ما اطمینان داد که ملک شما هیچگونه آسیبی نمیبیند و خیالتان راحت باشد حتی گفت لازم نیست وسایل شکستنی داخل خانه را جهت جلوگیری از تخریب از پشت دیوار مجاور در حال گودبرداری تخلیه کنید.
اما هنگامی که دستگاه بیل مکانیکی؛ وارد زمین صاف شده، دیوار به دیوارخانه ما شد تا زمین را برای گودبرداری بکَند؛ با سر و صدای وحشتناک کار گود برداری را شروع کرد و دیوار خانه ما را در چند نقطه ضربه زد و چنگگ بیل مکانیکی دیوار را در دو قسمت شکافت و وارد اتاق خانه ما شد و خرابیهای دیوار خانه ما هنوز پس از گذشت ۸ ماه از کار ساخت و ساز هنوز ادامه دارد و از ترکهای ریز و درشت روی دیوار و کف خانه گرفته؛ حالا با بارندگیهای اخیر تمام دیوارهای ترک خورده هم به رطوبت نشسته است و شهرداری وسازنده هم هیچ ترتیب اثر نمیدهند و به نظاره نشستهاند ناچار از ترس نشست زمین و تخریب بیشتر و برای برآورد خسارت به دستگاه قضایی شکایت کردم.
ادامه سهلانگاری
سازنده این ساختمان علیرغم گودبرداری غیر فنی بعد از ۸ ماه کار بیوقفه طبقه پنج را هم زده است و کارگران مشغول به کار هستند و سر و صدای جابهجایی دستههای میلگرد در فضا پیچیده است. سیمانکاری در ارتفاع هم دردسرساز شده است و از آن بالا اضافههای سیمان سیاه، درون حیاط و باغچه خانه مجاور پرتاپ وعلاوه بر کثیفکاری؛ آسیب جدی به درختان هم زده است.
از حرف تا عمل فاصلههاست
همسایه مجاور دیگر این ساختمان در حال احداث میگوید: آپارتمانسازی غیر اصولی بلایی سر خانه من آورد که دیگر قابل سکونت نیست و به ناچار باید آنرا تخریب و از نو بسازم.
وی ادامه میدهد: پیمانکار این ساختمان؛ متاسفانه مهندس ساختمان نیست و تنها به واسطه پول و سرمایه خود وارد این کار شده است و حتی کوچکترین اصول ایمنی و فنی ساختمان سازی را بلد نیست و نمیداند که در حین مراحل انجام کار گودبرداری با ملکهای مجاور ساختمان در حال احداث چگونه رفتار کند تا آسیبی نبینند.
این مالک که خانهاش، به واسطه آپارتمانسازی آسیب جدی دیده است؛ میافزاید: تصور نمیکردم روزی برسد که خانهام به خاطر سهلانگاری و ندانمکاری بساز بندازها که خود را پشت ناظران کور ساختمان قایم میکنند تخریب شود. اگر نظارت کیفی از سوی شهرداری و سازمان نظام مهندسی در این ساخت و ساز اجرا میشد محال بود که خانهام آسیب ببیند.
این مالک ادامه میدهد: سازنده قبل از شروع کار به ما اطمینان خاطر داد که به واسطه گودبرداری ملک شما هیچگونه آسیبی نمیبیند و خیالتان راحت باشد! اما با اولین ضربه بیل مکانیکی؛ وسایل داخل خانه و ازجمله دستگاه (ال ای دی) ما شکست و چنان دیوارهای خانهام صدمه دیدهاند که دیگر خانهام قابل سکونت نیست. شکایت کردهام و جالبتر اینکه حاضر به پذیرش خسارتهای وارده به ملک من نیست.
هر چند متولی بخش مسکن در دولت؛ با هر بار تغییر کابینه، مصمم به مقابله با پدیده نظارتهای صوری و ساماندهی رفتارهای مهندسی در بازار ساخت و ساز میشود اما پس از مدتی به دلیل عدم توانایی از دستیابی به فرآیند اصلاح، به حذف صورت مسئله منجر میشود.
امضا فروشی
با این حال یک کارشناس ارشد راه و ساختمان در مورد ساخت و ساز املاک مسکونی در بافت شهری معتقد است: در حال حاضر نارسایی مهندسی در این آشفته بازار بیش از سالهای گذشته به چشم میخورد. بررسیها در باره نامعادله ساخت و ساز و کیفیت ساختمانهای احداثی، بیان گر امضا فروشی برخی مهندسان ساختمانی ناشی از خواسته مالک یا سازنده برای چشمپوشی نسبت به ایرادات ساخت و ساز، جولان بساز و بفروشهای غیرحرفهای در نتیجه فرار از تکالیف مهندسی و در نهایت عرضه آپارتمانهای فاقد کیفیت و ضمانت و خدمات پس از فروش است.
حلقه مفقوده
این کارشناس ارشد ساختمان که کیفیت، ضمانت و خدمات پس از فروش را سه چالش فعلی بازار ساخت و ساز میداند، در این باره میگوید: فقدان این سه چالش از بدو شروع به ساخت تا پایان کار آپارتمان؛ زمینهای برای تقویت بساز بندازها شده و سهم شرکتهای ساختمانی و حرفهای سازها روز به روز در حال کاهش است.
گودبرداری اصولی
این مهندس راه و ساختمان در خصوص گودبرداری آپارتمان در حال احداث چنین بیان میکند: بعداز پیاده کردن نقشه و کنترل آن اقدام به گودبرداری میکنند. گودبرداری برای آن قسمت از ساختمان انجام میشود که در طبقات پایینتر از کف طبیعی زمین ساخته میشوند. مانند موتور خانهها، انبارها، پارکینگها و… در موقع گودبرداری چنانچه محل گودبرداری بزرگ نباشد از وسایل معمولی مانند بیل و کلنگ و چرخدستی استفاده میشود و برای گودبرداریهای بزرگتر، استفاده از بیل و کلنگ مقرون به صرفه نبوده و از وسایل مکانیکی نظیر لودر و بیل مکانیکی استفاده میشود.
این استاد دانشگاه در این مهم ادامه میدهد: با افزایش عمق گودبرداری وسعت نشست زمین ساختمان مجاور محل گودبرداری افزایش یافته که مکرراً باعث آسیب رسیدن به سازههای مجاور میشود. هنگام گودبرداری دیواره گود که در زیر پی سازه ساختمان مجاور قرار دارد، مقداری حرکت افقی و قائم خواهد داشت که این جابهجایی خاک موجب نشست قسمتی از پی ساختمان به طور ناهمگن و در نتیجه مقداری تغییر مکان و تغییر شکل در اعضای مختلف سازه شده و نهایتاً باعث بروز تغییرات در نیروهای داخلی اعضا خواهد شد.
این نیروها میتواند موجب بروز آسیبهای جدی در سازه شده و یا حتی موجب خرابی و فرو ریزش قسمتی از سازه شود. این موضوع مخصوصاً در مناطق شهری و مسکونی که ساختمانها ارتفاع و وزن زیادی دارند و عمق گودبرداریها زیاد است، اهمیت بسیاری مییابد و پارامترهای متعددی در بررسی موضوع مذکور نقش دارند ازجمله آنها میتوان به مشخصات خاک، مشخصات سازه، نحوه پایدارسازی گود و نوع پی اشاره نمود.
گودبرداری جز به جز
این دانش آموخته راه و ساختمان ادامه میدهد: به دلیل خاک سست؛ در مواردی که خطر ریزش ساختمانهای مجاور وجود دارد و ساختمان همسایه ناپایدار باشد بایستی از روش جز به جز برای گودبرداری استفاده شود و بدین صورت که خاک به صورت جزء به جزء با عرض کم، توام با شمعکوبی و آجرچینی یا سنگکوبی زیر ستونهای دیوارهمسایه خاکبرداری میشود.
این کارشناس ساختمان در این باره تاکید میکند” استفاده از معماران تجربی و مجریان ذیصلاح در این مورد توصیه میشود و نوع خاک در این روش بسیار مهم است.
