“`html
کتاب «پدر هسته‌ای»؛ روایت زندگی شهید فخری‌زاده برای نوجوانان
به گزارش پایگاه تحلیل-خبری درسا نیوز، قهرمانی تنها در میدان جنگ به وقوع نمی‌پیوندد؛ بلکه در آزمایشگاه‌ها، کتابخانه‌ها و از طریق سال‌ها تلاش برای حل مسائل علمی نیز شکل می‌گیرد. کتاب «پدر هسته‌ای» نوشته زهرا عبدی و با تصویرگری سعید شمس، به تازگی توسط انتشارات کتابک منتشر شده و به روایت بخش‌هایی از زندگی شهید محسن فخری‌زاده می‌پردازد. این کتاب به نوجوانان نشان می‌دهد که مسیر پیشرفت علمی او از کنجکاوی‌های دوران کودکی، مطالعه و علاقه به کشف ناشناخته‌ها آغاز شده و به فعالیت‌های علمی و پژوهشی منتهی گردیده است.
نحوه روایت زندگی دانشمندان برای نوجوانان زمانی تأثیرگذارتر خواهد بود که به جای تمرکز صرف بر دستاوردهای نهایی، به مسیر رسیدن به آن‌ها نیز پرداخته شود. این مسیر از پرسشگری و یادگیری آغاز می‌شود و با پشتکار، اراده و عبور از چالش‌ها ادامه می‌یابد. به تصویر کشیدن ابعاد انسانی شخصیت شهید فخری‌زاده، از ارتباط با خانواده و کودکان تا توجه به مسائل اجتماعی، می‌تواند تصویری ملموس‌تر از او برای نسل جدید فراهم کند. در کتاب «پدر هسته‌ای»، تجربیاتی مانند تلاش برای تولید واکسن و کیت تشخیص کرونا نیز فرصتی را فراهم می‌کند تا مفهوم خدمت علمی و نقش دانش در پاسخ به نیازهای جامعه برای نوجوانان روشن‌تر شود. این روایت‌ها بر این نکته تأکید دارند که قهرمانی تنها به حضور در میدان جنگ محدود نیست و دانشمندان نیز می‌توانند با علم و تلاش خود در مسیر پیشرفت کشور تأثیرگذار باشند.
گفت‌وگو با زهرا عبدی درباره کتاب «پدر هسته‌ای»
در این راستا، با زهرا عبدی، نویسنده کتاب «پدر هسته‌ای»، درباره چگونگی روایت زندگی شهید فخری‌زاده برای نوجوانان، اهمیت نمایش مسیر پیشرفت و ظرفیت این کتاب برای معرفی الگوهای علمی به نسل جدید گفت‌وگو کرده‌ایم.
* در «پدر هسته‌ای» تلاش کرده‌اید قهرمانی را از میدان جنگ به آزمایشگاه و فضای علمی منتقل کنید. چرا فکر کردید نوجوان امروز برای شناخت مفهوم قهرمانی، نیاز دارد با چنین الگویی مواجه شود؟
نوجوان باید به این درک برسد که قهرمانی فقط به معنای ایستادگی در میدان جنگ نیست. یک دانشمند نیز می‌تواند با علم و تلاش خود برای کشورش کارهای بزرگی انجام دهد و در برابر دشمنانی که نمی‌خواهند ایران پیشرفت کند، قد علم کند. سلاح اصلی یک دانشمند، علم و دانش اوست که می‌تواند دشمنان را بترساند. همچنین، برایم مهم بود که مفهوم خودباوری، استقلال و تولید داخلی به تصویر کشیده شود؛ زیرا این موارد از اهداف شهید فخری‌زاده بودند. در کتاب «پدر هسته‌ای» سعی کردم به نوجوانان نشان دهم که مسیر قهرمانی می‌تواند از کودکی و با پرسشگری، مطالعه و حل مسائل آغاز شود.
* در بخشی از کتاب، پروژه تولید واکسن و کیت تشخیص کرونا به‌عنوان ادامه‌ای از مسیر علمی فخری‌زاده روایت می‌شود. چرا برای معرفی یک دانشمند هسته‌ای به نوجوان، سراغ تجربه‌ای رفتید که مستقیماً با یک مسئله ملموس و روزمره مثل کرونا ارتباط دارد؟
کرونا تجربه تلخی بود که نوجوانان به‌طور مستقیم با آن درگیر بودند. وقتی که واکسن‌ها وارد ایران شدند، افرادی با تخصص و تلاش شبانه‌روزی موفق شدند واکسن ایرانی تولید کنند که شهید فخری‌زاده یکی از آن‌ها بود. او با وجود محدودیت‌ها، هدفش را رها نکرد و توانست واکسن ایرانی تولید کند. در واقع، برای این دانشمند شهید، «نمی‌توانیم» هیچ مفهومی نداشت. اگر فقط بر روی قسمت‌های مدرک و پروژه‌های تخصصی تأکید می‌کردم، نوجوان نمی‌توانست با کتاب ارتباط برقرار کند. وقتی مخاطب می‌بیند که این دانشمند با علم و تلاش خود به حفظ جان مردم کمک کرده، مفهوم خدمت علمی برایش ملموس‌تر می‌شود.
* در روایت این بخش، جمله‌ای کلیدی وجود دارد: «اگر اراده باشد، حتماً می‌توانند کاری انجام دهند.» آیا در بازسازی شخصیت فخری‌زاده، تلاش کردید «اراده» را به یک ویژگی شخصیتی تبدیل کنید یا این جمله بیشتر کارکرد پیام آموزشی برای مخاطب نوجوان دارد؟
من بیشتر تلاش کردم اراده را به‌عنوان بخشی از شخصیت شهید نشان بدهم. معمولاً پیام‌ها در ذهن نمی‌مانند؛ اما وقتی نوجوان این اراده را در شخصیت شهید ببیند، به مفهوم اصلی اراده خواهد رسید و قطعاً در زندگی خودش پیاده می‌کند. برای نزدیک کردن شخصیت شهید به نوجوان، سعی کردم در کنار دستاوردهای علمی، بخش‌های مختلف زندگی او را نیز نشان دهم؛ از کودکی و خانواده تا ارتباطش با بچه‌ها و مردم.
* یکی از خطرهای روایت زندگی دانشمندان برای نوجوان، تبدیل شخصیت به مجموعه‌ای از صفات مثبت است. چطور تلاش کردید فخری‌زاده را از یک شخصیت کاملاً ایده‌آل و دور از دسترس، به انسانی تبدیل کنید که نوجوان بتواند با او ارتباط برقرار کند؟
برای نزدیک کردن شخصیت شهید به نوجوان، سعی کردم در کنار دستاوردهای علمی، بخش‌های مختلف زندگی او را نیز نشان دهم. در این روایت‌ها، شهید فخری‌زاده با بچه‌های فامیل درباره سؤال‌های علمی صحبت می‌کند و با حوصله جوابشان را می‌دهد. همچنین، او در خانه کارهای ساده را انجام می‌دهد و به مشکلات مردم توجه دارد. این جزئیات می‌تواند شخصیت او را برای نوجوان واقعی‌تر کند.
* عنوان «پدر هسته‌ای» از همان ابتدا شخصیت را در جایگاه یک چهره بزرگ و اثرگذار قرار می‌دهد. آیا این عنوان را پیش از شکل‌گیری روایت انتخاب کردید یا خود روایت به این عنوان رسید؟
از ابتدا به‌دنبال انتخاب عنوانی برای کتاب بودم که شخصیت شهید را به‌خوبی نشان دهد. عنوان «پدر هسته‌ای» بار معنایی عمیقی دارد و نشان‌دهنده مسیری است که از یک کودک کنجکاو به یک دانشمند اثرگذار رسیده است. نوجوان باید بداند که پشت این موفقیت‌های بزرگ، سال‌ها علاقه و تلاش وجود دارد.
* وقتی از روایت پیشرفت صحبت می‌کنیم، فقط خودِ دانشمند یا دستاورد علمی موضوع نیست؛ کسی که این مسیر را روایت می‌کند هم اهمیت دارد. شما به‌عنوان نویسنده «پدر هسته‌ای» چطور تلاش کردید از یک زندگی علمی، روایتی بسازید که نوجوان فقط «فخری‌زاده موفق شد» را نبیند، بلکه بفهمد چطور به آن نقطه رسید؟
مهم‌ترین کار این بود که زندگی او را به چند موفقیت نهایی خلاصه نکنم. سعی کردم در روایت‌های مختلف کتاب این مسیر را برای نوجوان به تصویر بکشم. از دوران کودکی شروع کرده و قدم‌به‌قدم جلو آمدم تا مخاطب مسیر شکل‌گیری شخصیت را ببیند. این رویکرد به نوجوان کمک می‌کند تا درک کند که موفقیت‌های بزرگ سال‌ها تلاش و یادگیری را می‌طلبد.
“`
