زغالگیری غیرقانونی در لرستان؛ زخم کهن بلوطستان زاگرس و ضرورت مقابله با ریشهها
محمدصالح قنبری گزارشگر- پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ گزارشها از لرستان از تداوم گسترده قطع درختان کهنسال بلوط برای تولید زغال غیرقانونی خبر میدهد.
این پدیده با کشف محمولههای متعدد زغال و چوب قاچاق در محورهای مواصلاتی و جنگلها همراه شده است.
کارشناسان میگویند مقابله با این بحران نیازمند رویکردی جامع است: از پیشگیری در نقطه تولید تا برخورد با شبکههای توزیع و عرضه. تأکید اصلی آنها، شناسایی و برچیدن کورههای زغالگیری در دل جنگل است.
قاچاق زغال؛ تهدیدی جدی برای جنگلهای بلوط زاگرس
قطع درختان کهنسال بلوط در زاگرس و تبدیل آنها به زغال، معضلی جدی است که همچنان
سایه شوم خود را بر تن سبز جنگلهای لرستان گسترده است.
کشفیات اخیر محمولههای زغال و چوب قاچاق در مناطق مختلف این استان، از جمله خرمآباد،
معمولان، چگنی و الیگودرز، نشاندهنده گستردگی این پدیده است.
این در حالی است که بسیاری از این تخلفات در نقاط دور از دسترس و دور از چشم مأموران
صورت میگیرد و زخم سیاه زغال، آرامآرام جنگل را میبلعد.
زنجیره سوداگری؛ از درخت تا کیسه زغال
هر کیسه زغال که به بازار میرسد، تنها چند کیلو چوب سوخته نیست؛ نمادی از درختی است
که سالها در دل زاگرس ایستاده و بخشی از اکوسیستم حیاتی منطقه بوده است.
فرآیند زغالگیری، که شامل قطع درخت، انتقال چوب و تبدیل آن در کورههای صحرایی است،
به یک زنجیره اقتصادی غیررسمی تبدیل شده که سودجویان را به تخریب گسترده منابع طبیعی
ترغیب میکند.
پرسش اساسی این است: این چوب از کجا آمده است؟
مقابله با سودجویان؛ از ارهبرقی تا کامیون زغال
آخرین اخبار منتشرشده در لرستان، تصویری نگرانکننده از این تخریب ارائه میدهد:
الیگودرز: در منطقه حفاظتشده «قالیکوه»، نیروهای یگان حفاظت محیط زیست حین گشتزنی،
گروهی از متخلفان را در حال قطع درختان کهنسال بلوط شناسایی و دستگیر کردند.
یک دستگاه ارهبرقی نیز از این افراد کشف و ضبط شد.
چگنی: مأموران انتظامی هنگام کنترل محورهای مواصلاتی، ۲ تن چوب درختان بلوط قاچاق
و فاقد مجوز حمل را کشف کردند.
پیشتر نیز ۲۱ کیسه زغال (۶۳۰ کیلوگرم) از یک خودروی وانت توقیف و دو متهم دستگیر شده بودند.
معمولان: از یک انبار، ۴۰ کیسه زغالچوب جنگلی قاچاق به وزن یک تن و ۲۰۰ کیلوگرم کشف شد.
محورهای مواصلاتی: در اوایل مردادماه، یک تن زغال بلوط فاقد مجوز حمل از یک کامیون ایسوزو
کشف شد.
این اعداد، اگرچه تنها بخش قابل مشاهده این پدیده را نشان میدهند، اما تصویری روشن از
گستردگی فعالیت غیرقانونی در جنگلهای بلوط لرستان ارائه میکنند.
ریشهیابی مشکل؛ فراتر از کشف محموله
مدیرکل مدیریت بحران لرستان، مهدی پازوکی، بر لزوم شناسایی افرادی که در سالهای گذشته
اقدام به تولید زغال در عرصههای جنگلی کردهاند تأکید کرد.
به اعتقاد او، مقابله با زغال قاچاق باید از نقطه تولید آغاز شود؛ یعنی شناسایی و پلمب کورههای
زغالگیری در دل جنگل.
این رویکرد، از کشف محموله در جاده یک گام جلوتر است و به سمت «پیشگیری از تولید» حرکت میکند.
زغالگیری؛ عاملی برای افزایش خطر آتشسوزی
پازوکی همچنین به ارتباط مستقیم زغالگیری با افزایش خطر آتشسوزی در جنگلها اشاره کرد.
فعالیت کورههای زغالگیری میتواند بهطور مستقیم به بروز حریق منجر شود و آسیبپذیری
عرصههای طبیعی را در برابر آتشسوزیها افزایش دهد.
این موضوع، علاوه بر کاهش پوشش جنگلی، به فرسایش خاک، کاهش ذخایر آبی و تخریب
زیستگاهها نیز دامن میزند.
تأکید دستگاه قضا بر برخورد قاطع
رئیسکل دادگستری لرستان، عمران علیمحمدی، ضمن تأکید بر جدیت دستگاه قضایی
در برخورد با متخلفان، اعلام کرده است که حفاظت از منابع طبیعی تنها وظیفه یک دستگاه نیست
و نیازمند همکاری میان دستگاههای اجرایی، قضایی، انتظامی و مشارکت مردم است.
وی به صدور حکم قضایی برای یک پرونده قطع درختان بلوط در چگنی اشاره کرد که منجر به
محکومیت متخلف به پرداخت ۳۰ میلیارد ریال جزای نقدی و سه ماه حبس تعزیری شد.
نقش مراکز عرضه؛ حلقه پنهان زنجیره قاچاق
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، شیرزاد نجفی، بر ضرورت برخورد با مراکز عرضه زغال جنگلی
در سطح شهرها و روستاها تأکید کرد.
وی از ادارهکل صنعت، معدن و تجارت و شهرداریها خواسته است تا با شناسایی واحدهای صنفی
که بهصورت غیرقانونی زغال جنگلی عرضه میکنند، همکاری لازم را با منابع طبیعی داشته باشند
و پیگیر ابطال پروانه کسب این واحدها باشند.
ضرورت فرهنگسازی و مشارکت مردمی
علیمحمدی، رئیسکل دادگستری لرستان، بر اهمیت فرهنگسازی، آموزش و افزایش آگاهی عمومی
در زمینه حفاظت از منابع طبیعی تأکید دارد.
زمانی که مردم از پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی قطع درختان برای تولید زغال آگاه شوند،
نگاهشان به این محصول ارزانقیمت تغییر خواهد کرد و به عاملی برای فشار بر منابع طبیعی
تبدیل نخواهد شد.
گزارش تخلفات؛ گامی در جهت حفاظت
از شهروندان درخواست شده است تا در صورت مشاهده قطع غیرمجاز درختان، حمل چوب و
زغال قاچاق، یا هرگونه تخلف مرتبط با منابع طبیعی، موضوع را از طریق شماره ۱۵۰۴ و
سامانه ۱۳۹ به دستگاههای مسئول اطلاع دهند.
پایان شگفتانگیز؛ زخمی که از سبد خرید ما آغاز میشود
اما پایان شگفتانگیز این گزارش نه در دل جنگل است و نه پشت دیوار کورههای زغالگیری.
پایان ماجرا، درست همانجایی است که کمتر به آن نگاه میکنیم: سبد خرید ما.
هر کیسه زغال که ارزانتر خریده میشود، آخرین حلقه زنجیرهای است که با ارهبرقی در بلوطستان زاگرس آغاز میشود و با سکوت بازار کامل میشود.
تا وقتی تقاضا برای زغال جنگلی ارزان ادامه دارد، پلمب یک کوره فقط صحنه را تغییر میدهد، نه فیلم را.
شاید قاتل بلوطستان فقط سودجو نیست؛ عادت ماست.
و این، شگفتانگیزترین و تلخترین بخش ماجراست: جنگل با دود از بین نمیرود، با بیتفاوتی
خاموش میشود.
