شب «میراث فیروز»؛ صدمین سالگرد بنیانگذار حفاظت محیط زیست ایران
محسن عباسیفرد عضو فدراسیونهای بینالمللی و جهانی IFJ)، AIPS، FISU)- سردبیر پایگاه تحلیلی-خبری درسانیوز؛ مجله «صنوبر» و موزه سینما، به «شب میراث فیروز» اختصاص یافت.
این مراسم به مناسبت صدمین سالروز تولد اسکندر فیروز، بنیانگذار سازمان حفاظت محیط زیست ایران و بانی کنوانسیون رامسر، با حضور رخشان بنیاعتماد و جمع پرشماری از دوستداران محیط زیست در موزه سینمای باغ فردوس برگزار شد.
برگزاری مراسم بزرگداشت اسکندر فیروز
در این آیین، اسماعیل کهرم، هوشنگ ضیایی و بهمن ایزدی (پیشکسوتان محیط زیست)، مجتبی میرطهماسب (مستندساز)، بهارناز کریمخانی (کارشناس ارشد محیط زیست)، ابراهیم عامل محرابی (مترجم خاطرات اسکندر فیروز) و علی دهباشی (سردبیر مجله بخارا) به سخنرانی پرداختند.
نهادی که بدون فیروز هرگز شکل نمیگرفت
علی دهباشی در آغاز مراسم، ضمن خوشامدگویی به حاضران، به برگزاری شب اسکندر فیروز در سال ۱۳۹۷ و در زمان حیات او اشاره کرد و گفت:
«اسکندر فیروز از برجستهترین چهرههای تاریخ حفاظت از محیط زیست ایران، بنیانگذار سازمان حفاظت محیط زیست و بانی کنوانسیون رامسر بود.
نگاه آیندهگرای او سبب شد حفاظت از محیط زیست از دغدغهای محدود به موضوعی ملی و نهادی تبدیل شود. تلاشهای او برای شکلگیری سازمان حفاظت محیط زیست، ایجاد شبکه مناطق حفاظتشده، حفاظت از گونههای ارزشمند حیاتوحش و گسترش نگاه علمی به طبیعت ایران، میراثی ماندگار بر جای گذاشت.»
هنر خلق نهاد حفاظت؛ روایت اسماعیل کهرم
اسماعیل کهرم، پیشکسوت محیط زیست، در سخنانی پرشور، از خلاقیت و هنر اسکندر فیروز در تأسیس نهادهای محیطزیستی گفت:
«ملاقات با آقای فیروز از سال ۱۳۵۲ را مانند ملاقات با شخصیتهای علمی و هنری میدانستم.
فرق علم و هنر چیست؟ اگر نیوتن قانون جهانی جاذبه را کشف نمیکرد، دیگری این کار را انجام میداد؛ اما اگر فردوسی شاهنامه را نمیسرود، این اثر هرگز سروده نمیشد.
تشکیل یک سازمان فقط کاری علمی نیست، بلکه کاری هنری نیز هست. پنجاه، شصت سال پیش در میان جمعیتی که نگاهشان به طبیعت و حیوانات مشخص بود، ایجاد چنین تشکیلاتی هم به علم نیاز داشت و هم به هنر.
اگر جناب فیروز نبود، باور کنید سازمانی با این کیفیت در آن سالها به وجود نمیآمد.»
کهرم سپس به خاطرهای از فیروز اشاره کرد که در محفلی از او خواسته بودند درباره محیط زیست صحبت کند:
«ایشان گفتند: قرار نبود دریاچه ارومیه خشک شود! چه کسی اجازه این کار را داد؟
قرار نبود این همه تالاب که در معرض خطر هستند، چنین سرنوشتی داشته باشند.
از بیتوجهی کسانی که در بخش امور تالابها و دریاچهها بودند، گله داشت و میگفت:
۱۵۳ تالابی را که ما با جان و دل و مشکلات فراوان حفظ کرده بودیم، چگونه به این وضع درآوردند و چه کسی اجازه این کار را داد؟
البته با وجود این ناسپاسی، روحیهاش را از دست نداد. شخصیتش همچنان مانند درختان مقاوم بود و راست ایستاد.»
مدیر بیتشریفات؛ خاطرات هوشنگ ضیایی از سفرهای میدانی فیروز
هوشنگ ضیایی، دیگر پیشکسوت محیط زیست، از آشنایی خود با فیروز از سال ۱۳۳۷ گفت و افزود:
«آن زمان مجلهای به نام “شکار و طبیعت” منتشر میشد و آقای فیروز مقالههایی درباره شکار، اسلحه و شیوه شکار مینوشت.
پس از مدتی رویهاش تغییر کرد؛ عکسهایی از طبیعت و حیاتوحش منتشر میکرد و درباره دوربین، لنز، فاصله و دیافراگم توضیح میداد.»
به گفته ضیایی، یکی از رویکردهای فیروز این بود که از شکارچیان، عکاس و دوستدار طبیعت بسازد.
او خاطرهای از دوران ریاست فیروز بر سازمان حفاظت محیط زیست نقل کرد:
«وقتی ایشان به مناطق تحت مدیریت میآمد، هیچ تشریفاتی در کار نبود. ساعتها با محیطبانها مینشست و صحبت میکرد.
یک بار به دریاچه پریشان آمد و خیلی دوست داشت پرندهها را ببیند. صبح زود برای عکاسی رفت. یک کومه استتار ساختیم و ایشان مشغول عکاسی شد. نزدیک ظهر وقت ناهار شد، اما نیامد.
ساعتها گذشت و گروه گرسنه ماندند. چند ساعت بعد، ناگهان همه پرندهها پرواز کردند. آقای فیروز آمد و گفت:
این پرندهها چرا پرواز کردند؟ عقاب یا پرنده شکاریای در اطراف نبود!
بعدها یکی از محیطبانها گفت:
ما گرسنه بودیم. عمداً به داخل نیزار رفتم و کاپشنم را به هوا پرتاب کردم تا پرندهها پرواز کنند و آقای فیروز مجاب شود بیاید و غذا بخوریم.»
فیلم ناتمام رخشان بنیاعتماد و یک ساعت از یک عمر
مجتبی میرطهماسب، تهیهکننده فیلم «یک ساعت از یک عمر»، از فرازونشیبهای ساخت این مستند گفت:
«آذرماه سال گذشته، به پیشنهاد محمد درویش، قرار شد به مناسبت صدمین سالروز تولد اسکندر فیروز فیلمی تهیه کنیم. اما جنگ و قطعی اینترنت پیش آمد و ارتباط ما با خانم ایران اعلا ممکن نشد.»
به گفته او، فیلمی که به کارگردانی رخشان بنیاعتماد درباره زندگی اسکندر فیروز ساخته شده، به سال ۱۳۹۲ بازمیگردد:
«در آن سالها، هوای تهران بسیار آلوده بود. با خانم بنیاعتماد صحبت کردیم تا کاری جدیتر درباره فجایع محیطزیستی انجام دهیم.
از محمد درویش و مژگان جمشیدی دعوت کردیم به جلسات هفتگی پژوهشی ملحق شوند.
پس از دیدار با آقای فیروز، خانم بنیاعتماد پیشنهاد کرد موضوع را در قالب دو فیلم مستقل درباره مهلقا ملاح و اسکندر فیروز تدوین کنیم.
خوشاقبالی ما و ریزبینی خانم بنیاعتماد سبب شد این افتخار نصیبمان شود که ساعاتی با ایشان محشور شویم.»
دنیای محیط زیست در کتاب خاطرات فیروز
ابراهیم عامل محرابی، مترجم کتاب خاطرات اسکندر فیروز به زبان انگلیسی، آخرین سخنران این نشست بود.
او گفت:
«با آغاز ترجمه کتاب، دنیایی به رویم گشوده شد. بیش از چهار میلیارد سال است که پدیدهای به نام محیط زیست داریم؛ بستری که حیات در آن بالنده میشود و ما باید از آن و از زمین حفاظت کنیم.
نکته جالب این است که محیط زیست طی این چهار میلیارد سال آموخته است خود را ترمیم کند؛ اما این ترمیم فقط به شرطی اتفاق میافتد که پشت آن یک شعور منفی نباشد؛ زیرا ضربههایی که ما از روی نادانی به محیط زیست وارد میکنیم، جبرانناپذیر است.»
پیامهای کلیدی مراسم
تأکید بر نقش بیبدیل اسکندر فیروز در نهادینهسازی حفاظت از محیط زیست در ایران
هنر تشکیلاتی فیروز به عنوان عاملی که یک سازمان را از یک ایده علمی به میراثی ملی تبدیل کرد
دغدغه همیشگی فیروز نسبت به سرنوشت تالابها و دریاچهها، به ویژه دریاچه ارومیه
رویکرد مردمی و بیتشریفاتی او در مواجهه با محیطبانان و کارشناسان
اهمیت مستندسازی زندگی و اندیشههای فیروز از طریق فیلم و کتاب
گزارش از محسن عباسیفرد، سردبیر پایگاه تحلیلی-خبری درسانیوز
بهینهسازی سئو (پیشنهادی برای انتشار)
عنوان پیشنهادی:
شب «میراث فیروز»؛ صدمین سالگرد اسکندر فیروز، بنیانگذار سازمان حفاظت محیط زیست ایران + فیلم و خاطرات
متا دیسکریپشن (حدود ۱۵۰ کاراکتر):
مراسم بزرگداشت اسکندر فیروز در موزه سینما برگزار شد. سخنرانی پیشکسوتان محیط زیست، خاطرات ناگفته از مدیر بیتشریفاتی و ساخت فیلم رخشان بنیاعتماد.
شب «میراث فیروز»؛ صدمین سالگرد بنیانگذار حفاظت محیط زیست ایران
