۱۸ آبان
در آستانه سالروز تشکیل شوراهای حل اختلاف؛
معاونت قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه:
دستگاه قضایی در صلح و سازش پیشتاز شد
سعید قادری فصیح گفت:دستگاه قضایی کرمانشاه با فعالیت صلح‌یاران و داوری و میانجیگری آنها درحوزه صلح و سازش، در ردیف ۵ استان برتر کشور قرار گرفته است.
سوسن امیری گزارشگر پایگاه تحلیلی-خبری درسا نیوز؛ معاونت قضایی رئیس کل دادگستری استان کرمانشاه در نشست خبری پیش از ظهر امروز ۱۱ آبان ماه به مناسبت سالروز تأسیس شوراهای حل اختلاف در جمع اصحاب رسانه با اشاره به ارتقای جایگاه دادگستری در ارزشیابی عملکرد معاونت‌های حل اختلاف کشور، گفت: استان کرمانشاه در ارزیابی اولیه عملکرد سال جاری، در ردیف ۵ استان برتر کشور در حوزه صلح و سازش قرار گرفته است و افزود:اگر چه نتایج نهایی این ارزیابی هنوز اعلام نشده است و با اشاره به افزایش صلح و سازش در پرونده‌های ارجاعی به شوراهای حل اختلاف استان، افزود: میانگین سازش در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۳ درصد و در سال ۱۴۰۴ نزدیک به ۴۴ درصد بود که این میزان در ۷ماه گذشته بیش از ۵۵ درصد رسیده است.
اثر بخشی ظرفیت مردمی و قضایی در حل و فصل اختلافات
سعید قادری فصیح در این خصوص ادامه داد: این روندی است که بیانگر افزایش اثربخشی ظرفیت‌های مردمی و قضایی در حل و فصل اختلافات است.
معاونت قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه همچنین با اشاره به سازش در پرونده‌های قصاص، بیان کرد: طی پنج سال گذشته، ۱۲۲ پرونده قتل عمد که در آنها حکم قصاص صادر شده بود، با تلاش شعب ویژه شوراهای حل اختلاف و ظرفیت صلح‌یاران به سازش منتهی شده است؛ از این تعداد، ۲۵ پرونده در سال ۱۴۰۱، ۳۷ پرونده در سال ۱۴۰۲، ۲۷ پرونده در سال ۱۴۰۳، ۲۲ پرونده در سال ۱۴۰۴ و ۱۱ پرونده در هفت ماه نخست سال جاری به صلح و سازش انجامیده است.این مقام قضایی دادگستری کرمانشاه گفت: تمامی آمار و ارقام اعلامی در ۴ حوزه شوراهای حل اختلاف، داوری، صلح یاران و میانجیگری از منابع رسمی برآورد می‌شود و ارقام مورد استناد باید به تأیید مراجع قضائی نیز برسد و در این رابطه تصریح کرد: آمارهای منتشرشده از سوی افراد یا مجموعه‌های خارج از دستگاه قضائی، بدون مستندات و پشتوانه سامانه‌ای و منبع رسمی دادگستری قابل تأیید نیست.
چهار حوزه فعال در دادگستری
وی با بیان اینکه فعالیت‌های دستگاه دادگستری استان در چهار حوزه میانجیگری، شوراهای حل اختلاف، داوری و صلح‌یاران دنبال می‌شود، بیان کرد: توسعه روش‌های جایگزین رسیدگی قضایی و ترویج فرهنگ صلح و سازش، مبنای اصلی برنامه‌های معاونت حل اختلاف است.
قادری‌فصیح با تشریح عملکرد صلح‌یاران، گفت: طی پنج سال گذشته، ۳۳ هزار و ۱۲۲ پرونده به صلح‌یاران ارجاع شده که ۱۶ هزار و ۱۳۱ مورد آن به سازش منتهی شده است؛ در سال ۱۴۰۴ نیز از ۷ هزار و ۱۶ پرونده ارجاعی، ۳ هزار و ۲۵۱ پرونده و در هفت ماه نخست امسال از ۳ هزار و ۳۸۴ پرونده، یک‌هزار و ۷۹۱ پرونده با تلاش صلح‌یاران به سازش رسیده است.
گزارش اصلاحی؛ خاتمه اختلافات
قادری فصیح در خصوص پرونده هایی که به سازش ختم شده اند اذعان کرد: تعداد ۲۸۱ پرونده در سال ۱۴۰۴ از ظرفیت ماده ۱۳ استفاده کردند و در هفت ماه نخست امسال نیز ۲ هزار و ۴۵۷ پرونده در این چارچوب ارجاع که یک هزار و ۹۵۶ مورد آن به سازش منتهی شده است.
وی افزود: توافق‌های حاصل‌شده در این پرونده ها در قالب گزارش اصلاحی تنظیم می‌شود و ظرفیت ملزم به رعایت اجرای آن هستند در غیر اینصورت در اجرای احکام طبق قانون برخورد می شود.
قادری‌فصیح با بیان عملکرد شوراهای حل اختلاف، ادامه داد: تعداد ۸۶ هزار و ۴۵۶ پرونده در سال ۱۴۰۴ به این شوراها ارجاع شد و در هفت ماه نخست امسال هم ۷۹ هزار و ۹۹۴ پرونده ارجاعی به ثبت رسیده است.
وی افزود: ۸۵ هزار و ۶۲ پرونده خروجی شوراها در این باره زمانی بوده است که با افزایش نرخ سازش، نشان دهنده عملکرد مثبت و اثر بخش این مجموعه است.
ظرفیت ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف
این مقام قضایی گفت: با توجه به ظرفیت ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف، این ماده امکان طرح برخی اختلافات حقوقی و مدنی، جرائم قابل گذشت و جنبه خصوصی جرائم را بدون تشکیل پرونده قضایی در دادگستری فراهم کرده است و در همین رابطه افزود: این ظرفیت برای شهروندانی که به دلایل مختلف تمایلی به طرح اختلاف در مراجع قضائی ندارند یا با محدودیت‌هایی مواجه هستند، امکان حل و فصل اختلافات را فراهم می‌کند.
توسعه داوری حرفه ای در کرمانشاه
معاونت قضایی رئیس کل دادگستری استان کرمانشاه در این نشست با اشاره به توسعه داوری حرفه‌ای در استان، خاطرنشان کرد: طی دو سال و هفت ماه گذشته، بیش از ۵۰ داور حرفه‌ای در کرمانشاه جذب شده‌اند که پروانه فعالیت آنها از سوی مرکز حل اختلاف قوه قضائیه صادر شده است؛ این داوران با برخورداری از صلاحیت‌های تخصصی، در چارچوب قانون به اختلافات شهروندان رسیدگی و رأی صادر می‌کنند.
کاهش اطاله دادرسی؛ ظرفیت داوران حرفه ای
وی با بیان اینکه فرایند داوری می‌تواند مراجعات مردم به دادگستری، اطاله دادرسی و هزینه‌های رسیدگی را کاهش دهد، افزود: در سال ۱۴۰۴ تعداد ۲۵ پرونده از مراجع قضائی استان به داوری ارجاع شد؛ در حالی که این رقم در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵ به ۱۱۳ پرونده رسید؛ افزایش ارجاع پرونده‌ها نشان‌دهنده توسعه استفاده از ظرفیت داوران حرفه‌ای در استان است.
قادری‌فصیح با اشاره به مزایای داوری نسبت به رسیدگی معمول قضائی، تصریح کرد: این شیوه تشریفات کمتری دارد، هزینه دادرسی بر اساس تعرفه قانونی تعیین می‌شود و طرفین می‌توانند در زمان‌های مختلف با داور ارتباط داشته باشند؛ همچنین محرمانه‌بودن مراحل رسیدگی و امکان دعوت مکرر از طرفین، فرصت بیشتری برای گفتگو و سازش فراهم می‌کند.
این مقام قضایی افزود: در پرونده های فوق داور برای ایجاد سازش میان طرفین تلاش می‌کند و در صورت حاصل‌نشدن توافق، با بررسی اسناد و مدارک رأی صادر می‌کند؛ رأی داوری در چارچوب مقررات قانونی از اعتبار برخوردار است و در صورت اجرا نکردن آن، امکان پیگیری از طریق اجرای احکام دادگستری وجود دارد؛ از این رو، این روش می‌تواند مسیر حل اختلاف را کوتاه‌تر کند.
کانون داوران حرفه ای در چارچوب مقررات
وی از تشکیل کانون داوری حرفه‌ای استان در اواخر سال ۱۴۰۳ خبر داد و گفت: کرمانشاه پیشتاز راه‌اندازی این کانون نسبت به استان های دیگر بوده و هیأت مدیره آن نیز تشکیل شده است.
وی افزود: این مجموعه پرونده‌های ارجاعی از مراجع قضائی را پیگیری می‌کند و در چارچوب مقررات، امکان استفاده از ظرفیت داوری خارج از دستگاه قضائی را فراهم کرده است.
معاونت قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به اقدامات ملی برای توسعه داوری، بیان کرد: تدوین پیش‌نویس قانون جامع داوری با همکاری مجلس، تهیه آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط با جذب داوران، تدوین اساسنامه کانون داوری حرفه‌ای و سیاست‌گذاری برای تسهیل فعالیت داوران از جمله اقداماتی است که در سطح ملی دنبال می‌شود.
وی همچنین با اشاره به تفاهم‌نامه‌های منعقدشده در حوزه داوری، افزود: طی دو سال گذشته با مجموعه‌هایی از جمله دفاتر اسناد رسمی، کانون‌های ازدواج و طلاق،معدن و کشاورزی، نظام مهندسی ساختمان، بیمارستان‌های خصوصی، اصناف و اتحادیه‌ها تفاهم‌نامه‌هایی منعقد شده است تا زمینه آگاهی‌بخشی به شهروندان و استفاده از ظرفیت داوری فراهم شود.
شرط داوری در قراردادها و فاکتورهای اتاق اصناف
قادری فصیح با اشاره به تفاهم‌نامه مرکز حل اختلاف قوه قضائیه با اتاق اصناف ایران برای درج شرط داوری در قراردادها و فاکتورهای صنفی، بیان کرد: این موضوع در استان نیز پیگیری شده و در صورت اجرای کامل، اختلافات میان شهروندان و واحدهای صنفی می‌تواند پیش از تشکیل پرونده قضایی از مسیر داوری حل و فصل شود.
رایزنی میانجیگران، زمینه ساز صلح و سازش
این مقام قضایی دادگستری کرمانشاه در خصوص نحوه فعالیت میانجیگران بیان کرد: این افراد با گفتگو و رایزنی با طرفین اختلاف، زمینه سازش را فراهم می‌کنند و در پرونده‌هایی که به توافق منتهی نمی‌شود نیز، با شفافیت موضوع، صورت‌جلسه تنظیم و به مقام قضائی در اتخاذ تصمیم کمک می‌کنند.
وی همچنین در این باره تصریح کرد: تاکنون بیش از ۸۰ میانجیگر در استان جذب شده‌اند و پروانه فعالیت آنها پس از طی تشریفات قانونی از سوی مرکز حل اختلاف قوه قضائیه صادر شده است و افزود: هر چند با وجود پیش‌بینی این ظرفیت در قوانین از سال ۱۳۹۲، تا پایان سال ۱۴۰۴ استفاده مؤثری از آن صورت نگرفته بود؛ اما با پیگیری‌های انجام‌شده، در هفت ماه نخست امسال جاری ۴۸۸ پرونده به میانجیگران ارجاع شد.
ترویج فرهنگ صلح و سازش، ارمغان اور کاهش اختلافات
معاونت قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به تغییر مأموریت شوراهای حل اختلاف بر اساس قانون جدید، گفت: شوراهای حل اختلاف از سال ۱۳۸۳ با هدف ترویج فرهنگ صلح و سازش، رسیدگی سریع‌تر به اختلافات و کاهش مراجعات مردم به دادگستری فعالیت خود را آغاز کردند و تا اواخر سال ۱۴۰۳، علاوه بر سازش، در برخی پرونده‌ها وظیفه رسیدگی حکمی نیز بر عهده داشتند؛ اما با اجرای قانون جدید شوراهای حل اختلاف مصوب سال ۱۴۰۲، رسیدگی حکمی از مأموریت شوراها خارج شد و وظیفه اصلی آنها بر صلح و سازش متمرکز شد.
قادری‌فصیح با اشاره به وجود ۱۰۸ شعبه شورای حل اختلاف در استان، بیان کرد: از این تعداد ۴۵ شعبه در مرکز استان و سایر شعب در شهرستان‌ها مستقر و فعالیت می کنند و این شعب متناسب با ظرفیت و نیاز مجموعه قضائی ساماندهی شده‌اند و در کنار محاکم صلح، کیفری، حقوقی، خانواده، کیفری دو، اجرای احکام مدنی و کیفری، تجدیدنظر و زندان‌ها فعالیت می‌کنند.
معاون قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به فعالیت شعب ویژه شورای حل اختلاف در چهار زندان استان شامل زندان مرکزی کرمانشاه، اسلام‌آبادغرب، پاوه و سنقر گفت: این شعب علاوه بر حل اختلافات، در زمینه آزادی زندانیان و ایجاد زمینه صلح و سازش میان طرفین پرونده‌ها نقش اثر بخش و بسزایی دارند.
۹ شعبه تخصصی از تشکیل پرونده قضایی جلوگیری می کنند
معاونت قضایی رییس کل دادگستری استان کرمانشاه در ادامه با اشاره به ۹ شعبه تخصصی در مجموعه‌هایی مانند اتاق اصناف، امور خیریه، امور پزشکی، صنعت و معدن، امور عشایری، بنیاد شهید، صنف آسانسور و انجمن شرکت‌های عمرانی که فعالیت دارند؛ تصریح کرد: این شعب با رسیدگی به اختلافات در همان مجموعه‌های مرتبط، از تشکیل پرونده در مراجع قضائی جلوگیری می‌کنند.
قادری‌فصیح با اشاره به نیروی انسانی مجموعه شوراهای حل اختلاف، عنوان کرد: ۵۷۱ نفر در این مجموعه در سراسر استان مشغول فعالیت هستند و حدود ۸۸ نفر از کارکنان در آزمون جذب دادگاه‌های صلح پذیرفته شده‌اند و مراحل مربوط به جذب آنها در حال انجام است؛ همچنین پیگیری‌هایی برای ساماندهی و تعیین تکلیف وضعیت استخدامی سایر کارکنان در جریان است.
معاون قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه همچنین افزود: بیش از یک‌هزار و ۲۰۰ صلح‌یار در استان ساماندهی شده‌اند و از ظرفیت آنها در مساجد، کلانتری‌ها، ادارات شوراها، و دفاتر خدمات الکترونیک قضایی استفاده می‌شود و نیز در نیمه دوم سال ۱۴۰۴، هیأت‌های صلح متشکل از بازنشستگان نیروی انتظامی و مددکاران اجتماعی در کلانتری‌های مرکز استان مستقر شدند تا در حل اختلافات و پیشگیری از تشکیل پرونده‌های قضائی مشارکت کنند.
استودیوی صبر
وی با اشاره به جایگاه صلح‌یاران در ساختار حل اختلاف، گفت: صلح‌یاران از گذشته در قالب ریش‌سفیدان، معتمدان و افراد بانفوذ اجتماعی در روستاها و شهرستان‌ها نقش‌آفرینی می‌کردند؛ اما در برنامه هفتم توسعه و ذیل ماده ۱۱۳، فعالیت آنها در قالب ساختار قانونی ستاد صبر مورد توجه قرار گرفته است.
قادری‌فصیح با تشریح اقدامات شاخص این معاونت، گفت: با هدف آگاهی بخشی به شهروندان و معرفی جایگزین رسیدگی قضایی ابتکار ایجاد «استودیوی صبر» از جمله برنامه های استان بوده است و در این خصوص توضیح داد: در این استودیو با همکاری صداوسیمای استان، دیدگاه‌های کارشناسی ۵۰ نفر از صاحب‌نظران ضبط و در قالب برنامه‌های مختلف برای مخاطبان پخش شده است.
وی ادامه داد: استودیوی صبر و ساماندهی شعب شوراهای حل اختلاف در مجموعه‌های تخصصی، دو ایده و ابتکار معاونت حل اختلاف کرمانشاه بود که از سوی مرکز حل اختلاف قوه قضائیه تائید شد و برای بهره‌برداری در سایر استان‌ها ابلاغ شد.
کلینیک صلح به همراه صلح یاران در مدارس
معاونت قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به اجرای طرح کلینیک صلح و صلح‌یاران در مدارس، بیان کرد: این طرح در سال ۱۴۰۳ با پنج مدرسه آغاز شد، در سال ۱۴۰۴ به ۱۷ مدرسه رسید و در سال جاری در ۵۲ مدرسه مرکز استان اجرا شده است؛ در این مدارس، کارشناسان حقوقی و روان‌شناسان با آموزش مفاهیمی مانند کنترل خشم، مدیریت احساسات، گذشت، بخشش، رضایت، فرهنگ عذرخواهی و حل مسالمت‌آمیز اختلافات از مسیر گفت‌وگو، دانش‌آموزان را با شیوه‌های درست حل تعارض آشنا می‌کنند.
قادری‌فصیح ادامه داد: برای تقویت اثرگذاری این طرح، برگزاری مسابقات دانش‌آموزی با محور تمرین صلح و سازش میان مدارس زیر پوشش پیش‌بینی شده است تا گروه‌های برتر مورد تقدیر قرار گیرند.
سوگند با مهر
وی با اشاره به اجرای همایش استانی «سوگند با مهر»، گفت: این همایش با حضور رؤسای قبایل و طوایف استان برگزار شد تا از ظرفیت بزرگان و معتمدان برای پیش‌بینی و پیشگیری از اختلافات و حل‌وفصل مسائل محلی پیش از تشکیل پرونده قضائی استفاده شود.
ترویج و نهادینه کردن فرهنگ سازش با همایش ملی صبر
معاون قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه افزود: در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ دو همایش ملی «صبر» با حضور مقامات کشوری و استانی و بیش از ۸۰۰ نفر از فعالان حوزه صلح و سازش برگزار شد و افزود: ترویج و نهادینه‌کردن فرهنگ سازش، معرفی ظرفیت‌های مردمی کرمانشاه به سایر استان‌ها و قدردانی از فعالان این عرصه از اهداف این همایش‌ها بود.
وی تألیف دو جلد کتاب با موضوع صلح و سازش و تدوین کتاب روایت پیشرفت درباره عملکرد معاونت حل اختلاف در سال ۱۴۰۴ را از دیگر اقدامات مجموعه دادگستری عنوان کرد و افزود: در کتاب روایت پیشرفت، فعالیت‌های چهار حوزه داوری، میانجیگری، صلح‌یاران و شوراهای حل اختلاف به‌صورت تفصیلی ثبت شده است.
طرح ملی روستای صلح
معاون قضائی رئیس‌کل دادگستری استان کرمانشاه با اشاره به تدوین طرح ملی «روستای صلح»، بیان کرد: این ایده از سوی معاونت حل اختلاف استان به مرکز ارسال شده و در حال بررسی است؛ در این طرح برای دهیاران و بزرگان روستاها در قالب هیأت‌های صلح نقش مشخصی تعریف شده تا اختلافات محلی پیش از تبدیل‌شدن به درگیری یا تشکیل پرونده قضایی شناسایی و حل‌وفصل شوند.
قادری‌فصیح تصریح کرد: در الگوی پیشنهادی، هیأت‌های صلح روستایی با مشارکت زنان و مردان معتمد و با محوریت دهیار فعالیت می‌کنند و در موضوعاتی مانند اختلافات مرزی زمین‌های کشاورزی، حقابه و سایر مسائل محلی، ابتدا برای پیشگیری از بروز اختلاف و سپس برای حل و فصل آن پیش از ورود به فرایند قضائی اقدام خواهند کرد؛ همچنین نقش پاسگاه‌های انتظامی در پشتیبانی از این هیأت‌ها و همکاری با دهیاران و معتمدان محلی پیش‌بینی شده است.
آئین خون بس با ظرفیت بزرگان و ریش سفیدان
معاون قضایی رئیس کل دادگستری استان کرمانشاه در پایان این نشست خبری خاطر نشان کرد: برگزاری میزهای خدمت در مساجد و اماکن مذهبی و اجرای برنامه‌های مرتبط با آئین خون‌بس در شهرستان‌های استان را مثبت ارزیابی کرد و تأکید کرد: این اقدامات با هدف تقویت همبستگی اجتماعی، استفاده از ظرفیت بزرگان و ریش‌سفیدان و گسترش فرهنگ گذشت و سازش انجام می‌شود.
