خب همه گیلانیها میبینن هر سال نوروز که از راه میرسه، چه بلایی سر استان قشنگمون میاد. سال ۱۴۰۳ که گذشت، بیش از ۷ میلیون نفر به گیلان سفر کردند و تو نوروز هم ۳ میلیون نفر شب اقامت داشتین.
خوب، اینا خودش برای اقتصاد خوبه، اما یه مسئله داریم: زباله! طبق آمار رسمی، روزانه بیش از ۲ هزار تن زباله در استان تولید میشه. زباله اگه کنترل نشه، عامل از بین رفتن محیط زیست و ایجاد انواع بیماریه.
مناطق ساحلی: جایی که زباله با دریا یکی شده
یکی از دردناکترین مسائل، نوار ساحلیه. مطابق گزارشها، در شهرستان رشت که ۱۸.۸ کیلومتر نوار ساحلی داره، ۷ محل دپوی زباله شناسایی شده.
اما وضعیت در آستارا وحشتناکتره. آستارا که سالانه بین ۸۰۰ هزار تا ۱ میلیون توریست از کشورهای مختلف میپذیره، روزانه ۱۲۰ تن زباله تولید میکنه که تو روزای پرگردشگر به ۱۵۰ تن میرسه.
این زبالهها کجا میرن؟ تو پناهگاه حیات وحش لوندویل! این یعنی ۱۷ هکتار از این منطقه حفاظت شده به زبالهدان تبدیل شده.
بوی تعفن و شیرابه که از این زبالهها بیرون میاد، مستقیم به دریای کاسپین میره و منابع آب رو آلوده میکنه.
از طرفی مردم کلاچای هم که حاشیه ساحل زندگی میکنن، از بوی نفسگیر زبالهها و تهدید علیه سلامتشون شکایت دارن.
جنگلها: قربانی بیفرهنگی
جنگلهای گیلان که یکی از زیباترین جنگلهای جهان به شمار میرن، در حال خفه شدن در زیر انبوه زباله هستن. سراوان که قلب این فاجعهست، ۴۰ ساله که داره زباله میبلعه.
برآورد میشه بیش از یک میلیون تن زباله به ارتفاع ۹۲ متر در این منطقه انباشته شده. این یعنی چی؟ یعنی ۲۵ هکتار از جنگلهای هیرکانی – جنگلهای ثبت شده جهانی – نابود شدن.
نکته تکاندهنده اینه که روزانه ۴۰۰ تن زباله از رشت به تنهایی به سراوان میره. حجم شیرابهای که از این زبالهها بیرون میاد، تو روزهای آفتابی ۳ لیتر بر ثانیه و تو روزهای بارانی ۱۰ تا ۱۲ لیتر بر ثانیه میرسه.
این شیرابه مستقیم وارد رودخانههای زرجوب و گوهررود میشه که بعدش هم راهی به تالاب انزلی میشه. این وسط گناه حیوانات بومی این منطقه چیه؟!
مناطق شهری: شهرای که زیر زباله دارن نفس میکشن
شهرهای گیلان هم وضعیت بهتری ندارن. تو رشت، روزانه ۵۶۳ تن زباله تولید میشه. برای جمعآوری این زبالهها، ۸۰ خودرو فعاله و ۹ میلیون متر مربع روزانه توسط پاکبانا نظافت میشه.
انزلی هم که یکی از قطبهای گردشگری در استان گیلانه، روزانه ۱۲۰ تا ۱۲۵ تن زباله تولید میکنه. مشکل اینجاست که سیستم تصفیه زبالهها جوابگوی این حجم نیست. کارخانه کمپوست انزلی که قرار بود ۷۰ تن زباله رو بازیافت کنه، الان نمیتونه حتی همون مقدار رو پردازش کنه.
مناطق روستایی: مظلومای که فراموش شدن
روستاهای گیلان هم از این قافله جا نموندن. طبق آمار رسمی، روزانه ۶۰۰ تن زباله تو روستاهای گیلان تولید میشه. با ۹۳۰ هزار نفر جمعیت روستایی، سرانه تولید زباله ۶۵۰ گرم در روز برای هر نفر محاسبه شده.
اما مسئله اینه که سیستم جمعآوری تو روستاها خیلی ضعیفه. برای روستاهای کم جمعیت، تنها یک روز در هفته زباله جمعآوری میشه. این یعنی چی؟ یعنی بقیه روزهای هفته زبالهها تو محیط پراکنده میشن و طبیعت رو آلوده میکنن.
فاضلاب صنعتی: قاتل خاموش تالاب انزلی
یکی از مهمترین مسائل، فاضلاب صنعتیست. پروژه تصفیهخانه فاضلاب شهر صنعتی رشت که از سال ۱۴۰۱ شروع شده، تا حالا تنها ۱۵ درصد پیشرفت داشته.
رودخانههای زرجوب و گوهررود که بیش از ۴۰ درصد در آلودگی تالاب انزلی سهم دارن، مستقیم از شیرابههای سراوان و پسابهای صنعتی تصفیه نشده تغذیه میشن.
بیایید یه نگاهی به آمار رسمی بندازیم:
- کل زباله تولیدی استان: بیش از ۲ هزار تن در روز
- زباله عفونی: ۱۰ تا ۱۳ تن در روز
- زباله شهری: ۱۳۰۰ تن در روز
- زباله روستایی: ۶۰۰ تن در روز
- رشت: ۵۶۳ تن در روز
- انزلی: ۱۲۰-۱۲۵ تن در روز
- آستارا: ۱۲۰-۱۵۰ تن در روز
وضعیت زباله در سراوان
سراوان که از سال ۱۳۶۳ شروع به فعالیت کرده، الان یکی از بزرگترین فجایع زیستمحیطی کشور محسوب میشه. تصور کنید که ۴۰ سال زباله انباشته شده، تا عمق ۵۰ متری زمین نفوذ کرده و بیش از ۲ هزار درخت رو خشک کرده.
تفکیک از مبدا و تغییر نگرش
استان زیبای گیلان داره زیر فشار زباله و بیفرهنگی خفه میشه. تفکیک زباله از مبدا که در بیش از ۸۰۰ روستای گیلان شروع شده، اولین قدم برای نجات طبیعت زیبای گیلانه.
اما مهمتر از همه، نگرش ماست که باید عوض بشه. هم مردم محلی و هم گردشگرا باید بدونن که حفظ طبیعت گیلان مسئولیت همهمونه. وگرنه روزی میاد که این جواهر سبز تبدیل به جهنم زباله بشه.
