طرح‌های توجیهی مناطق کرمانشاه و اصول برنامه‌ریزی برای شورای اسلامی شهر کرمانشاه
یادداشتی از افشین بهرامی‌فریادرس در پایگاه تحلیلی-خبری درسانیوز: یکی از اصلی‌ترین و ضروری‌ترین ابزارها برای تصمیم‌گیری‌های کلان درسطح شهر، طراحی و تدوین یک برنامهٔ راهبردی(استراتژیک) است.
برای مدیریت مطلوب شهر و ترسیم آینده‌ای روشن و قابل اتکا برای نظام مدیریت شهری، نگارش برنامه‌ای تخصصی توسط اعضای شورای اسلامی شهر امری اجتناب‌ناپذیر است.
در این یادداشت، ارکان و اصول اساسی نگارش برنامهٔ تخصصی برای شورای اسلامی شهر کرمانشاه به صورت گام‌به‌گام ارائه می‌شود.
۱. ارزش‌ها و رسالت شکل‌گیری شورای شهر
فلسفه و هدف غایی که به شکل‌گیری شوراهای اسلامی شهر انجامیده، بر پایهٔ قانون نظارت بر مدیریت شهری و قانون‌گذاری محلی تعریف شده است.
نکتهٔ مهم آنکه بیش از ۹۰درصد قوانین مرتبط با قانون‌گذاری محلی، در حیطهٔ اختیارات و وظایف شهرداری قرار دارد.
به همین دلیل، بسیاری از مردم به اشتباه گمان می‌کنند شورای شهر همان «شورای شهرداری» است؛ در حالی که شورای شهر ماهیتی کاملاً مستقل از شهرداری دارد.
۲. مأموریت شورای اسلامی شهر
بر اساس اصل ۱۰۰ قانون اساسی، مأموریت شورای اسلامی شهر عبارت است از:
پیشبرد سریع امور و برنامه‌های اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی، آموزشی و سایر امور رفاهی از طریق همکاری مردم و نهادهای محلی.
بنابراین مأموریت در قالب اهداف کلی و ارزش‌های حاکم بر تشکیلات شورا تعریف می‌شود.
۳ . چشم‌انداز شورای اسلامی شهر
چشم‌انداز؛ تصویری است که از وضعیت مطلوب آیندهٔ شورای شهر کرمانشاه برای ذی‌نفعان ترسیم می‌شود.
برای نمونه، در چشم‌انداز بیست‌سالهٔ جمهوری اسلامی ایران، سهم نفت و گردشگری در اقتصاد کشور پیش‌بینی شده است.
حال پرسش این است: ما برای شورای شهر خود چه چشم‌اندازی داریم؟
• شورایی توانمند در …
• شورایی پیشتاز و مؤثر در …
۳-۱ . مزایای چشم‌انداز
۱. تعیین جهت حرکت آیندهٔ شورا برای دستیابی به اهداف و رسالت شورا.
۲. هماهنگ‌سازی برنامه‌ها و فعالیت‌ها، جلوگیری از هدررفت منابع.
۳ . ارائهٔ الگوها و چارچوب‌های مشخص برای فعالیت‌ها، کاهش تنش‌های درون‌سازمانی.
۴ . افزایش همکاری و صمیمیت میان ارکان مدیریت شهری.
۵ . امکان تدوین برنامه‌های دقیق‌تر و کاهش عدم قطعیت در تصمیم‌گیری.
۶ . شناسایی زودهنگام تهدیدها و کمبودهای درون و برون سازمانی.
۷ . بهره‌گیری به‌موقع از فرصت‌ها و مزیت‌ها.
۸ . کاستن خطاهای پیش‌بینی در مواجهه با تغییرات محیطی.
۹. امکان بودجه‌بندی دقیق‌تر.
۱۰. فراهم شدن بستر ارزیابی عملکرد اعضا و برنامه‌ها.
۳-۲. معایب چشم‌انداز
• به دلیل پیچیدگی و غیرقابل پیش‌بینی بودن بسیاری از متغیرهای اقتصادی و اجتماعی، تحقق کامل چشم‌انداز تضمین‌شده نیست.
• هرچه داده‌های اولیه ناکافی یا نادقیق‌تر باشند، اعتبار چشم‌انداز کاهش می‌یابد.
• اشتباه در تدوین چشم‌انداز می‌تواند کل برنامه‌های اجرایی را با مشکل مواجه کند.
• عدم تخصصی کافی و نیاز به تیم متخصص، زمان و هزینهٔ قابل توجه.
• دستیابی به اجماع نظر میان همهٔ ذی‌نفعان دشوار و گاهی ناممکن است.
۴ . استراتژی و برنامهٔ بلندمدت شورای اسلامی شهر کرمانشاه
استراتژی، برنامه‌ای بلندمدت است که جهت‌گیری کلی، اولویت‌ها و مسیر حرکت شورا را تعیین می‌کند و به عنوان نقشهٔ راه عمل می‌نماید.
این برنامه باید بر اساس:
• وظایف مصرح در «قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهردار»(مادهٔ ۸۰ قانون شوراها)
• تجارب اجرایی اعضای شورا تنظیم شود و کاملاً در چارچوب اختیارات قانونی باقی بماند.
اولویت‌ها باید بر پایهٔ اهمیت موضوع و حجم فعالیت مورد نیاز تعیین گردند؛ صرفاً بالا بودن اهمیت یک موضوع، بدون توجه به عملکرد گذشته، تضمین‌کنندهٔ قرار گرفتن آن در اولویت نخست نیست.
۵ . برنامهٔ میان‌مدت شورای اسلامی شهر
به مجموعهٔ فعالیت‌ها، اقدامات و سیاست‌های کلی که در یک بازهٔ زمانی مشخص (معمولاً چندساله) برای اجرای استراتژی‌ها انجام می‌شوند، برنامهٔ میان‌مدت می‌گویند.
جمع‌بندی و پیشنهاد
برای موفقیت شورای اسلامی شهر کرمانشاه در تدوین برنامه‌های توجیهی و اصول برنامه‌ریزی، پیشنهاد این است که:
۱ . یک کارگروه تخصصی برنامه‌ریزی با حضور افراد دارای تجربه در مدیریت شهری تشکیل شود.
۲ . نظرسنجی از شهروندان و ذی‌نفعان برای تعیین اولویت‌های واقعی انجام گیرد.
۳. از تجربیات شوراهای موفق در سایر شهرهای پیشرفته و کلانشهرهای توسعه یافته ایران و جهان استفاده شود.
۴ . چشم‌انداز به صورت مشارکتی و با در نظر گرفتن مزایا و معایب ذکرشده، تدوین گردد.
زیرنویس‌ها(پانویس‌ها)
۱. برنامهٔ راهبردی (استراتژیک): مجموعه‌ای از تصمیمات و اقدامات هماهنگ برای دستیابی به اهداف بلندمدت سازمان با در نظر گرفتن منابع و محدودیت‌ها.
۲. اصل ۱۰۰ قانون اساسی: قانونی که تأسیس شوراهای اسلامی در شهرها و روستاها را برای تصمیم‌گیری در امور اجتماعی، اقتصادی، عمرانی، بهداشتی، فرهنگی و رفاهی الزامی می‌کند.
۳. چشم‌انداز (Vision): توصیفی روشن از وضعیت مطلوب و قابل قبول در آینده که سازمان قصد رسیدن به آن را دارد.
۴. ذی‌نفعان (Stakeholders): تمام افرادی، گروه‌ها یا نهادهایی که تحت‌تأثیر عملکرد شورای شهر قرار می‌گیرند(شهروندان، شهرداری، دستگاه‌های اجرایی، سرمایه‌گذاران و…).
۵. مادهٔ ۸۰ قانون شوراها: وظایف نظارتی، تصویب بودجه، انتخاب و نظارت بر عملکرد شهردار و تصویب طرح‌های عمرانی شهر را بر عهدهٔ شورای شهر می‌گذارد.
ادامه دارد…
