رشد کمرمق گردشگری در سال پرتنش؛ ۶۹۰ میلیون سفر و یک عقبنشینی پنهان
محسن عباسیفرد عضو فدراسیونهای بینالمللی و جهانی IFJ)، AIPS، FISU) سردبیر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ آفریقا و اروپا صعود کردند، خاورمیانه ۲۲ درصد سقوط کرد؛ سازمان جهانی گردشگری پیشبینی رشد ۲۰۲۶ را از ۳–۴ درصد به ۱–۲ درصد کاهش داد.
رشد کمرمق گردشگری در سال پرتنش
گزارشی که با یک آمار ساده آغاز میشود و با حقیقتی تکاندهنده پایان مییابد.
اگر فقط تیترها را بخوانید، داستان گردشگری جهان در نیمه نخست ۲۰۲۶ داستانِ ادامهدار رشد است.
۶۹۰ میلیون گردشگر بینالمللی. آفریقا با ۴ درصد رشد در صدر. اروپا با ۳ درصد. کارشناسان خوشبین. شاخص اعتماد گردشگری از ۱۰۵ به ۱۱۳ رسیده. همهچیز آرام و امیدوارکننده به نظر میرسد.
اما این گزارش را تا انتها بخوانید. زیرا درست در جایی که انتظار دارید خبرهای بهتری بشنوید،
پرده از واقعیتی برداشته میشود که تمام این اعداد را در سایهای سنگین فرو میبرد.
۶۹۰ میلیون گردشگر، تنها ۰.۴ درصد رشد؛ پایان شگفتانگیز یک سال پرتنش
نیمه نخست سال: رشدی که تقریباً هیچ است
ورود گردشگران بینالمللی در شش ماه نخست ۲۰۲۶ به حدود ۶۹۰ میلیون نفر رسید.
این عدد در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، فقط ۰.۴ درصد بیشتر است.
سه میلیون نفر بیشتر. در کشوری به وسعت جهان، این عدد تقریباً در حد خطای آماری است.
و ماجرا وقتی بغرنجتر میشود که بدانیم این رشد نه پایدار بوده و نه یکنواخت.
در سهماهه نخست، ورود گردشگران ۲ درصد افزایش یافت.
اما در سهماهه دوم، همهچیز فرو ریخت: کاهش یکدرصدی. در آوریل، افت ۳ درصدی.
در ژوئن نیز دوباره ۳ درصد کاهش.
تصویر بزرگ این است: موتور گردشگری جهان در نیمه دوم بهار و اوایل تابستان، نه فقط کند شد،
بلکه درجا زد و سپس عقب رفت.
منطقهای که دیگر مقصد نیست
آمارهای منطقهای، شکاف عمیقی را آشکار میکنند. آفریقا با ۴ درصد رشد، اروپا با ۳ درصد،
قاره آمریکا با ۲ درصد و آسیا-اقیانوسیه با ۱ درصد افزایش، تصویری از رشد چندپاره ارائه میدهند.
اما خاورمیانه؟ کاهش ۲۲ درصدی.
بیست و دو درصد. این عدد را باید در کنار یک واقعیت دیگر خواند: از مارس ۲۰۲۶، درگیریهای منطقهای نهتنها جریان گردشگران، بلکه شبکه حملونقل هوایی را نیز مختل کرد.
مسیرهای پروازی بسته شدند. پروازها لغو شدند. و اعتماد مصرفکنندگان — آن سرمایه نامرئی اما حیاتی صنعت گردشگری — فروپاشید.
آتشبس ماه مه و اوایل ژوئن، اختلالات پروازی را کاهش داد. برخی مسیرها دوباره فعال شدند.
اما همانطور که سازمان جهانی گردشگری تأکید میکند، «کاهش اختلالات هوایی به معنای بازگشت فوری و یکسان تقاضای سفر در تمام مناطق نبود.» اعتماد، دیرتر از مسیرهای پروازی بازمیگردد.
اقتصاد، فشار را تشدید میکند
در کنار درگیریها، اقتصاد نیز شانهبهشانه پیش میرود.
نظرسنجی سازمان جهانی گردشگری از هیأت کارشناسان نشان میدهد نوسان قیمت نفت، تورم،
ضعف تولید اقتصادی و افزایش هزینههای حملونقل و اقامت، مهمترین چالشهای پیش روی
گردشگری بینالمللی هستند.
افزایش هزینه اقامت و حملونقل مستقیماً بر هزینه نهایی سفر میافتد.
قیمت نفت، هزینه جابهجایی را بالا میبرد. تورم، قدرت خرید گردشگران را میفرساید.
و ضعف تولید اقتصادی، چرخهای معیوب ایجاد میکند که در آن، سفر به کالایی لوکستر
از همیشه تبدیل میشود.
کارشناسان: خوشبینی محتاطانه یا انکار واقعیت؟
و اینجاست که گزارش به نقطه عطف خود میرسد. با وجود همه این اعداد نگرانکننده،
شاخص اعتماد گردشگری سازمان جهانی گردشگری برای دوره سپتامبر تا دسامبر ۲۰۲۶،
امتیاز ۱۱۳ را ثبت کرده است. بالاتر از ۱۰۵ که دوره مه تا اوت ثبت شده بود.
۴۵ درصد کارشناسان انتظار دارند عملکرد گردشگری در ماههای پایانی سال بهتر یا بسیار بهتر از
سال قبل باشد.
۳۴ درصد فکر میکنند تقریباً مشابه خواهد بود. و تنها ۲۱ درصد انتظار عملکرد بدتر دارند.
این خوشبینی در شرایطی ابراز میشود که سازمان جهانی گردشگری پیشبینی رشد سالانه خود
را از ۳ تا ۴ درصد — که در ژانویه اعلام کرده بود — به یک تا ۲ درصد کاهش داده است.
یعنی کارشناسان میگویند اوضاع بهتر میشود، در حالی که خودِ سازمان، پیشبینی خود را نصف
کرده است.
اما پایان شگفتانگیز اینجاست
و اکنون، حقیقتی که تمام این گزارش را در نور دیگری نشان میدهد:
گردشگری بینالمللی در نیمه نخست ۲۰۲۶، با ۶۹۰ میلیون گردشگر، در واقع نسبت به جمعیت جهان
و ظرفیت واقعی بازار، نه رشد کرده بلکه پسرفت کرده است.
اعداد را کنار هم بگذارید:
رشد ۰.۴ درصدی ورود گردشگران، کمتر از نرخ رشد جمعیت جهان در همین دوره است.
یعنی به ازای هر انسان روی کره زمین، سهم سفرهای بینالمللی کاهش یافته است.
خاورمیانه با ۲۲ درصد کاهش، نه یک افت منطقهای، بلکه سقوط آزاد یک قطب مهم گردشگری جهان را نشان میدهد.
رشد پیشبینیشده سالانه از ۳ تا ۴ درصد به یک تا ۲ درصد کاهش یافته — اما رشد واقعی نیمه نخست، تنها ۰.۴ درصد بوده است. یعنی حتی پیشبینی کاهشیافته نیز احتمالاً خوشبینانه است.
و در نهایت، جملهای که سازمان جهانی گردشگری در گزارش خود آورده، شاید صادقانهترین توصیف وضعیت باشد:
«میزان رشد واقعی گردشگری بینالمللی در ماههای باقیمانده سال به روند تحولات ژئوپلیتیکی و
اقتصادی ماههای آینده وابسته است.»
ترجمه ساده این جمله: ما نمیدانیم چه اتفاقی خواهد افتاد. هیچکس نمیداند.
رشد کمرمق گردشگری در ۲۰۲۶؛ از پیشبینی ۴ درصد تا واقعیت ۰.۴ درصد
شاید شگفتانگیزترین بخش این گزارش، نه کاهش ۲۲ درصدی خاورمیانه باشد،
نه رشد ۰.۴ درصدی جهان، و نه حتی کاهش پیشبینی رشد از ۳-۴ به ۱-۲ درصد.
شگفتانگیزترین بخش این است:
صنعت گردشگری جهان، در سال ۲۰۲۶، در حال تجربه یک «رشد منفی پنهان» است.
رشدی که در ظاهر مثبت به نظر میرسد، اما در باطن، نشانههای یک عقبنشینی ساختاری را در خود دارد. گردشگری بینالمللی دیگر موتور رشد نیست؛ به یک شاخص شکننده و وابسته تبدیل شده است —
وابسته به آتشبسها، به قیمت نفت، به تورم، و به اعتمادی که هر روز شکنندهتر میشود.
کارشناسانی که برای ماههای پایانی سال امتیاز ۱۱۳ ثبت کردهاند، شاید بیشتر از آنکه چشماندازی
روشن ببینند، به آخرین سنگر امید چنگ زدهاند.
زیرا در جهانی که در آن، سفر به یک کالای لوکس تبدیل میشود و مرزها بهجای گشودهشدن،
بسته میشوند، گردشگری نه یک صنعت، که یک آزمون برای تابآوری تمدن ماست. و این آزمون،
هنوز تمام نشده است.
فرجام آخر: ۶۹۰ میلیون سفر، رشدی کمتر از رشد جمعیت جهان
و اکنون، در پایان این گزارش، بیایید یک بار دیگر به عدد ۶۹۰ میلیون نگاه کنیم.
۶۹۰ میلیون سفر. ۶۹۰ میلیون تصمیم. ۶۹۰ میلیون بار ترک خانه، عبور از مرز و رسیدن به جایی دیگر.
اما پشت این عدد، حقیقتی پنهان است: رشد ۰.۴ درصدی، کمتر از رشد جمعیت جهان است.
یعنی به ازای هر انسان روی کره زمین، سهم سفرهای بینالمللی نه بیشتر، که کمتر شده است.
خاورمیانه ۲۲ درصد سقوط کرده. سهماهه دوم عقب رفته. و سازمان جهانی گردشگری، پیشبینی
رشد سالانه را از ۳ تا ۴ درصد به یک تا ۲ درصد کاهش داده است.
شگفتانگیز اینجاست: گردشگری جهان در ۲۰۲۶ نه بهخاطر بیرغبتی مسافران، بلکه بهخاطر
زخمهایی که سیاست، جنگ و اقتصاد بر پیکر جهان وارد کرده، کند شده است.
آمارها میگویند مردم همچنان سفر میکنند؛ اما نقشه جهان دیگر همان نقشه قبلی نیست.
مرزها شکنندهترند، آسمانها بستهترند، و اعتماد، گرانتر از هر بلیت هواپیماست.
و شاید درس بزرگ این سال پرتنش همین باشد: گردشگری تنها یک صنعت نیست؛
آینهای است که حال جهان را نشان میدهد. وقتی آینه تار میشود، باید به خود جهان نگاه کرد.
و این، پایان گزارش نیست؛ آغاز پرسشی است که سال ۲۰۲۶ برای همه ما باقی میگذارد:
آیا گردشگری میتواند از سالی پرتنش، تنها با ۰.۴ درصد رشد، جان سالم به در ببرد؟
رشد کمرمق گردشگری در سال پرتنش؛ ۶۹۰ میلیون سفر و یک عقبنشینی پنهان
