زیرمیزی؛ در تقابل با شرافت و قسم پزشکی
سوسن امیری گزارشگر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ وقتی منشی مطب، ۵۰ میلیون تومان پول نقد برای جراحی قلب پدرم؛ به عنوان زیرمیزی! درخواست کرد؛
سرم سوت کشید. جروبحث بی فایده بود و دقایق برای سلامتی پدرم حکم کیمیا داشت.
نایلون سیاه سطل زباله پر از اسکناس تقدیم منشی مطب
اقوام به دادم رسیدند.
و یک نایلون سیاه سطل زباله پر از اسکناس تقدیم منشی مطب شد.
حالا بماند که علاوه بر پول زیرمیزی،
مبلغ ۱۶۰ میلیون تومان هم هزینه جراحی و بستری در بیمارستان شد
که با لحاظ شدن بیمه سلامت به ۳۰ میلیون تومان تقلیل یافت.
هزینه های دارو، آزمایش، توان بخشی،
فیزیوتراپی و مراجعات مکرر به مطب هم به هزینه‌های گرفته شده
اضافه شدند و همچنان ادامه دارد.
با این اوصاف خوشبختانه پدرم با دستان توانای جراح سلامتی خود
را یافته و رو به بهبود است. حالا ما مانده‌ایم و این همه قرض!
پدیده زیرمیزی سال‌هاست که دربین بعضی جراحان در کشور
نگین که چگونگی ماجرای جراحی پدرش را تعریف می‌کند با تعجب می‌گوید:
تهیه ۵۰ میلیون پول نقد! چقدر سخت بود.
بعضی‌ها برای زیرمیزی، سکه طلا می‌دهند.
اگر چه پدیده زیرمیزی سال‌هاست که دربین بعضی جراحان در کشور
عرصه را بر بیماران کم بضاعت تنگ کرده است
و هر ساله هم بر نرخ آن می افزایند.
انگار که خودسرانه تعرفه خصوصی سالیانه برای خود قرار داده باشند.
در این میان، علیرضا جوانی ۲۵ ساله هم که سال گذشته مادرش
را در همین بیمارستان جراحی قلب باز کرده بود
و مادرش را برای چکاپ سلامتی به درمانگاه بیمارستان آورده است می‌گوید:
سال گذشته برای جراحی بدون نوبت،
از طرف منشی دکتر مبلغ ۴۰ میلیون تومان تقاضای زیرمیزی؛
آنهم به صورت نقد شد که قبول نکردیم و حاضر نشدیم این جراح زیرمیزی بگیر!
مادرم را عمل کند اما یک دکتر با وجدان، پس از ویزیت،
مادرم را بدون دریافت وجه با موفقیت عمل کرد
و تنها هزینه های بیمارستان دولتی را پرداخت کردیم.
جراحی‌های زیبایی گوناگون منجر به ایجاد پدیده زیرمیزی
این جوان، در بیان چگونگی وضعیتی که گلوی بیمار
و خانواده اش را فشرده است می‌گوید:
شاید که انواع جراحی‌های زیبایی گوناگون منجر
به ایجاد پدیده زیرمیزی شده است
اما لازم و ضروری است که در جراحی‌های اورژانسی
که سلامتی و جان بیمار درخطر است
توافقی بین بیمار و پزشک برای رد و بدل وجه زیر میزی نشود
و درمان براساس تعرفه های قانونی انجام شود.
به راستی! جامعه جراحان در کشور به کدام سمت و سو می‌رود؟!
دقیقاً راهکار مقابله با پدیده شوم زیرمیزی که
در تقابل با شرافت و قسم پزشکی است چیست.
اتفاقی ناخوشایند در میان بعضی از جراحان که دریافت پول خارج از قوانین
و ضوابط پزشکی برای اعمال مختلف جراحی رو به گسترش است.
اختلاف تعرفه‌ها در بیمارستان‌های خصوصی و دولتی
اما نظر برخی پزشکان در این باره بر این اساس است
که برقراری تعرفه‌های نامتناسب با هزینه‌های روزافزون جامعه،
عدم پرداختی‌‌های معوقه به پزشکان و عدم وصول به موقع کارانه‌ها در درمان،
لزوم اجرای نظام ارجاع(ویزیت بیمار توسط پزشک خانواده،
سپس در صورت نیاز معرفی به متخصص و جراح)،
اختلاف تعرفه‌ها در بیمارستان‌های خصوصی و دولتی را
مهم‌ترین مشکلات جامعه پزشکی کشور می‌دانند.
اما آیا دلایل فوق بهانه ای برای دریافت پول زیرمیزی
توسط تعداد اندکی از پزشکان از بیماران خود است!
واقعیت امر در این مقوله کجا نهفته است؟!
در حقیقت چرا مطالبات تحقق نیافته پزشکان
به طور غیر قانونی از جیب بیماران در حال پرداخت است؟!
بیماران ناچار به پرداخت هزینه‌های بر خلاف قوانین و عرف به اصطلاح زیرمیزی
چرا بعضی پزشکان قسم خود را از یاد برده‌اند!
گروهی از پزشکان متعهد، معتقدند که هدف اصلی نظام سلامت،
بر طرف شدن نگرانی بیماران و خانواده‌هایشان
به دلیل وجود هزینه‌های سرسام‌آور درمان است
اما این مقوله مورد بی‌توجهی و غفلت واقع شده
و بیماران ناچار به پرداخت هزینه‌های بر خلاف قوانین و عرف به اصطلاح زیرمیزی هستند
هرچند که علاوه بر تقبل هزینه‌های جراحی، دارو و درمان؛
ناچار به پرداخت پول زیرمیزی با روش‌های اعلام شده
از سوی برخی منشی‌ها در مطب هستند تا ردی مستند!
از دریافت وجه بر جای نگذارند.
اما گلایه‌های جامعه بیماران از زیرمیزی بگیران که رو به افزایش است، ادامه دارد.
جراح محترم تقاضای دریافت ۷۰ میلیون تومان وجه زیرمیزی
خانم امیدی هم که در کرمانشاه ساکن است در مورد تجربه خود از این مقوله می‌گوید:
با هماهنگی دوستم که در تهران پرستار است قرار بر این شد
که تعویض مفصل زانوی مادرم در یکی از بیمارستان‌های تهران توسط جراح ارتوپد انجام شود که
جراح محترم تقاضای دریافت ۷۰ میلیون تومان وجه زیرمیزی داشت.
خانم امیدی در ادامه سخنانش بیان می‌کند:
متأسفانه به دلیل رفتاری دور از اخلاق حرفه ای جراح معروف،
از عمل زانوی مادرم منصرف شدم.
البته این امر بدیهی است که
به دلیل عدم افشا و جمع‌آوری مستندات از پرداختی زیرمیزی؛
از سوی بیماران و همراهان ایشان آمار دقیق از میزان دریافت
وجه و تعداد پزشکان زیرمیزی بگیر، وجود ندارد.
خانم رنجبر هم که در مواجهه با عمل جراحی مادرش،
تجربه ای تلخی را پشت سر نهاده و آثار سؤ آن هنوز پابرجاست
با ناراحتی تعریف می‌کند:
بر اساس نظر چند پزشک در کرمانشاه مادرم نیاز به عمل ستون فقرات داشت
که به رضایت خودش برای مداوا به تهران رفتیم
و جراح مربوطه برای قرار دادن پروتز دو مهره ۳هزار دلار نقد گرفت
که با کمال تأسف بعد از جراحی؛ وضعیت مادرم بدتر شد.
مدرکی مبنی بر پرداخت ۳ هزار دلار به پزشک
پزشک جراحش، علت را بیماری حاد مادرم عنوان کرد و بعد از شکایت از این پزشک،
حاضر به ادامه درمان مادرم نبود.
بعد از دو ماه مجدد در کرمانشاه تحت درمان قرار گرفت
و پزشکان متوجه شدند که جراح بیمارستان تهران پودر استخوان
در ستون فقرات مادرم قرار داده و خبری از تعویض مهره نبود.
خانم رنجبر با خشم فرو خورده می‌افزاید:
وقتی برای شکایت اقدام کردم؛
هیچ مدرکی مبنی بر پرداخت ۳ هزار دلار به پزشک نداشتم.
من ماندم و مادری که توان حرکت نداشت
و بعد از عمل دوم بیشتر از ۴ ماه دوام نیاورد و مرا تنها گذاشت.
پزشکان هر ساله نرخ زیرمیزی را افزایش می‌دهند
یک کارشناس ارشد سازمان نظام پزشکی با مذموم خواندن این پدیده
که روز به روز ابعاد تازه ای از آن در حال گسترش است، می‌گوید:
اگر چه تعرفه‌های پزشکی، بر اساس قانون به پیشنهاد شورای عالی بیمه سلامت
در دولت تصویب و ابلاغ می‌شود و امسال نیز
برای نخستین‌بار در دولت چهاردهم پیش از شروع سال ۱۴۰۴ تصویب و ابلاغ شد
که یک حرکت رو به جلو بوده
اما هرچند تلاش قانون‌گزاران نظام درمان برای افزایش تعرفه‌های خدمات پزشکی
به میزانی نزدیک به نرخ تورم بوده
اما افزایش نسبی تعرفه‌های پزشکی نتوانسته رضایت جامعه پزشکی را به دست آورد
و بدون واهمه برخی پزشکان هر ساله نرخ زیرمیزی را افزایش می‌دهند.
دولت رشد متوسط ۴۶ درصدی تعرفه‌های پزشکی
این پزشک عمومی که سهامدار بیمارستان خصوصی نیز می‌باشد در ادامه می‌گوید:
البته پیشنهاد رشد ۵۶ درصدی شورای عالی بیمه سلامت
که براساس نظر سازمان نظام پزشکی و جامعه پزشکی
به هیأت دولت فرستاده شده بود با مخالفت سازمان برنامه و بودجه به تصویب نرسید
و در نهایت دولت رشد متوسط ۴۶ درصدی تعرفه‌های پزشکی را
در سال ۱۴۰۴ تصویب کرد که البته در بخش‌های مختلف این رشد متفاوت است.
نقطه مقابل اخلاق حرفه‌ای
وی معتقد است:
به هر حال نباید تعرفه‌های پایین را با دریافت زیرمیزی از بیماران جبران کرد
چرا که وجه زیرمیزی، چالشی جدی در قانون و سیستم نظام سلامت
و نقطه مقابل اخلاق حرفه‌ایست و افرادی که اقدام به دریافت زیرمیزی می‌کنند
تعداد اندکی نسبت به جامعه پزشکی هستند.
یک کارشناس سازمان تعزیرات حکومتی نیز در این باره بیان می‌کند:
قوانین سختگیرانه و بازدارنده نباید محدود به موارد تعلیق کوتاه‌مدت باشد
بلکه بایستی مجازات سنگین شامل جریمه‌های مالی و ارجاع به مراجع قضایی صورت گیرد
و علاوه بر این باید نظارت و برخوردها با جدیت بیشتری انجام شود حتی
در مواردی امکان لغو پروانه پزشکی در کشور هم انجام شود.
ایجاد سامانه جهت گزارش‌دهی تخلف
وی ادامه می‌دهد:
در واقع مقابله با دریافت هرگونه وجه خارج از تعرفه قانونی،
و مبارزه با این معضل نیازمند مساعدت سازمان نظام پزشکی،
تعزیرات حکومتی و دادستانی با همکاری دانشگاه علوم پزشکی است
هر چند که بیماران از ارائه گزارش رسمی
با مستندات پرداخت زیرمیزی اجتناب می کنند.
این کارشناس برای تحدید پدیده زیر میزی تصریح می‌کند:
ایجاد سامانه جهت گزارش‌دهی تخلف به صورت مخفیانه
باید با سرعت و جدیت مورد پیگیری قرار گیرد.
وی در ادامه سخنانش در این رابطه تصریح می‌کند:
لزوم تشدید نظارت‌ها برای مقابله با این پدیده
در کمیسیون تخلفات ماده ۱۱ که ماهانه برگزار می‌شود
و در آن نمایندگان سازمان نظام پزشکی،
دانشگاه علوم پزشکی، تعزیرات حکومتی و دادستان حضور دارند
تا تمامی شکایات بررسی شود.
این کارشناس قضایی با اشاره به نقش مهم مردم در
ارائه گزارش رسمی و مستند تخلفات پزشکی تصریح می‌کند:
تمامی شکایات مردمی در سامانه ۱۹۰ و ۱۳۵ ثبت می‌شود
و باید در این زمینه همکاری کنند زیرا نمی‌توان بدون شکایت و گزارشات مردمی
با پزشکان برخورد قانونی داشت
و از طرفی هم ساختار نظام سلامت و درمان باید از درون اصلاح شود.
نگاه نظارتی باید متمرکز بر عملکرد پزشکانی باشد
که تحت هر شرایطی بدون دریافت زیرمیزی حاضر به درمان بیماران نیستند.
به طور کلی نهادینه شدن اخلاق حرفه‌ای
در میان دانشجویان و دانش آموختگان حرفه مقدس پزشکی؛
اصلاح تعرفه‌های پزشکی بر مبنای واقعی و متناسب با تورم افسار گسیخته،
نگاه ویژه به رفع مسائل و مشکلات قشر زحمتکش و شریف بهداشت و درمان،
همراهی دست‌اندرکاران و متولیان بهداشت و درمان
به عنوان رهبری این امر مهم را می‌طلبند.
البته که بیماران نیز از پرداخت زیرمیزی به پزشکان ممانعت کنند
و در صورت اصرار پزشک بر دریافت وجه در ازای درمان و جراحی، باید
حتماً شهود و مستندات داشته باشند
تا امکان پیگیری و عودت وجه پرداختی وجود داشته باشد.
تا این پدیده شوم از حرفه مقدس پزشکی رخت بر بندد!
شاید سوالی که ذهن هر خواننده‌ای را به فکر فرو می‌برد این باشد که:
آیا «پزشکان زیرمیزی بگیر»؛ خود به این پدیده شوم دچار شده‌اند؟!
