اسمعیل عباسی‌فرد گزرشگر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ شهرام مشرف، محیط‌بان پارک ملی تنگ‌صیاد در چهارمحال و بختیاری، هفت ماه پیش از بازنشستگی در واژگونی خودروی شخصی‌اش جان باخت. بنابراین، این حادثه به محور یک مناقشه جدی میان مسئولان استانی و همکاران او تبدیل شده است.
روایت اول: مسئولان می‌گویند مأموریت تمام شده بود
محسن کریمی، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری، درباره این حادثه توضیح می‌دهد. به گفته او، مشرف هنگام وقوع حادثه در مأموریت کاری نبوده است. همچنین، او تأکید می‌کند که استفاده از خودروی شخصی در تنگ‌صیاد به‌هیچ‌وجه مجاز نیست.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان در ادامه می‌گوید: «من هم اجازه استفاده از خودروی شخصی را نمی‌دهم.» بعلاوه، او به نوسازی ناوگان محیط‌بانی در سال گذشته اشاره می‌کند. به عبارت دیگر، به گفته او، خودرو و موتور کافی برای کار حفاظت وجود دارد.
او از سوی دیگر درباره وضعیت خودروهای پارک ملی تنگ‌صیاد می‌گوید: «در پارک ملی تنگ‌صیاد پنج تا شش خودرو داریم.» در نتیجه، با خراب شدن یکی، از بقیه کمک گرفته می‌شود. برای مثال، در پاسگاه فرخ‌شهر دو خودرو وجود دارد که یکی برای گشت‌زنی استفاده می‌شود.
کریمی در پایان تأکید می‌کند که شیفت محیط‌بان مشرف تمام شده بود و او در جاده‌ای خارج از منطقه تصادف کرده است. بنابراین، به گفته او، هیچ کم‌کاری‌ای از سوی محیط‌زیست صورت نگرفته است.
روایت دوم: همکاران می‌گویند خودروی سازمانی خراب بود
اما همکاران شهرام مشرف روایت دیگری دارند. یکی از همکاران او که نمی‌خواهد نامش در این گزارش بیاید، می‌گوید خودروی محیط‌بانی بستان‌شیر چند ماه خراب مانده بود. در نتیجه، محیط‌بانان برای رفت‌وآمد در منطقه ناچار از خودروی شخصی استفاده می‌کردند.
این منبع آگاه همچنین به درسا نیوز می‌گوید: «ماشین محیط‌بانی بستان‌شیر چند ماه پیش خراب شد.» با این حال، با وجود پیگیری‌ها و مکاتبات، پیگیری لازم از سوی اداره‌کل صورت نگرفت.
از سوی دیگر، پارک ملی تنگ‌صیاد سه جان‌پناه دارد. یکی در ارتفاعات که دسترسی به آن با موتور امکان‌پذیر است و دو تای دیگر در پایین‌دست کوه. برای مثال، «چشمه منظریه» یکی از آن‌هاست که محیط‌بان‌های پاسگاه بستان‌شیر آنجا کار پایش را انجام می‌دهند.
سهولت دسترسی به این محدوده در نهایت باعث شده که هنگام خرابی خودروهای سازمانی، محیط‌بانان برای رفت‌وآمد از خودروی شخصی استفاده کنند. به عبارت دیگر، به گفته این منبع آگاه، مشرف نیز روز حادثه با خودروی شخصی‌اش در مسیر محدوده منظریه به سمت پاسگاه بستان‌شیر بوده است.
چهار سال حفاظت؛ افزایش سه‌برابری جمعیت حیات‌وحش
طی چهار سال گذشته، پارک ملی تنگ‌صیاد یکی از پرتنش‌ترین دوره‌های حفاظت خود را پشت سر گذاشت. به گفته مسئولان و محیط‌بانان، جمعیت سم‌داران منطقه از حدود هزار و ۸۰۰ فرد به شش هزار فرد رسید.
حمزه فدایی، رئیس پارک ملی تنگ‌صیاد، سه سال پیش در دیداری با گزارشگر درسا نیوز گفته بود: «کاش یه جوری می‌شد برم روی یه بلندی واستم و اسم تک‌تک این بچه‌ها را ببرم و بگم که شما مردانه پای کار ایستادید.»
او آن زمان از تلاش محیط‌بانان می‌گفت. برای مثال، از زخمی شدن پنج محیط‌بان در یک شب و شکستگی دست یکی از آن‌ها با قنداق تفنگ متخلف. همچنین، از پیاده‌روی‌های طولانی در شب‌های سرد زمستان و نزدیک شدن بی‌سروصدا به متخلفان.
فدایی در ادامه از لباس‌هایی می‌گفت که بر تن محیط‌بانان یخ می‌زد. بعلاوه، از روزهایی که پس از دو شب بی‌خوابی، یک نصفه نان را بین خودشان تقسیم می‌کردند. در نتیجه، به گفته فدایی، جمعیت سم‌داران منطقه از حدود هزار و ۸۰۰ فرد به شش هزار فرد افزایش یافت.
او در پایان تأکید کرد: «ما کاری کردیم کارستان. تاریخ تنگ‌صیاد این همه کشف و ضبط اسلحه و متخلف‌گیری به خود ندیده بود.»
«پای کوه بود، با چای دم‌کرده»
شهرام مشرف یک دختر و یک پسر دارد. همچنین، هر دو زیر ۳۰ سال هستند و به‌تازگی ازدواج کرده‌اند. او نیز سال بعد، یعنی ۱۴۰۶، بازنشسته می‌شد.
در این سال‌ها و به‌ویژه در چهار سال اخیر، مشرف از جان برای حفاظت از تنگ‌صیاد مایه گذاشت. درست است که به‌واسطه شرایط سنی امکان گشت‌زنی در ارتفاعات را نداشت. اما هر وقت همکارانش از کمرکش کوه پایین می‌آمدند، او را می‌دیدند که با چای تازه‌دم منتظرشان ایستاده است.
برای اینکه روحیه بگیرند و خستگی از تنشان بیرون برود، شوخی می‌کرد و می‌خندید. به عبارت دیگر، او به آن‌ها روحیه می‌داد و جوک می‌گفت. بنابراین، اهل کار بود و خوش‌اخلاق و خوش‌رفتار.
یکی از همکارانش با بغض می‌گوید: «این سیستم کسی که کار کند را نمی‌خواهد. مشرف رفته و دیگر بازنمی‌گردد.»
گلایه از بازرسی؛ «با سوغاتی‌هایشان برمی‌گردند»
روز جمعه که روز خاکسپاری بود، همه در جمع حاضر بودند. از فرمانده یگان تا بازرسی «سازمان حفاظت محیط‌زیست» و دیگران. اما محل اقامتشان کجا بود؟ هتل.
همین باعث گلایه یکی از همکاران مشرف است. به گفته او، هر وقت کسی از بازرسی می‌آید، ساکن هتل می‌شود. سپس، چند باری هم به اداره‌کل سر می‌زند و بعد با گزارشی که دقیق نیست، به تهران برمی‌گردد.
او در ادامه می‌گوید: «این‌ها اصلاً متوجه نمی‌شوند در مناطق چه خبر است. آخر سر با سوغاتی‌هایشان برمی‌گردند.» بعلاوه، او تأکید می‌کند: «آفت محیط‌زیست همین است.»
در نتیجه، این همکار مشرف می‌گوید: «حرف ما این است اگر قرار است بازرسی این باشد، اصلاً نیایند.» همچنین، به گفته او، هزینه هم نباید گردن اداره بیفتد و باید خرج ماشین محیط‌بانان شود.
مشرف رفته است؛ پرسش‌ها باقی است
شهرام مشرف هفت ماه به بازنشستگی نرسید. او نه در ارتفاعات تنگ‌صیاد و نه در حال گشت‌زنی، بلکه در واژگونی خودروی شخصی‌اش در مسیر منظریه به بستان‌شیر جان باخت.
اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست چهارمحال و بختیاری می‌گوید مأموریت او تمام شده بود. همچنین، به گفته این اداره، استفاده از خودروی شخصی ممنوع است. اما همکارانش می‌گویند خودروی سازمانی پاسگاه ماه‌ها خراب بود. در نتیجه، آن‌ها چاره‌ای جز خودروی شخصی نداشتند.
این دو روایت، درست یا غلط، یک چیز را نشان می‌دهد. به عبارت دیگر، محیط‌بانی که در چهار سال گذشته با ۲۴ همکار دیگرش جمعیت حیات‌وحش تنگ‌صیاد را بیش از سه برابر کرد، در نهایت با کمترین امکانات و بیشترین خطر کار کرد.
حالا تنگ‌صیاد بدون مشرف ادامه می‌دهد. اما پرسش‌ها باقی می‌ماند. اگر سازمان خودرو و امکانات کافی دارد، چرا همکارانش از خودروی شخصی می‌گویند؟ اگر ندارد، چرا مسئولیت آن پذیرفته نمی‌شود؟
مشرف رفته و بازنمی‌گردد. اما فرجام این ماجرا نباید به یک آمار یا یک گزارش بازرسی ختم شود. در پایان، فرجام سخن باید این باشد که محیط‌بان تا وقتی زنده است دیده شود؛ نه وقتی که یکی از آن ۲۵ نفر دیگر نیست.
