گردشگری غیرمجاز کرمانشاه؛ خلأ نظارت و ۸۰۰ صفحه تهران
محسن عباسی‌فرد سردبیر پایگاه تحلیلی- خبری درسانیوز؛ گردشگری غیرمجاز در کرمانشاه؛ از خلأ نظارت تا رقابت خارج از ضوابط.
هرچند که گردشگری کرمانشاه در حالی به یکی از محورهای مهم اشتغال و توسعه اقتصادی استان تبدیل شده که گسترش
صفحات اینستاگرامی، کانال‌های تلگرامی و گروه‌های واتساپی فعال در فروش تور، همراه با ورود برخی باشگاه‌های ورزشی،
کافه‌ها و مجموعه‌های تفریحی به بازار خدمات سفر، نگرانی فعالان دارای مجوز را افزایش داده است.
دُرسانیوز در این گزارش، ضمن مرور آمارهای منتشرشده، از اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان کرمانشاه
و دستگاه‌های نظارتی، پاسخ شفاف درباره اقدامات انجام‌شده و برنامه آینده مطالبه می‌کند.
گردشگری کرمانشاه در میانه خلأ نظارت و رقابت خارج از ضوابط
مسئله فقط رقابت اقتصادی نیست.
گردشگری یکی از ظرفیت‌های مهم اقتصادی، اشتغال‌زایی و توسعه فرهنگی استان کرمانشاه است؛
ظرفیتی که شکوفایی آن به ساختار حرفه‌ای، نظارت قانونی، امنیت گردشگران و حمایت از فعالان دارای مجوز وابسته است.
در سال‌های اخیر، برخی اشخاص و مجموعه‌ها با عناوینی مانند باشگاه ورزشی، گروه کوهنوردی، طبیعت‌گردی، کافه، دورهمی،
کمپینگ و ایونت، فعالیت‌هایی انجام می‌دهند که در عمل می‌تواند ماهیت تجاری گردشگری داشته باشد.
پرسش اصلی این است: اگر دفاتر خدمات مسافرتی برای فعالیت قانونی ملزم به دریافت مجوز، انعقاد قرارداد، تأمین بیمه و
پاسخگویی به مسافران هستند، چرا فعالیت‌های مشابه خارج از این چارچوب بدون نظارت مؤثر ادامه پیدا می‌کند؟
این موضوع تنها به حمایت از یک صنف مربوط نیست؛ امنیت مسافر، شفافیت قرارداد، پوشش بیمه‌ای و مسئولیت
حقوقی در صورت بروز حادثه نیز در میان است.
تهران؛ شناسایی نزدیک به ۸۰۰ صفحه گردشگری فاقد مجوز
بر اساس گزارش منتشرشده در ۹ آبان ۱۴۰۵، رضا همتی، معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی
استان تهران، از شناسایی نزدیک به ۸۰۰ صفحه اینستاگرامی فاقد مجوز در حوزه گردشگری خبر داده است.
به گفته وی، در هماهنگی با دستگاه قضایی و با دستور دادستان تهران، اطلاعات و مستندات این صفحات برای بررسی و
اتخاذ تصمیم قانونی ارسال شده است.
این اقدام نشان می‌دهد نظارت بر بازار گردشگری دیگر نمی‌تواند صرفاً به دفاتر فیزیکی محدود شود و فعالیت تجاری در
فضای مجازی نیز باید در چارچوب قانون بررسی شود.
با این حال، باید میان شناسایی صفحات، ارسال پرونده به دستگاه قضایی و مسدودسازی قطعی تفاوت قائل شد.
آمار منتشرشده درباره تهران، شناسایی و ارسال مستندات نزدیک به ۸۰۰ صفحه را تأیید می‌کند، نه لزوماً مسدودسازی
قطعی همه آن‌ها.
کرمانشاه در آینه آمار؛ از ۱۳۶ صفحه تا ۵ صفحه مسدودشده
بررسی گزارش‌های رسانه‌ای و اظهارات مسئولان گردشگری استان نشان می‌دهد موضوع تورهای غیرمجاز در کرمانشاه
سابقه‌ای طولانی دارد.
بر اساس گزارش منتشرشده در سوم شهریور ۱۴۰۰، علی صابر، معاون وقت گردشگری استان کرمانشاه، از شناسایی ۱۳۶ صفحه
فعال در زمینه تورهای غیرمجاز طی حدود ۴۰ روز، معرفی این صفحات به پلیس فتا و نگرانی از فعالیت مجموعه‌های غیرمرتبط
در حوزه برگزاری تور خبر داده بود.
در همان دوره، ارقام دیگری نیز مطرح شد: ۱۳۶ تور غیرمجاز شناسایی‌شده در یک ماه، ۵۶ واحد اقامتی غیرمجاز معرفی‌شده
برای رسیدگی و حدود ۸۰ دفتر خدمات مسافرتی دارای مجوز در استان.
در مهرماه ۱۴۰۳ نیز داریوش فرمانی، مدیرکل وقت میراث فرهنگی استان کرمانشاه، از شناسایی ۳۰۰ تورگردان غیرمجاز در
سال قبل و ۶۰ مورد در سال جاری خبر داده بود.
در ششم مهرماه ۱۴۰۴ نیز معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی کرمانشاه از مسدود شدن پنج صفحه مجازی مربوط به
تورهای گردشگری غیرمجاز خبر داده بود.
شاخص آمار اعلام‌شده زمان ملاحظه
صفحات غیرمجاز شناسایی‌شده در کرمانشاه ۱۳۶ صفحه شهریور ۱۴۰۰ آمار تاریخی
تورهای غیرمجاز شناسایی‌شده در یک ماه ۱۳۶ مورد ۱۴۰۰ آمار تاریخی
واحدهای اقامتی غیرمجاز معرفی‌شده ۵۶ واحد ۱۴۰۰ آمار تاریخی
دفاتر خدمات مسافرتی مجاز استان حدود ۸۰ دفتر ۱۴۰۰ آمار تاریخی
تورگردانان غیرمجاز شناسایی‌شده ۳۰۰ نفر ۱۴۰۲ بر اساس اظهارات مسئول وقت
تورگردانان غیرمجاز اعلام‌شده ۶۰ نفر ۱۴۰۳ بر اساس اظهارات مسئول وقت
صفحات مجازی مسدودشده در کرمانشاه ۵ صفحه مهر ۱۴۰۴ اقدام محدود و نیازمند به‌روزرسانی
صفحات اینستاگرامی فاقد مجوز شناسایی‌شده در تهران نزدیک به ۸۰۰ صفحه آبان ۱۴۰۵ شناسایی و ارسال مستندات،
نه لزوماً مسدودسازی همه.
پرسش اصلی این است که وضعیت امروز بازار تورهای غیرمجاز کرمانشاه چیست و چه تعداد از پرونده‌های شناسایی‌شده به نتیجه قانونی رسیده‌اند؟
چرا نظارت بر گردشگری مجازی ضروری است؟
گسترش فعالیت صفحات مجازی در حوزه گردشگری، سه مسئله جدی ایجاد می‌کند:
شفافیت مسئولیت: مسافر باید بداند قرارداد را با چه شخص یا شرکتی منعقد می‌کند و در صورت بروز مشکل، چه کسی پاسخگوست.
امنیت سفر: در برنامه‌های کوهستانی، کمپینگ، آفرود و سفرهای گروهی، نبود تجهیزات استاندارد، برنامه ایمنی و بیمه متناسب می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری ایجاد کند.
رقابت عادلانه: دفاتر دارای مجوز هزینه مجوز، قرارداد، بیمه، نیروی انسانی و نظارت را می‌پردازند؛ اما فعالیت فاقد مجوز، شرایط
رقابت را برای فعالان قانون‌مدار دشوار می‌کند.
باشگاه کوهنوردی؛ مجوز ورزشی جایگزین مجوز گردشگری نیست
باشگاه کوهنوردی باید در چارچوب مجوز و صلاحیت ورزشی خود فعالیت کند؛ از جمله آموزش اصول کوهنوردی،
تمرینات تخصصی، صعودهای ورزشی و برنامه‌های فنی کوهستان. اما باید میان فعالیت ورزشی باشگاه و فعالیت تجاری گردشگری تفاوت قائل شد.
باشگاه ورزشی صرفاً با داشتن مجوز ورزشی، مجاز به ورود نامحدود به بازار گردشگری و سازمان‌دهی تورهای عمومی و تجاری نیست. به‌ویژه زمانی که یک مجموعه با تبلیغات عمومی در فضای مجازی، افراد خارج از اعضای خود را جذب می‌کند، ثبت‌نام انجام می‌دهد، وجه دریافت می‌کند و خدمات سفر ارائه می‌دهد، باید مجوزهای متناسب با ماهیت واقعی فعالیت آن بررسی شود.
این موضوع درباره باشگاه‌های دوچرخه‌سواری، آفرود، سنگ‌نوردی، شنا، غواصی، سوارکاری و سایر رشته‌های ورزشی نیز صدق می‌کند. ملاک باید حدود مجوز ورزشی و مقررات فعالیت گردشگری باشد، نه ممنوعیت مطلق هرگونه برنامه گروهی.
کافه و رستوران؛ مجوز صنفی به معنای مجوز تورگردانی نیست
برخی مجموعه‌های پذیرایی و تفریحی در کنار فعالیت اصلی خود، اقدام به تبلیغ برنامه‌های طبیعت‌گردی، کمپینگ، شب‌مانی
و سفرهای گروهی می‌کنند.
باید روشن باشد که مجوز فعالیت صنفی یک کافه یا رستوران، به‌خودی‌خود مجوز سازمان‌دهی و فروش تور گردشگری نیست.
اگر مجموعه‌ای با عنوان دورهمی، ایونت یا برنامه دوستانه اقدام به جذب عمومی مسافر، دریافت وجه و ارائه خدمات سفر کند،
ماهیت واقعی فعالیت و مجوزهای لازم آن باید بررسی شود.
تغییر عنوان یک برنامه از «تور» به «دورهمی»، ماهیت واقعی فعالیت تجاری را تغییر نمی‌دهد.
راهنمایان گردشگری و مسئله اجاره صوری مجوز
کارت راهنمای گردشگری نشان‌دهنده صلاحیت حرفه‌ای فرد در حوزه راهنمایی گردشگران است؛ اما نباید آن را با مجوز تأسیس
دفتر خدمات مسافرتی و سازمان‌دهی مستقل فعالیت تجاری گردشگری یکسان دانست.
راهنمایان می‌توانند در چارچوب مقررات و صلاحیت حرفه‌ای خود با دفاتر و شرکت‌های مجاز همکاری کنند؛ اما تبلیغ عمومی،
فروش تور، دریافت وجه و سازمان‌دهی مستقل خدمات گردشگری، نیازمند بررسی مجوزهای مربوط به همان فعالیت است.
یکی از موضوعاتی که باید با حساسیت بیشتری بررسی شود، استفاده از نام و اعتبار شرکت‌های گردشگری دارای مجوز توسط
گروه‌های مستقل است.
در چنین مواردی باید مشخص شود:
قرارداد با مسافر به نام چه شخص یا شرکتی منعقد شده است؟
دریافت وجوه توسط چه کسی انجام می‌شود؟
مسئولیت اجرایی تور بر عهده چه مجموعه‌ای است؟
بیمه مسافران توسط چه شخص یا شرکتی تهیه شده است؟
شرکت دارای مجوز چه میزان نظارت و مسئولیت واقعی در اجرای برنامه دارد؟
در صورت احراز واگذاری صوری مجوز یا فعالیت خارج از ضوابط، مرجع صادرکننده مجوز باید مطابق مقررات رسیدگی کند.
امنیت مسافر؛ موضوعی فراتر از رقابت اقتصادی
در سفرهای کوهستانی، آفرود، کمپینگ، شنا، غواصی، اسب‌سواری و سایر فعالیت‌های پرخطر، نبود تجهیزات استاندارد،
برنامه ایمنی، مسئول اجرایی مشخص و بیمه متناسب می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری ایجاد کند.
مسافر باید بداند برگزارکننده واقعی سفر چه شخص یا شرکتی است، خدمات ارائه‌شده چیست، بیمه چه محدوده‌ای را
پوشش می‌دهد و در صورت وقوع حادثه چه کسی پاسخگوست.
هیچ‌کس نباید با یک صفحه مجازی و تبلیغات جذاب، بدون پذیرش مسئولیت‌های قانونی، مردم را به سفرهای پرخطر دعوت کند.
هفت پرسش سردبیر پایگاه تحلیلی- خبری دُرسانیوز از اداره‌کل میراث فرهنگی کرمانشاه
با وجود انتشار آمارهای قابل توجه در سال‌های گذشته و گزارش‌های جدید درباره برخورد با صفحات غیرمجاز در تهران، انتظار می‌رود مدیریت گردشگری استان گزارشی شفاف و به‌روز از اقدامات خود ارائه کند.
صرف شناسایی چند صفحه یا انجام مکاتبات اداری نمی‌تواند به معنای ساماندهی کامل بازار گردشگری باشد.
مسئولان باید مشخص کنند:
در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ چه تعداد صفحه اینستاگرامی، کانال تلگرامی و گروه واتساپی فعال در حوزه گردشگری شناسایی شده‌اند؟
چه تعداد از این صفحات به پلیس فتا، پلیس نظارت بر اماکن عمومی و مراجع قضایی معرفی شده‌اند؟
چه تعداد از صفحات تبلیغاتی با دستور مراجع صلاحیت‌دار مسدود شده‌اند؟
آیا فعالیت گروه‌های کوهنوردی و باشگاه‌های ورزشی از نظر حدود مجوزهای قانونی بررسی شده است؟
با اشخاصی که با استفاده از نام و مجوز شرکت‌های گردشگری فعالیت مستقل انجام می‌دهند، چه برخوردی شده است؟
چه تعداد از برگزارکنندگان تورهای فاقد مجوز شناسایی و ملزم به توقف فعالیت شده‌اند؟
چرا آمار عملکرد و نتایج اقدامات نظارتی به‌صورت عمومی منتشر نمی‌شود؟
افکار عمومی و فعالان قانونی گردشگری حق دارند بدانند نتیجه اقدامات نظارتی دستگاه متولی چیست.
مطالبات پایگاه تحلیلی- خبری دُرسانیوز از دادستانی و دستگاه‌های نظارتی
با توجه به آمارهای منتشرشده و استمرار نگرانی‌ها، انتظار می‌رود دادستانی عمومی و انقلاب استان کرمانشاه با همکاری
اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، پلیس نظارت بر اماکن عمومی، پلیس فتا و سایر مراجع ذی‌ربط، موضوع
را در چارچوب صلاحیت قانونی هر دستگاه بررسی کند.
مطالبات مشخص دُرسانیوز عبارت‌اند از:
پایش مستمر صفحات اینستاگرامی، کانال‌های تلگرامی و گروه‌های واتساپی فعال در حوزه تبلیغ و فروش تورهای گردشگری.
شناسایی و بررسی فعالیت برگزارکنندگان فاقد مجوزهای لازم و ارجاع مستندات موارد احرازشده به مراجع قانونی.
بررسی حدود فعالیت باشگاه‌های ورزشی و کوهنوردی و جلوگیری از فعالیت خارج از صلاحیت مجوزهای صادرشده.
بررسی فعالیت کافه‌ها، رستوران‌ها و مجموعه‌های تفریحی که وارد حوزه تجاری گردشگری شده‌اند.
و بررسی موارد احتمالی اجاره صوری مجوز و استفاده غیرمجاز از نام شرکت‌های دارای مجوز.
بررسی قراردادها، دریافت وجوه، بیمه مسافران و مسئولیت عوامل اجرایی.
برخورد قانونی با موارد تخلف احرازشده و اطلاع‌رسانی درباره نتایج اقدامات.
حمایت از دفاتر و شرکت‌های گردشگری دارای مجوز و ایجاد رقابت سالم در بازار خدمات سفر.
چرا حمایت از دفاتر دارای مجوز مهم است؟
دفاتر و شرکت‌های خدمات مسافرتی برای فعالیت حرفه‌ای خود هزینه می‌کنند، مجوز می‌گیرند، نیروی انسانی به کار می‌گیرند،
قرارداد منعقد می‌کنند و در برابر مسافران و دستگاه‌های نظارتی مسئولیت دارند.
اما زمانی که مجموعه‌ای بدون طی مراحل قانونی وارد همان بازار می‌شود، شرایط رقابت برای فعالان قانون‌مدار دشوار خواهد شد.
حمایت از دفاتر دارای مجوز صرفاً حمایت از یک صنف نیست؛ بلکه حمایت از حقوق مسافر، امنیت سفر، اشتغال رسمی،
سرمایه‌گذاری و اعتماد عمومی است. نباید هزینه تخلفات احتمالی برگزارکنندگان فاقد مجوز را شرکت‌ها و دفاتر قانونی و
پاسخگوی گردشگری پرداخت کنند.
فرجام سخن؛ کرمانشاه از مسئولان گردشگری پاسخ روشن می‌خواهد
ظرفیت‌های تاریخی، طبیعی و فرهنگی کرمانشاه سرمایه‌ای ارزشمند برای توسعه اقتصادی استان است.
این ظرفیت‌ها زمانی به اشتغال، رونق اقتصادی و جذب گردشگر منجر می‌شوند که فعالیت در این بازار بر پایه قانون،
تخصص، امنیت و مسئولیت‌پذیری باشد.
آمارهای منتشرشده درباره شناسایی ۱۳۶ صفحه در کرمانشاه در سال ۱۴۰۰، شناسایی ۳۰۰ تورگردان غیرمجاز در سال ۱۴۰۲، ۶۰ مورد
در سال ۱۴۰۳، مسدودسازی پنج صفحه در مهر ۱۴۰۴ و شناسایی نزدیک به ۸۰۰ صفحه در تهران در آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد
فعالیت‌های گردشگری خارج از چارچوب مجوز، مسئله‌ای جدی و نیازمند نظارت مستمر است.
اکنون پرسش اصلی از مدیریت گردشگری استان کرمانشاه این است:
برنامه عملیاتی و شفاف شما برای ساماندهی بازار گردشگری غیرمجاز چیست و نتایج اقدامات نظارتی چگونه به اطلاع عموم می‌رسد؟
دُرسانیوز این مطالبه را تا دریافت پاسخ رسمی مسئولان و روشن شدن وضعیت نظارت بر فعالیت‌های گردشگری استان پیگیری
خواهد کرد.
گردشگری غیرمجاز کرمانشاه؛ خلأ نظارت و ۸۰۰ صفحه تهران
