بازار خودروهای داخلی طی سال‌های اخیر تغییرات متعددی را تجربه کرده و سدان‌های خانوادگی کوچک همواره سهم عمده‌ای از تقاضای خریداران را به خود اختصاص داده‌اند. شرکت ایران‌خودرو با هدف به‌روزرسانی پلتفرم‌های قدیمی و ارتقای استانداردها، تغییراتی را روی محصولات پایه خود اعمال کرد که منجر به عرضه نسخه‌های به‌روزتر شد. رانا پلاس به‌عنوان فیس‌لیفت سدان رانا، تلاش دارد تا با برطرف کردن برخی از نواقص نسخه قبلی و بهبودهای ظاهری و فنی، سهم خود را در سگمنت سدان‌های اقتصادی حفظ کند. این خودرو در بازار ایران با رقبا و چالش‌های مشخصی روبرو است که بررسی دقیق ابعاد مختلف آن، دید روشنی از ارزش مالکیت و جایگاه آن ارائه می‌دهد.
معرفی رانا پلاس
رانا نخستین‌بار بر پایه پلتفرم ۲۰۶ صندوق‌دار شکل گرفت تا به‌عنوان یک سدان اقتصادی و ملی وارد بازار شود. پس از چند سال حضور نسخه اولیه در خط تولید، ایران‌خودرو تصمیم گرفت با اعمال اصلاحاتی در طراحی، کابین و بخش‌های فنی، نسخه پلاس آن را معرفی کند. رانا پلاس در واقع ارتقای تدریجی همان سازه قبلی است که در نسخه استاندارد با موتور TU5 و گیربکس ۵ سرعته دستی عرضه شد و سپس نسخه ارتقایافته‌تر آن با موتور TU5P و گیربکس ۶ سرعته دستی نیز به بازار آمد.
طراحی ظاهری
در بخش ظاهری، رانا پلاس فرم کلی بدنه نسخه پیشین خود را حفظ کرده اما تغییرات جزئی اما مؤثری در جزئیات آن به چشم می‌خورد. مهم‌ترین تغییر در نمای جلو، به‌روزرسانی گرافیک داخلی چراغ‌ها و استفاده از لنزهای جدید به همراه تغییر در شبکه جلوپنجره است که چهره مدرن‌تری به خودرو بخشیده است.
در نمای جانبی، دستگیره‌ها و زه‌های هم‌رنگ بدنه به همراه طرح جدید آینه‌های جانبی مجهز به راهنما، جلوه یک‌دست‌تری ایجاد کرده‌اند. نمای عقب نیز دستخوش تغییر گرافیک چراغ‌ها شده که شباهت بیشتری به محصولات روز پیدا کرده است. با این حال، همانندی ابعادی و ساختاری با ۲۰۶ صندوق‌دار همچنان مشهود است و خطوط اصلی بدنه نشان از یک طرح پایه متعلق به دو دهه قبل دارند.
طراحی کابین و کیفیت متریال
ورود به کابین رانا پلاس، ملموس‌ترین تغییرات این نسخه را نمایان می‌سازد. غربیلک فرمان جدید که طرحی مشابه فرمان پژو ۲۰۷ دارد، مجهز به کلیدهای کنترلی سیستم صوتی و کروز کنترل شده که ارگونومی راننده را به میزان چشمگیری بهبود داده است. صفحه کیلومتر (جلوآمپر) نیز تغییر یافته و خوانایی بهتری نسبت به گذشته دارد.
در بخش متریال، از پلاستیک فشرده و سخت در سراسر داشبورد و رودری‌ها استفاده شده که متناسب با سگمنت اقتصادی خودرو است. کیفیت مونتاژ قطعات کابین نسبت به رانا معمولی بهبود نسبی داشته، اما همچنان در استفاده طولانی‌مدت احتمال بروز صداهای اضافی در داشبورد وجود دارد. طراحی کنسول وسط و کلیدهای شیشه‌بالابر روی کنسول همچنان از ویژگی‌های ارگونومیک خاص این پلتفرم است که نیاز به عادت دارد.
فضای سرنشینان و صندوق عقب
از نظر فضای داخلی، رانا پلاس ساختار پایه ۲۰۶ صندوق‌دار را به ارث برده است. سرنشینان جلو از فضای سر و پای کافی برخوردار هستند و صندلی‌ها پشتیبانی نسبتاً مناسبی ارائه می‌دهند. اما در بخش عقب، محدودیت فضای پا برای سرنشینان قدبلند همچنان یکی از چالش‌های اصلی این پلتفرم محسوب می‌شود.
در مقابل، فضای صندوق عقب با گنجایشی در حدود ۴۰۰ لیتر، یکی از نقاط قوت اصلی خودرو برای استفاده‌های خانوادگی و مسافرت به شمار می‌رود. ابعاد دهانه صندوق و عمق آن امکان بارگیری مناسبی را فراهم می‌کند.
مشخصات فنی
رانا پلاس در بخش پیشرانه از دو موتور استفاده می‌کند. نسخه پایه مجهز به پیشرانه شناخته‌شده TU5 است که با حجم ۱۵۸۷ سی‌سی و ۴ سیلندر ۱۶ سوپاپ، قدرتی معادل ۱۰۵ اسب‌بخار در دور ۵۶۰۰ و گشتاور ۱۴۲ نیوتن‌متر در دور ۴۰۰۰ تولید می‌کند.
در نسخه ارتقایافته (سقف شیشه‌ای یا پانوراما)، از پیشرانه TU5P (TU5 پلاس) استفاده شده است. این موتور با بهره‌گیری از سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (CVVT) و پمپ روغن متغیر، قدرتی حدود ۱۱۳ اسب‌بخار و گشتاور ۱۴۴ نیوتن‌متر ارائه می‌دهد و استاندارد آلایندگی یورو ۵ را پاس می‌کند.
گیربکس و تجربه رانندگی
انتقال نیرو در رانا پلاس بسته به مدل از طریق گیربکس ۵ سرعته دستی یا ۶ سرعته دستی به چرخ‌های جلو صورت می‌گیرد. در نسخه ۵ سرعته، ضرایب دنده‌ها برای استفاده شهری متناسب تنظیم شده‌اند، اما در سرعت‌های بالا در بزرگراه، دور موتور بالا رفته و صدای پیشرانه به داخل کابین نفوذ می‌کند.
در نسخه مجهز به گیربکس ۶ سرعته دستی، افزودن دنده ششم سبب شده تا در کروزهای جاده‌ای، دور موتور پایین‌تر نگه داشته شود. این امر مستقیماً به کاهش صدای ورودی به کابین، کاهش استهلاک موتور و بهبود مصرف سوخت در سرعت‌های بالای ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌انجامد. تعویض دنده‌ها در هر دو نسخه نرمی معقولی دارد، اگرچه دقت شیفتر در سطح متوسط ارزیابی می‌شود.
سیستم تعلیق، فرمان و هندلینگ
سیستم تعلیق رانا پلاس در جلو از نوع مک‌فرسون و در عقب از نوع فنر پیچشی است. تنظیمات تعلیق برای راه‌های شهری و ناهمواری‌ها دست‌اندازها را تا حد مناسبی جذب می‌کند، اما خشکی نسبی در محور عقب در مواجهه با چاله‌های عمیق حس می‌شود.
فرمان خودرو در نسخه‌های پایه از نوع هیدرولیک و در برخی نسخه‌های ارتقایافته (TU5P) از نوع برقی (EPS) است. فرمان برقی با کاهش بار از روی موتور، مانورپذیری در پارک و رانندگی شهری را بسیار آسان می‌کند. هندلینگ و پایداری خودرو در پیچ‌ها با توجه به تقسیم وزن سدان، در حد استانداردهای این رده قیمتی پذیرفته است، هرچند سیستم کنترل پایداری الکترونیکی (ESC) تنها در نسخه‌های جدیدتر اضافه شده است.
امکانات رفاهی و ایمنی
رانا پلاس نسبت به نسخه قبلی از سطح تجهیزات کامل‌تری برخوردار است. سیستم کروز کنترل به صورت استاندارد روی خودرو نصب شده که در مسیرهای برون‌شهری کاربرد بالایی دارد. کلیدهای کنترلی روی فرمان، آینه‌های جانبی برقی مجهز به گرم‌کن، راهنمای روی آینه‌ها و چراغ‌های روز (Daylight) از دیگر امکانات این خودرو هستند.
در بخش ایمنی، رانا پلاس به کیسه هوای راننده و سرنشین جلو، سیستم ترمز ضد قفل (ABS) و distribution توزیع الکترونیکی نیروی ترمز (EBD) مجهز است. ترمزهای جلو از نوع دیسکی و ترمزهای عقب در اغلب نسخه‌ها از نوع کاسه‌ای هستند. اضافه شدن سنسور دنده‌عقب به همراه سیستم پایش فشار باد تایرها (TPMS) و سیستم کنترل پایداری در نسخه‌های ارتقایافته، ایمنی فعال خودرو را نسبت به گذشته ارتقا داده است.
مصرف سوخت و هزینه‌های نگهداری
پیشرانه سری TU5 به مصرف سوخت اقتصادی و هزینه‌های نگهداری متعادل در بازار ایران شهرت دارد. مصرف سوخت ترکیبی رانا پلاس با موتور TU5 در حدود ۶.۹ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر است. این رقم در نسخه TU5P با گیربکس ۶ سرعته در مسیرهای جاده‌ای تا حدود ۶.۴ لیتر کاهش می‌یابد.
از نظر فراوانی قطعات یدکی و شبکه خدمات پس از فروش، رانا پلاس به دلیل اشتراک فنی گسترده با خانواده پژوه ۲۰۶ و ۲۰۷، شرایط بسیار مناسبی دارد و هزینه‌های تعمیراتی آن در مقایسه با خودروهای جدیدتر یا مونتاژی چینی مناسب‌تر است.
جایگاه خودرو در بازار ایران
رانا پلاس در بازار ایران در کلاس سدان‌های کوچک اقتصادی قرار می‌گیرد. اصلی‌ترین رقبا و هم‌خانواده‌های این خودرو شامل پژو ۲۰۷ صندوق‌دار و محصولات خانواده کوییک و ساینا (در بازه قیمتی پایین‌تر) یا شاهین دنده‌ای هستند.
در مقایسه با پژو ۲۰۷، رانا پلاس مشخصات فنی کاملاً مشابه‌ای دارد اما از نظر قیمت بازار معمولاً در رده اقتصادی‌تری معامله می‌شود. در مقایسه با شاهین، رانا پلاس از موتور ۴ سیلندر تنفس طبیعی با استهلاک کمتر بهره می‌برد اما فضای کابین و صندوق عقب شاهین بزرگ‌تر است. کیفیت ساخت و نفوذ صدا به کابین در رانا پلاس نسبت به نسل اول بهبود یافته و ارزش پرداختی آن را در مقایسه با رقبای مستقیم سنجیده می‌کند.
جمع‌بندی
رانا پلاس را می‌توان یک به‌روزرسانی منطقی برای یک سدان اقتصادی دانست. ارتقای طراحی غربیلک فرمان، اضافه شدن کروز کنترل، بهبود گرافیک چراغ‌ها و به‌ویژه عرضه نسخه ۶ سرعته با موتور TU5P و فرمان برقی، ارزش کاربری این خودرو را نسبت به رانا معمولی افزایش داده است. اگرچه محدودیت فضای سرنشینان عقب همچنان به عنوان یک ویژگی ذاتی این پلتفرم باقی مانده است، اما صندوق عقب جادار، هزینه‌های نگهداری مناسب، بازار دست‌دوم فعال و فراوانی قطعات، رانا پلاس را به گزینه‌ای کاربردی برای مصارف روزمره و خانوادگی کم‌جمعیت تبدیل می‌کند.
نویسنده: محمد مهدی صفری
